Samolot SAC nad Polską. Ciężki transportowiec pod egidą NATO

Boeing C-17A Globemaster III nad Polską

W poniedziałek, 5 października, w polską przestrzeń powietrzną wleciał samolot SAC – Boeing C-17A Globemaster III. Maszyna rozpoczęła lot na Węgrzech, startując z bazy lotniczej Pápa – zakończyła go zaś w Szwecji, na lotnisku Örebro.

Nad Polskę samolot wleciał z Czech, lecąc nad Wrocławiem, Lesznem i Grodziskiem Wielkopolskim, aż do Trzebiatowa – skąd trafił nad Bałtyk. O pojawieniu się maszyny poinformował Polish Military Radar o godzinie 11:10.

Boeing C-17A Globemaster III to ciężki, wojskowy samolot transportowy, przeznaczony do przewozu żołnierzy, pojazdów, śmigłowców, sprzętu wojskowego i innych, dużych ładunków na znaczne odległości.

Jego niewątpliwą zaletą jest możliwość operowania także z krótszych i słabiej przygotowanych pasów, dzięki czemu nadaje się zarówno do przerzutu sił między państwami, jak i do dostarczania sprzętu bezpośrednio w rejon działań.

SAC, czyli Strategic Airlift Capability

Opisywany samolot nie należy ani do Unii Europejskiej, ani do NATO, ani do żadnego państwa z osobna – przynajmniej nie w pełnym tego słowa znaczeniu. Niniejszy Boeing C-17A Globemaster III należy do SAC, czyli Strategic Airlift Capability.

SAC to wielonarodowy program strategicznego transportu lotniczego, w którym uczestniczy 12 państw – USA, Polska, Szwecja, Węgry, Rumunia, Słowenia, Norwegia, Litwa, Holandia, Finlandia, Estonia i Bułgaria. Aktualnie wszystkie kraje SAC są członkami NATO, jednak w 2008 roku, gdy program powstawał, dwaj członkowie SAC – Szwecja i Finlandia – jeszcze do NATO nie należeli.

Program SAC dysponuje flotą trzech Boeingów C-17A Globemaster III bazujących w Pápa na Węgrzech i jest obsługiwany przez międzynarodową jednostkę Heavy Airlift Wing, korzystając przy tym z zaplecza NSPA – Agencji Wsparcia i Zamówień NATO.

SAC działa na podstawie wielostronnych porozumień między państwami uczestniczącymi, które określają finansowanie, podział godzin lotu, zasady użycia samolotów, odpowiedzialność oraz strukturę zarządzania programem.

Czy samolot SAC należy do NATO?

W sensie delikatnie uproszczonym można powiedzieć, że należy do NATO – wszyscy członkowie SAC są dziś członkami Sojuszu – jednak pod kątem prawa własności patrząc, NATO nie ma prawa do rozporządzania nim w taki sposób, w jaki rozporządza własnymi samolotami (nienależącymi do państw członkowskich, ale bezpośrednio do organizacji).

Mimo to, na mocy porozumienia między SAC a NATO, to właśnie NATO stanowi podmiot prawny do nabycia, zarządzania i utrzymywania samolotów, a dokładniej mówiąc, NAMP (NATO Airlift Management Programme) – struktura w ramach NSPA, odpowiedzialna za zarządzanie flotą C-17 programu SAC.

Samolot nie stanowi więc również wyłącznej własności sygnatariuszy SAC, ale jest przez nich użytkowany zgodnie z umowami i przez nich jest finansowany – choć, z praktycznego punktu widzenia, może dziś być użytkowany na potrzeby NATO zupełnie tak samo, jak dowolne inne maszyny członków Sojuszu. NATO, prosząc o wykorzystanie samolotów, musi jedynie brać pod uwagę mechanizmy działania SAC i korzystać z maszyn poprzez państwa posiadające przydzielone godziny lotu.