Problemy z zakupami uzbrojenia u sąsiada Polski. Alarmujące wyniki kontroli

Jak donosi portal LRT, według kontroli odsetek nieudanych przetargów na broń wzrósł z 24 proc. w 2023 roku do aż 59 proc. w 2025 roku. W efekcie część wymagań wojskowych jest realizowana z opóźnieniem. Audytorzy wskazują na przyczyny zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Wśród tych pierwszych wymieniono ograniczenia finansowe, zmieniające się priorytety zakupowe, przestarzałe plany rozwoju zdolności, zbyt długie procesy decyzyjne, niedobór wykwalifikowanych specjalistów, niedostateczny monitoring efektywności zamówień oraz rozproszone zarządzanie kluczowymi projektami uzbrojenia.

Proces zakupowy szczególnie spowalnia koordynacja wewnętrzna. W 42 proc. analizowanych przypadków uzgodnienia z departamentami ministerstwa i grupami doradczymi trwały od 30 do 374 dni – mimo że rekomendowany maksymalny czas całego międzynarodowego postępowania nie powinien przekraczać 180–240 dni kalendarzowych.

W latach 2023–2025 Agencja Materiałów Obronnych, korzystając z wyjątków przewidzianych w ustawie o zamówieniach publicznych w dziedzinach obrony i bezpieczeństwa, zawarła 62 umowy na uzbrojenie i sprzęt wojskowy o wartości niemal 3,4 mld euro. Stanowiło to 48 proc. wszystkich takich kontraktów i 40 proc. ich łącznej wartości. Wyjątki stosowano zgodnie z prawem.

Choć w zwykłych przetargach publicznych nie stwierdzono fundamentalnych naruszeń prawa wpływających na wynik, w 38 proc. spraw ujawniono poważne braki w kontroli – w ośmiu z 21 postępowań odnotowano rozbieżności na wysokim lub średnim poziomie.

Raport zwraca też uwagę, że choć Litwa buduje zdolności dywizyjne, 13 z 16 obszarów związanych z zakupami uzbrojenia wciąż opiera się na przestarzałych planach. Brakuje wskaźników efektywności, nie rejestrowano aktualnego poziomu zdolności ani terminów osiągnięcia celów. Fragmentaryczne zarządzanie projektami sprawiało, że niektóre przedsięwzięcia nie miały planów wdrożenia, a decyzje podejmowano bez oceny pełnych kosztów – w tym amunicji, infrastruktury i utrzymania cyklu życia. Za przykład miał posłużyć program związany z czołgami Leopard 2 A8, którego wartość wzrosła o 33 proc. po uwzględnieniu wszystkich zawartych i planowanych umów.

Narodowy Urząd Audytu wydał rekomendacje dla Ministerstwa Obrony, Agencji Materiałów Obronnych oraz Sił Zbrojnych Litwy. Kluczowym celem jest, by od zatwierdzenia wymagań ze strony wojska do jego realizacji nie upływało więcej niż 730 dni kalendarzowych. Czas uzgadniania decyzji ma zostać skrócony do maksymalnie 35 dni roboczych, a odsetek nieudanych zamówień obniżony do 20 proc.