Siły zbrojne

F-35 wypada z gry. Super Hornet i Eurofighter finalistami niemieckiego przetargu

Niemcy chcą zastąpić po 2025 roku 85 myśliwców Tornado zmodernizowanych do standardu do standardu ASSTA (Avionic System Software Tornado Ada) 3.0./3.1, Fot.  Philipp Hayer, Wikipedia, CC BY-SA 3.0
Niemcy chcą zastąpić po 2025 roku 85 myśliwców Tornado zmodernizowanych do standardu do standardu ASSTA (Avionic System Software Tornado Ada) 3.0./3.1, Fot. Philipp Hayer, Wikipedia, CC BY-SA 3.0

W postępowaniu na następce Tornado Niemcy będą rozważać dwie konstrukcje: Eurofightera i F/A-18E/F Super Hornet. Decyzja niemieckiego ministerstwa obrony oznacza, że z wyścigu o kontrakt na nowe samoloty dla Luftwaffe odpadł Lockheed Martin oferujący F-35A. Zamówienie na ok. 85 myśliwców będzie największym spodziewanym w Europie w najbliższych latach kontraktem na tego rodzaju maszyny. 

F-35 i F-15 poza niemieckim przetargiem

Jak informuje portal Defense News, wbrew wcześniejszym oczekiwaniom F-35A nie będzie rozważany przez niemieckie ministerstwo obrony jako następca samolotów Tornado. Oznacza to, że w walce o kontrakt rywalizować będą ze sobą dwie konstrukcje - Eurofighter budowany przez konsorcjum europejskich koncernów Airbus, Leonardo i BAE Systems oraz amerykański F/A-18E/F Super Hornet oferowany przez Boeinga. Nie wiadomo jeszcze czy w razie wyboru tej drugiej opcji, Niemcy planują zakup także specjalistycznych maszyn walki radioelektronicznej i przełamywania obrony przeciwlotniczej EA-18G Growler, które mogłyby być bezpośrednim następcą Tornado ECR, dziś pełniących podobną rolę. Jak podkreślał przedstawiciel Boeinga podczas rozmowy z Defence24.pl w czasie ILA 2018 w Berlinie, Growler został skonstruowany przede wszystkim do działania w środowisku zagrożonym systemami antydostępowymi, takim jak np. obwód kaliningradzki. Równocześnie amerykański koncern zapewniał, że jest gotów dostarczyć te maszyny dla Luftwaffe. Należy przy tym nadmienić, że informacje od niemieckich decydentów oznaczają przy tym odrzucenie drugiej propozycji Boeinga w tym postępowaniu czyli samolotów F-15 Advanced Eagle. 

Ministerstwo Obrony Niemiec ma teraz  uzyskać od Airbusa i Boeinga dodatkowe informacje dotyczące możliwości operacyjnych, terminów dostaw oraz kosztów oferowanych myśliwców, na podstawie których w przyszłym roku ma zostać podjęta decyzja.

Zaskakujące w tym kontekście jest niedopuszczenie do finału przetargu F-35A, który do tej pory bez problemu zdobywał zamówienia w krajach Europy Zachodniej, ostatnio wygrywając w Belgii. Dodatkowo zdobycie doświadczeń związanych z eksploatacją myśliwców 5. generacji było wskazywane przez część ekspertów jako korzystne dla francusko-niemieckich planów budowy samolotu kolejnej generacji FCAS. Z drugiej jednak strony Paryż ostrzegał, że nabycie amerykańskich myśliwców F-35A sprawi, że nowy europejski myśliwiec nie będzie już władzom w Berlinie tak bardzo potrzebny. A w konsekwencji mogłoby to spowodować opóźnienie lub nawet zahamowanie programu francusko-niemieckiego samolotu bojowego. 

image
Niemiecki Eurofighter wraz z innym samolotem wytwarzanym przez Airbusa - transportowym A400M. To właśnie korzyści dla niemieckiego przemysłu lotniczego mogą być ważnym czynnikiem przy wyborze nowego myśliwca. Fot. Dr. Stefan Petersen/Luftwaffe

