- sponsorowane
- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
Okręty hydrograficzne ze stoczni Remontowa Shipbuilding w Gdańsku
Autor. Jarosław Ciślak/Defence24.pl
Wszelka działalność człowieka na morzu opiera się na dobrym zabezpieczeniu hydrograficznym. Bez dobrych map morskich nie ma co wybierać się w żaden rejs. Dotyczy to zarówno jednostek pływających cywilnych jak i wojskowych. Jednym z ważniejszych elementów zabezpieczenia hydrograficznego są okręty i kutry hydrograficzne, które w czasie pokoju dokonują potrzebnych prac i pomiarów.
Stocznia Remontowa Shipbuilding S.A. w Gdańsku ma bogatą historię budowy takich okrętów. Stocznia jeszcze pod poprzednią nazwą, czyli Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte, produkowała je dla Marynarki Wojennej Polski, ZSRR i innych państw.
Pierwszą serią zbudowanych okrętów hydrograficznych było 16 jednostek projektu 860. Wszystkie je zbudowano dla ZSRR i oddano do eksploatacji w latach 1962-1965. W kodzie NATO otrzymały one kryptonim Samara.
Kolejną grupę budowanych w tej stoczni okrętów tej klasy w stoczni stanowiły 32 jednostki projektu 861. Dwadzieścia dziewięć z nich trafiło również do ZSRR, a po jednym do Polski, Jugosławii i Bułgarii. Ich budowa została ukończona w latach 1967-1976. Do naszej Marynarki Wojennej w 1971 roku trafił okręt o stoczniowym numerze budowy 861K/20, który otrzymał nazwę ORP Kopernik (261). Okręt o numerze 861J/23, również w 1971 roku, trafił do Jugosławii, a po jej rozpadzie został przejęty przez Marynarkę Wojenną Chorwacji. Ostatnim okrętem zbudowanym w całej serii była jednostka o numerze budowy 861MB/32, która w 1976 roku została odebrana przez Bułgarię. W czasie eksploatacji w ZSRR część okrętów hydrograficznych tego typu została tam przebudowana na okręty rozpoznania radioelektronicznego. W kodzie NATO otrzymały one kryptonim Mama.
Autor. Jarosław Ciślak/Defence24
Po rozpadzie ZSRR większość radzieckich okrętów projektu 861 przejęła Rosja, ale dwa z nich zostały przyznane Ukrainie w ramach podziału radzieckiej Floty Czarnomorskiej. Były to radzieckie Naktouz (numer stoczniowy 861/9) i Jupiter (numer stoczniowy 861M/30). Pierwszy z nich otrzymał w Marynarce Wojennej Ukrainy nazwę Ałczews’k (U 602), a drugi Simferopolʹ (U 511, zmieniony w 2011 roku na U 543). Pierwszy został bardzo szybko przekazany ukraińskiej cywilnej służbie hydrograficznej, a drugi, jako że był już okrętem rozpoznania radioelektronicznego, pełnił służbę pod ukraińską banderą do 2012 roku.
W latach 1968-1970 stocznia zbudowała kolejnych 15 okrętów hydrograficznych, tym razem projektu 870. W kodzie NATO otrzymały one kryptonim Kamelka. Czternaście z nich trafiło do ZSRR, a jeden do Marynarki Wojennej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Był to okręt o stoczniowym numerze budowy 870/10, który za naszą zachodnią granicą otrzymał nazwę Buk. Po podziale Floty Czarnomorskiej radziecki okręt tego typu GS-82 (stoczniowy numer budowy 870/8), trafił pod banderę ukraińską, gdzie otrzymał numer taktyczny U 600. Również i on już w 1998 roku został przekazany cywilnej ukraińskiej służbie hydrograficznej.
Zobacz też 
Kolejną dużą serią hydrografów z Gdańska były okręty projektu 871. W latach 1970-1974 zbudowano ich 18 sztuk. W kodzie NATO otrzymały one kryptonim Biya. Wszystkie zostały odebrane przez ZSRR, ale trzy z nich później zmieniły swoją przynależność państwową. Radziecki okręt GS-186 (stoczniowy numer budowy 871/3) został przekazany Marynarce Wojennej Kuby, gdzie otrzymał nazwę Guama (H 103). Natomiast poradzieckie GS-273 (numer budowy 871/10) i GS-212 (numer budowy 871/17) również przypadły Ukrainie. Otrzymały w tamtejszej Marynarce Wojennej numery taktyczne, odpowiednio U 603 i U 601, po czym organizacyjnie przeszły do cywilnej państwowej służby hydrograficznej.
Następną serią okrętów hydrograficznych zbudowanych w Gdańsku było 18 jednostek projektu 862, który w kodzie NATO otrzymał kryptonim Yug. Zostały one zbudowane w dwóch wariantach. Najpierw w latach 1977-1979 przekazano 9 okrętów projektu 862, a następne 9 w zmodernizowanej wersji projektu 862-II zostało oddanych do eksploatacji w latach 1981-1983. Wszystkie trafiły do służby w Marynarce Wojennej ZSRR.
Autor. Zbiory Jarosław Ciślak
Inną dużą serią okrętów tej klasy była budowa w Gdańsku łącznie 24 jednostek projektu 872, w kodzie NATO kryptonim Finik. Pierwszych 16 zostało zbudowanych w latach 1978-1980 według oryginalnego projektu, a ostatnich osiem, w latach 1981-1983, według zmodyfikowanego 872/II. Okręt o stoczniowym numerze budowy 872N/16 został zbudowany dla NRD, gdzie otrzymał nazwę Dornbusch. Pozostałe trafiły do ZSRR.
