Powstaje bliskowschodnie NATO? Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan tworzą nowy blok obronny

Do podpisania dokumentu doszło 7 sierpnia 2026 roku w Mekce podczas szczytu poświęconego wspólnej obronności. Porozumienie zawarli następca tronu Arabii Saudyjskiej Mohammed bin Salman, prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan oraz premier Pakistanu Shehbaz Sharif.

Zgodnie z komunikatem po spotkaniu, trzy państwa zobowiązały się do wzmacniania wspólnego odstraszania, zwiększenia współpracy wojskowej oraz rozwijania zdolności obronnych. Najbardziej znaczącym elementem dokumentu jest zapis, według którego atak zbrojny na jedno z trzech państw będzie traktowany jako atak przeciwko wszystkim sygnatariuszom.

Taki zapis przywodzi na myśl artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, który stanowi fundament NATO. Choć nowe porozumienie nie jest formalnie odpowiednikiem Sojuszu Północnoatlantyckiego, może stanowić próbę stworzenia własnego mechanizmu bezpieczeństwa przez państwa świata muzułmańskiego.

Nowy blok łączy trzy państwa o uzupełniających się potencjałach. Turcja wnosi doświadczenie jednej z największych armii NATO oraz rozwinięty przemysł obronny, który w ostatnich latach stał się jednym z filarów jej polityki zagranicznej. Ankara rozwija produkcję dronów, okrętów, pojazdów opancerzonych oraz systemów rakietowych, a jej firmy coraz aktywniej eksportują uzbrojenie.

Pakistan z kolei posiada broń jądrową i jedną z największych armii świata. Islamabad dysponuje dużym doświadczeniem wojskowym, szczególnie w zakresie działań przeciwterrorystycznych oraz prowadzenia operacji w trudnych warunkach terenowych.

Arabia Saudyjska zapewnia natomiast ogromne możliwości finansowe i dostęp do jednego z największych rynków zbrojeniowych na świecie. Rijad od kilku lat stara się uniezależnić od zagranicznych dostawców i rozwijać własny przemysł obronny w ramach programu Vision 2030.

Porozumienie ma obejmować nie tylko kwestie militarne, ale również wymianę informacji wywiadowczych, wspólne ćwiczenia wojskowe oraz współpracę przemysłów obronnych. W praktyce może oznaczać to większą integrację sił zbrojnych trzech państw oraz realizację wspólnych programów wojskowych.

Powstanie takiego formatu jest szczególnie istotne w kontekście napięć na Bliskim Wschodzie. Arabia Saudyjska od lat poszukuje skuteczniejszych gwarancji bezpieczeństwa, zwłaszcza po atakach na swoją infrastrukturę naftową oraz wzroście rywalizacji z Iranem. Turcja natomiast prowadzi coraz bardziej samodzielną politykę regionalną, próbując zwiększać swoje wpływy poza granicami NATO.

Nowy układ może być również sygnałem, że część państw regionu chce budować własne struktury bezpieczeństwa niezależne od Stanów Zjednoczonych i zachodnich sojuszy. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania pełnoprawnego odpowiednika NATO. Różnice interesów między Ankarą, Rijadem i Islamabadem mogą w przyszłości stanowić poważne wyzwanie dla spójności tego formatu.

Jeżeli jednak współpraca zostanie rozwinięta poprzez regularne ćwiczenia, wspólne zakupy uzbrojenia i realne mechanizmy wojskowego wsparcia, Makkah Joint Defence Agreement może stać się zalążkiem nowego bloku bezpieczeństwa – często określanego jako potencjalne „bliskowschodnie NATO”.