Wciąż opcją pozostaje jednak rozdzielenie kontraktu pomiędzy dwóch producentów. Przypomnijmy, że Niemcy chciały wymienić 85 myśliwców Tornado IDS/ECR z pakietem modernizacyjnym do standardu ASSTA (Avionic System Software Tornado Ada) 3.0./3.1. w stosunku 1:1. Niemiecki kontrakt będzie więc największym oczekiwanym w najbliższych latach kontraktem na nowe myśliwce wielozadaniowe w Europie, który liczbowo przewyższa zapotrzebowanie z Finlandii (64 samoloty) i Szwajcarii (ok. 40 maszyn). 

Atomowe dylematy

Ważną kwestię stanowi przy tym utrzymanie przez Luftwaffe zdolności do przenoszenia amerykańskich bomb jądrowych B61 poddawanych obecnie procesowi modernizacji do standardu Mod.12 z dodanym systemem kierowania podobnym do tego używanego w bombach JDAM. To właśnie możliwość przenoszenia tego uzbrojenia miała przemawiać za wyborem F-35A. Pozostała w niemieckim przetargu konstrukcja, czyli Eurofighter nie jest zintegrowana z bombami atomowymi, ale jej producent - koncern Airbus - deklaruję, że takie dostosowanie myśliwca jest jak najbardziej wykonalne. Firma w walce o niemiecki koncern jest także gotowa wysłać samoloty do USA, gdzie musiałyby przejść procedurę integracji i certyfikacji. 

Jak informowały media w czerwcu 2018 roku, spornym tematem pozostaje jednak termin dokonania takiej modernizacji. Airbus chciałby by certyfikacja zakończyła się w 2025 roku, a więc w chwili, gdy pierwsze nowe myśliwce miałyby wejść do linii. Amerykanie wskazują natomiast, że priorytetem jest dla nich dostosowanie do roli nosicieli B-61 Mod.12 myśliwców 5. generacji F-35, co powoduje, że europejski samolot byłby zdolny do przejęcia tej roli dopiero za 7-10 lat. Dodatkowo, przedstawiciele amerykańskiej administracji mieli zwracać uwagę na fakt, że Eurofighter nie jest myśliwcem stealth, a więc jego przeżywalność na polu walki może być niska w razie konfliktu z Rosją i innymi przyszłymi przeciwnikami. 

image
Podczas targów ILA 2018 w Berlinie Boeing obok Super Horneta i F-15E pokazał także samolot walki radioelektronicznej i przełamywania obrony przeciwlotniczej EA-18G Growler., fot. A.Hładij/Defence24.pl

Sprawa przenoszenia broni jądrowej przez Super Hornety nie jest równie prosta, jak ma to miejsce przy F-35A. Do przenoszenia starszych generacji B61 były przystosowane myśliwce F/A-18A/B/C/D Hornet US Navy. Grawitacyjne bomby jądrowe zostały jednak wycofane ze stanu amerykańskiej Marynarki Wojennej ok. 1993 roku, a więc na wiele lat przed wejściem do służby Super Hornetów (1999 rok). W związku z tym najnowsza wersja "szerszeni" nie była zapewne integrowana z B61, a F/A-18E/F oraz EA-18G z całą pewnością nie ma na liście maszyn, które mają być dostosowane do przenoszenia bomb B61 Mod.12 (F-15E, F-16, Tornado IDS, F-35, B-2, B-21). Należy jednak mieć na uwadze, że ponieważ jest to amerykańska konstrukcja, to ewentualna jej integracja z uzbrojeniem jądrowym może natrafić na mniejsze problemy administracyjne i techniczne niż ma to miejsce w przypadku Eurofightera. 

W kwestii wspomnianych już własności stealth, zgodnie z informacjami pozyskanymi przez Defence24.pl od przedstawiciela firmy Boeing, mają być one nawet lepsze w przypadku F/A-18E/F, niż miało to miejsce we wczesnych samolotach zbudowanych według reguł "niewidzialności", czyli F-117.

Eurofighter vs. Super Hornet. Jeden czy dwóch zwycięzców?