Autor. Zbiory Jarosław Ciślak
W tym czasie Polska Marynarka Wojenna poszukiwała nowych okrętów hydrograficznych. Jako bazę do dalszego projektowania wybrano właśnie projekt 872. Po wniesieniu do niego wszystkich polskich wymagań otrzymał on numer 874, a w NATO kod Mod Finik. Pod tym numerem Stocznia Północna w Gdańsku zbudowała dla nas dwa okręty. Pierwszy otrzymał nazwę ORP Heweliusz (265), a drugi ORP Arctowski (266). Na obu podniesiono polską banderę wojenną tego samego dnia czyli 27 listopada 1982 roku. Oba trafiły do Dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego MW, gdzie dołączyły do eksploatowanego ORP Kopernik (261).
Ostatnią serią okrętów zbudowanych dla ZSRR były dwie jednostki naukowo-badawcze (hydrograficzne) projektu 865. Zostały one przekazane zamawiającemu w latach 1990 i 1991. Zostały one jeszcze ujęte w kodyfikacji NATO pod nazwą Sibiryakov. Nie był to już kryptonim, ale nazwa typu pochodząca od rosyjskiej nazwy własnej prototypu.
Autor. Zbiory Jarosław Ciślak
W tym samym czasie w Gdańsku rozpoczęto budowę nowej serii małych arktycznych okrętów hydrograficznych jeszcze na radzieckie zamówienie, projektu 873. W stoczni rozpoczęto budowę dwóch pierwszych jednostek, ale zwodowano tylko pierwszą z nich. Odbyło się to 14 sierpnia 1991 roku. W tym czasie ZSRR anulował wszystkie zamówienia wojskowe w Polsce. Było to spowodowane rozpadem radzieckiego imperium. Zwodowany kadłub nie został już odebrany przez zamawiającego. W 1998 roku stocznia sprzedała go greckiemu cywilnemu przedsiębiorstwu.
Warto jeszcze wspomnieć o planowanej budowie w Gdańsku następnej serii małych okrętów hydrograficznych. Były one projektowane pod numerem 875 w biurze projektowym Prorem w Gdańsku, ale ze względu na zmianę uwarunkowań polityczno-militarnych w Europie nie przystąpiono do ich produkcji.
Zobacz też Rozpoznanie z morza. Nowe okręty z polskiej stoczniSponsorowany
Wszystkie wspomniane typy okrętów hydrograficznych zbudowanych w Gdańsku zostały również zaprojektowane w Gdańsku. Zrobiono to w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2, przekształconym w Pion Okrętów Centrum Techniki Morskiej, a następnie w Biuro Projektowo-Konstrukcyjno-Technologiczne Stoczni Północnej. Obecnie zajmuje się tym biuro projektowe Remontowa Marine Design & Consulting, kontynuujące tradycje swoim poprzedników.
Po zakończeniu budowy jednostek hydrograficznych dla państw Układu Warszawskiego stocznia wkroczyła na rynek cywilnych jednostek tej klasy. Zbudowano w niej m.in. w 2007 roku dwie jednostki typu B842 o nazwach Pharos i Galatea dla Wielkiej Brytanii oraz w 2020 roku dwie jednostki typu B618 o nazwach Zodiak II i Planeta I dla polskich Urzędów Morskich w Gdyni i Szczecinie. Zastąpiły one w nich dwa starsze hydrografy typu B91 o nazwach Zodiak i Planeta, zbudowane w 1982 roku również w Stoczni Północnej w Gdańsku.
Autor. Jarosław Ciślak/Defence24.pl
28 maja 2026 roku w Gdańsku w siedzibie stoczni Remontowa Shipbuilding podpisano umowę na budowę dwóch okrętów hydrograficznych projektu 876 Hydrograf dla Polskiej Marynarki Wojennej. Ich budowa zostanie sfinansowana ze środków europejskiego instrumentu SAFE, zapewniającego państwom członkowskim korzystnie oprocentowane finansowanie inwestycji obronnych. W służbie zastąpią one obecnie eksploatowane w Dywizjonie Zabezpieczenia Hydrograficznego starsze okręty ORP Heweliusz (265) i ORP Arctowski (266) projektu 874.
Autor. Remontowa Shipbuilding
Nowe okręty projektu 876 Hydrograf będą specjalistycznymi jednostkami wsparcia przeznaczonymi do pozyskiwania, gromadzenia i przetwarzania danych geoprzestrzennych dzięki specjalistycznemu wyposażeniu. Będą posiadać zdolność do realizacji zadań zabezpieczenia geograficznego i nawigacyjno-hydrograficznego na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Całkowita długość okrętu będzie wynosić ok. 60 metrów, a szerokość maksymalna ok. 13 metrów. Zasięg okrętu będzie wynosić ok. 5000 mil morskich, a jego prędkość maksymalna ok. 13 węzłów.
Na szczególną uwagę zasługuje ogromne doświadczenie stoczni z Gdańska w dotychczasowej budowie łącznie aż 127 okrętów hydrograficznych przeznaczonych do celów wojskowych. Stocznia ta zbudowała ich najwięcej na świecie.
Materiał sponsorowany. Partnerem publikacji jest Stocznia Remontowa Shipbuilding S.A. w Gdańsku