Nie można też wykluczyć na obecnym etapie opcji rezerwowej. Oczywistym jest, że spośród dostępnych konstrukcji niemiecki resort obrony faworyzował Eurofightera. Samoloty tego typu służą już w Luftwaffe, wytwarzane są z dużym udziałem niemieckiego przemysłu (utrzymanie tych zdolności ma ogromne znaczenie biorąc pod uwagę niemieckie plany udziału w budowie myśliwca FCAS oraz zaawansowanych systemów bezzałogowych), a w ostatnich latach przeszły szereg modyfikacji, które dostosowały je do pełnienia roli wyspecjalizowanych maszyn uderzeniowych zdolnych do użycia rakiet manewrujących dalekiego zasięgu, takich jak Storm Shadow i Taurus KEPD 350, kierowanych bomb różnych typów czy pocisków Brimstone.

Do przenoszenia broni jądrowej będzie być może jednak potrzebny inny samolot. Jak już wspomniano, istnieje możliwość nabycia w tym celu niewielkiej liczby amerykańskich maszyn, które w przypadku propozycji Boeinga mogłyby przynajmniej częściowo zostać dostarczone w unikalnej wersji EA-18G Growler płynnie zastępując Tornado ECR. Inną opcją, zapewne znacznie tańszą niż wprowadzenie nowego typu, może być pozostawienie w służbie po 2030 roku niewielkiej liczby samolotów Tornado, aż do czasu uzyskania zdolności do zrzutu B61 Mod. 12 przez Eurofightery, lub nawet pojawienia się myśliwca 6. generacji FCAS.

Komentarze (129)

  1. Jello

    Panavia Tornado! Najpiękniejsze myśliwce na świecie!

    1. ?

      A co? Ty na 5 grupie masz lepszy żołądek niż ci niżej? Czy oni mniej godzin mają do wypracowania?

    2. Cypis

      Ja na swoją grupę musiałem zapier...c 17 lat. Teraz mają ja po roku dwóch. Super traktowanie.

  2. Mobilny

    Odpadł bo to szpiegula a jak widać zaufanie Niemiec do USA jest prawie zerowe i slusznie. Wygra Eurofighter i słusznie a poza tym ruszyła budowa europejskiego myśliwca V generacji więc...........

    1. Janek

      dodatek powinien być stały a nie uznaniowy dla każdej grupy !!!

  3. AirPoland

    Jest tak naprawdę jeden argument za odrzuceniem F35A. USA może w ostateczności uziemić te samoloty decyzją polityczną, poprzez elektroniczne zablokowanie komponentów samolotu. To jest dla Niemców nie so zaakceptowania. Polski rząd na taką sytuację się godzi.

  4. oset

    A więc: USA nie chce zeby Eurofighter przenosił bomby jądrowe .. włąśnie ze wzlędu na brak stealth co matematycznie zmniejsza szansę na powodzenie misji. Istotą jest to że chcoby się mogło wydawać , że eurofighter jest w walce lepszy od f-35 to jesli chodzi o przeżywalność na wrogim terytorium jest niższa wiec i szansa dostarczenia ladunku ( drogiego i ważnego) nad cel jest wielokrotnie mniejsza. Do tego wlasności stealth f-35 pokażą swoją wyższosć w momencie rozpoczęcia zmasowanego ataku EW na radary i systemy namierzania wroga. O ile sprawny radar wykryje f-35 z mniejszej a Ef-2000 z większej odległo.sci o tyle zakłócany i ogłupiany może nawet f-35 pominąć a ten dotrze do punktu krytycznego czyli nad cel. Co z tego , że koziolki i kobry może ef-2000 w powietrzu wyczyniać jak jego systemy wykrywania pasywnego to nędza w stosunku do F-35 a dodatkowo w obecności samolotów EW efektywność aktywnych czujników SU-27/35, f-16 czy EF-2000 spadnie do minimum.

  5. Davien

    Panie BUBA, wg Luftwaffe Raptor jest dla SPECTRE wykrywalny z ok 50km ale mozliwy do idntyfikacji i namierzenia z 25-30 wiec jak widac Luftwaffe tez twierdzi jak ja:) OLS-35 l3edwo widzi Su-27 z 90km, a chłodzone silniki Raptora czy F-35 zobaczy sporo pózniej niz o wiele nowszy i lepszy SPECTRE. Bajek o uzyciu przestarzałej R-27ET1 nawet nie ma sensu komentowac ten pocisk głupieje jak widzi słońce, ot taka wada antycznej głowicy IR:) Nawet do celów jak Su-27 maks zasieg tego "cuda" to 52kmod przodu a 12 od tyłu bo dalej jego prymitywne systemy nie wykrywaja celu. No ale pewnie instrukcja obsługi Su-27 dla ciebei dowodm nie będzie:)) System Rapier panie BUBA manaprowadzanie SACLOS z celownkiem optycznymi nigdy nie byłby w stanie zagrozic B-2 bo nie ma biedak takiego pułapu rażenia wiec ci znowu manipulacjanie wyszła. R-37M nie służy do zwalcznia mysliwców tylko AWACS-ów, JSTARS i transportwych a na te 250km to prymitywny Zasłon-M nawet nie wykryje F-16, bo wykrywa RCS 20m2 na 400km w trybie dalekiego wyszukiwania:) Pociski manewrujace MiG zwalcza z 30-50km bo dalej ich poprostu nie widzi. PAnie BUBA twój mig, w najnowszej wersji MiG-35 nawet nie wykryje F-35 jak mu ten przedefiluje bokiem przed nosem, bo Zuk-M nie wykryje RCS 0,0035m2a takie jes RCS dla F-35 z boku, ba Irbis go ledwo wykryje z jakichs 40km wiec naprawde panie BUBA jak się nie znasz to po co głos zabierasz:) Natomiast ten F-35 namierzy Mig-a z jakichs 200km i spokojnie zlikwiduje z 70 pociskiem AIM-120C-7 a MiGnawet sie nie dowie co go zabiło przy czym F-35 ani na sekundę nie musi właczac radaru bo wszystko załatwia EOTS DAS i WRE Barracuda.

    1. Użytkownik

      Niestety....

  6. bryxx

    Średnio 40% traciły wszystkie kraje użytkujące f-104 w wyniku katastrof. Więc panie Davien....To że ktoś używał długo nie znaczy ze nie tracił maszyn i pilotów. Prawie 50% t-38 także utracono w katastrofach. Amerykańie dzielnie kontynuowali swe wojenne tradycje gdzie tracili największy odetek maszyn w wyniku katastrof i błędów pilotów. F-86 według ich danych to także sami około 600 maszyn w wyniku "katastrof" w czasie wojny koreańskiej stracili.Niemcy moga teraz sami wybierać więc wybrali.

  7. Davien

    Bryxx i jakos wszędzie poza Niemcami i knada współczynnik katastrof był dziwnie niski, a Włosi latali na nich do XXI wieku, ale tak sie kończy przerabianie mysliwca przchwytujacego na maszyne szturmową.

  8. bryxx

    Davien f-104 grubo ponad 1000 wcisneli i co z tego wynika? Poza kilkuset pilotami co wojny nie widzieli a spoczeli w ziemi. W imie czego? W imie koncernowej kasy.

  9. Davien

    Panie Miłosnik bredni , to ciekawe ze ta porazke kupują wszyscy na całym świecie, jest produkowana w setkach sztuk i wykonuje zadania bojowe jak lot zwiadowczy do Bandar Abbas bez wykrycia albo ataki elektroniczne na systemy OPL w Syrii. Dokonuja tez ataków bronia pokładowana cele w Syrii .

  10. Miłośnik bredni znanego bajarza.

    @abc, jeszcze niedawno zarzekaliście się z fanbojsami że AIM-9X Block II jest zintegrowany z F-35, a tu jednak okazuje się że nie :-D. On jest tylko zintegrowany z AIM-120 i GBU (chodzi o uzbrojenie w komorach wewnętrznych). Jak to możliwe że on przegrał w niemieckim przetargu, skoro nie przenosi żadnego uzbrojenia i nawet nie potrafi strzelać z działka :-D. 1.4 Billion Dollar National Disaster.

  11. BUBA

    "F-22 dla IRST EF-2000 jest widoczny z ok 20-30km anie z 50" ......................................................................... Raczej wierzę Luftwaffe niż Tobie. ....................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................... Raptor czy F-35 dla OLS-35 np. od tyłu będzie widoczny jak każdy inny samolot nawet z 80 km przy dobrych warunkach obserwacji. Cechą negatywną Raprota jest duża sygnatura cieplna. W walce BVR nie ma to większego znaczenia bo zarówno F-35, F-22 i Su-57 to samoloty BVR czy to przeciwko samolotom czy celom naziemnym. Natomiast każdy z tych samolotów w walce na średnim i krótkim dystansie traci dużą przewagę. Ale dla systemów OPL gorący F-22 to duże ułatwienie. Jak wspomniałem - integracja z AIM-120D robi z tego samolotu dopiero wartościową platformę bo uniemożliwia wykrycie go przez IRST i wychodzi zupełnie z zasięgu R-27 ET1. Z AIM-120 C5 była to dobra ale nie supermaszyna.................................................. ........................................................................................................................................................................................... W 1996 na Farnborow namierzył i prowadził B-2 FLIR systemu Rapier. Amerykanie zablokowali publiczną emisję filmu a była to sensacja tego salonu. Generalnie Rapier był w stanie prowadzić ogień do B-2 na podstawie jego widma termicznego. A tu z innej wystawy F-22: Youtube: "F-22 Raptor in action at Farnborough Air Show".................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................................................... F-35 może być dobrą platformą rozpoznawczą, lub do walki w BVR za pomocą MBDA Meteor czy Storm Shadow, ale nie będzie dobrym samolotem do wszystkiego. I jak to mówią Izraelczycy jest to samolot który po pierwszych starciach straci swoją przewagę. Podobnie jest z F-22 i Su-57...................................................... ......................................................................................................................................................................................... Co do R-37M to niech Rosjanie oszukują i niech R-37M ma do celów klasy myśliwiec F-16 zasięg np. 250 km, To zupełnie wystarczyło do tej pory na nasze samoloty i większość samolotów NATO. Stąd pospieszna integracja wszystkiego co lata w Europie z MBDA Meteor. Klientów na AIM-120D jakoś gwałtownie ubywa z dotychczasowego rynku AIM-120. Odpada GB, Szwecja, Niemcy (Nowe niemieckie samoloty zapewne też będą przenosiły Meteora a nie AIM-120D choć mogą mieć pewnie taka opcję). Polska wraz z Gripenem E/F lub Eurofighterem też otrzymała by MBDA Meteor a nie przestarzałe AIM-120C-7 za dwa lata........................ ......................................................................................................................................................................................... Nawet pełen błędów F-35 z MBDA jako samolot pierwszej fazy konfliktu jest niezły...jak się chce kogoś napaść. Brytyjczycy zapewne to przetestują gdzieś na Bliskim Wschodzie ale F-35 z AIM-120 C5 załatwi nawet MiG-29 SMT2 z R-27ER1/ET1 bo samoloty nie latają wiecznie do siebie ustawione najmniejszym SPO lub RCS jak kto woli...czy najmniejszym widmem termicznym do przeciwnika, nie wspominając o systemach rozpoznania promieniowania elektromagnetycznego jak PRP-25M i PRP-25S (system GUNICA) które służą do wykrywania obiektów klasy stelth i naprowadzania na nie innych systemów.

  12. Jac Avien

    Pomijając już nawet niemieckie dylematy w kwestii wyboru "takiego lub owego" na wielkie uznanie zasługuje desperacja i samozaparcie rzeszy funbojów z towarzystwa wielbicieli F-35 tj. największej "gwiazdy śmierci" jaka kiedykolwiek powstałą do tej pory we wszechświecie. Ich retoryczna ekwilibrystyka w tłumaczeniu coraz to nowych "wtop" tego "cuda" budzi niekwestionowany podziw. Eksponowanie tych "nadnaturalnych i przeczącym większości zasad fizyki" parametrów technicznych (wysysanych najczęściej z palca tj. Wikipedii) naprawdę robi wrażenie nieco tylko mniejsze od opisów tego co ten samolot będzie potrafił "w przyszłości" (wprawdzie bliżej nie sprecyzowanej ale "w przyszłości w wersji Block 4G zapewne będzie używany do załogowych podróży na Marsa albo inną Wenus). Nic to coraz to nowe zastrzeżenia, krytyka Pentagonu i całej rzeszy fachowców, mizerna gotowość bojowa i generowanie kosztów które drenują budżet wojskowy jak stado pijawek. Im wzorem klasyka nikt nie wmówi, że "białe jest białe a czarne jest czarne" ale w tym konkretnym przypadku choć wielu taka postawa "śmieszy" mnie osobiście się "podoba".

  13. Miłośnik bredni znanego bajarza.

    @davien, oczywistym jest fakt ż jeżeli pojawi się samolot FA-XXX to będzie najlepszy. Amerykanie zazwyczaj mieli najlepsze maszyny bojowe, F-14, F-15, F-22, YF-23. Niestety ta jakość spadła wraz z pojawieniem się porażki F-35.

  14. abc

    @DSA. Pocisk AIM-9X block 2 jeszcze nie jest zintegrowany z F-35. Większy fragment z innego portalu militarnego wyjaśniający problem integracji pocisku AIM-9X-2 Block II w wewnętrznych komorach uzbrojenia oraz inne ciekawe rzeczy dotyczące uzbrojenia różnych wersji F-35: "Przenoszone w komorach lub podwieszone uzbrojenie stanowią pociski powietrze-powietrze Raytheon AIM-9 "Sidewinder" Block 1, AIM-120C-5 AMRAAM oraz bomby kierowane GBU-32 JDAM. Pociski powietrze- powietrze w komorach wewnętrznych przenoszone są na wy rzutnikach pneumatycznych LAU-147/A, a na podwieszeniach zewnętrznych- na zamkach LAU-146/A, z kolei środki bojowe do niszczenia ce­lów naziemnych są podwieszane na zamkach BRU-68/A i belkach wielozamkowych BRU-61/A. Pociski "Sidewinder" Block 1 mogą być podwieszane jedynie pod skrzydłami, wersja Block 2 ze zmodyfikowaną głowicą będzie przystosowana do odpalania z komór wewnętrznych. Samoloty w wersji STOVL są wyposażone w zamki BRU-67/A dostosowane do mniejszych komór uzbrojenia. Za cenę utraty własności stealth F-35 można podwieszać uzbro­jenie i zbiorniki dodatkowe na czterech węzłach podskrzydłowych, dwóch pod końcami płatów i jednym podkadłubowym, w tym przypadku na podwieszeniach zewnętrznych również F-35B bę­dzie mógł przenosić pełną gamę zintegrowanego z samolotem uzbrojenia. Docelowo z samolotem zintegrowana ma być szeroka gama bomb i pocisków rakietowych, w tym powietrze-powietrze: AIM-132 ASRAAM i "Meteor", powietrze- powierzchnia: GBU-12 "Paveway II", GBU-31/38 JDAM, GBU-39 SDB, SDB-53/B SDBII, CBU-103/105 WCMD, Raytheon AGM-154A/B JSOW, SPEAR 2 Block 1, SPEAR 3. powietrze- woda: AGM-158C LRASM, Kongsberg NSM oraz pociskami manewrującymi AGM-158A/B JASSM, MBDA "Storm Shadow" i Stand-Off Missile. Do zadań zwal­czania obrony powietrznej przeciwnika F-35 mają być wyposażone w rakiety przeciwradiolokacyjne AGM-88E AARGM oraz podwieszane zasobniki rozpo­znawcze i walki elektronicznej. Brak informacji w kwestii dostosowania wersji F-35A do przenoszenia bomb jądrowych B61-12." Wiecej w necie.

  15. DSA

    @Davien - X-45 był szykowany do programu UCLASS. Gdy zmieniono program, została praktycznie latająca cysterna bez wymagania stealth co przeczy twoim twierdzeniom.

  16. DSA

    @abc - Pan nie odpowiedział na pytanie. Z tej prostej przyczyny, że nie ma planów, by taką modyfikację polegającą na możliwości wykorzystywania komór wewnętrznych wprowadzić. Wersja AIM-9X Block 2 jest już dostępna w produkcji pełnoskalowej od wielu lat (od Lot 15). W 2016 uzyskała status FOC. Pierwsze AIM-9X w zmodyfikowanej wersji Block II+ zostały zamówione przez US Navy i USAF w 2017 roku. Polska kupiła 70 sztuk AIM-9X block II w grudniu 2016 roku. Powiem więcej ten sam problem (przenoszenie poza komorami) tyczy się używanej przez brytyjczyków rakiety ASRAAM.

  17. Miłośnik bredni znanego bajarza.

    @Marek, wszystkie wersje F-35 nie mają gotowości bojowej, wspólne to one mają tylko problemy:).

  18. Miłośnik bredni znanego bajarza.

    @Jaca, poczytaj sobie artykuł na portalu Defence 24: "Luftwaffe dostanie ponad 100 nowych myśliwców?". Jest tak napisane tak, "O przewadze oferty Boeinga miały jednak wg nieoficjalnych informacji zadecydować lepszy stosunek "koszt-efekt", z czym wiązały się niższe koszty operacyjne, wyższy stopień gotowość bojowej floty oraz większe możliwości atakowania celów naziemnych i prowadzenia walki radioelektronicznej.". F-35 przegrał bo mniejsze możliwości od pozostałych maszyn. Czy aż tak ciężko to zaakceptować? Ba, to, czyli F-35 nawet nie ma jeszcze pełnej gotowości bojowej. A FCAS jeżeli powstanie to i tak będzie lepszy od F-35.

  19. Davien

    Panie miłosnik bredni, zanim FCAS bedzie latał to juz w USA wejdzie maszyna wywodząca sie z F/A-XX rzy któr3j będize on jak EF przy Raptorze. A F-35 uzyskaja gotowość operacyjna do 2024r ( F-35C) a pozostałe jeszcze wcześniej:)

  20. Davien

    Panie DSA pomyliłem oznaczenia, chodziło o X-45 Boeinga

  21. Davien

    Oj panie miłosnik bredni:) Raport Pentagonu dotyczył F-35B a i to jedynie najwczesniejszych maszyn tego typu z pierwszych serii no ale jak zwykle....

  22. Davien

    Panie DSA Nie ma planów umieszczania AIM-9X i tu sie zgodze, ale AIM-9X block II jak najbardziej( wypowiedż Raytheona) wiec jak widac... Tym co nie pozwalało umieśćic AIM-9X w komorze był brak funkcji LOAL a pociski w wersji block II juz nia dysponuja.

  23. DSA

    najprościej sięgnąć do raportu: Based on durability testing, the service life of early-production F-35B aircraft is well under the expected service life of 8,000 fl ight hours, and may be as low as 2,100 fl ight hours.

  24. abc

    @DSA. Pociski powietrze- powietrze w komorach wewnętrznych przez F-35 przenoszone są na wyrzutnikach pneumatycznych LAU-147/A, a na podwieszeniach zewnętrznych- na zamkach LAU-146/A, z kolei środki bojowe do niszczenia ce­lów naziemnych są podwieszane na zamkach BRU-68/A i belkach wielozamkowych BRU-61/A. Cyt: "The F-35 can carry up to two AIM-9X missiles on its wings and four AIM-120 AMRAAM missiles internally." F-35 w komorach wewnętrznych może przenosić do 4 pocisków AIM-120 i 2 pociski AIM-9X pod skrzydłami. Pociski AIM-9X Block 1 mogą być podwieszane jedynie pod skrzydłami, ale już wersja AIM-9X Block 2 ze zmodyfikowaną głowicą będzie przystosowana do odpalania z komór wewnętrznych.

  25. abc

    Nie panie @Miłośnik... Dotyczy wyłącznie wersji F-35B wczesnych partii produkcyjnych i używanych przez US Marine Corps.