Bezpieczeństwo na celowniku NIK w 2026 roku

Jak podkreśla prezes NIK Mariusz Haładyj, zmiana formuły planowania kontroli ma charakter strategiczny. Bezpieczeństwo zostało wskazane jako nadrzędny priorytet, wyznaczający kierunki pracy Izby w nadchodzącym roku. W tym ujęciu obejmuje ono nie tylko obronność, ale również stabilność finansową, odporność instytucji publicznych, ochronę infrastruktury, bezpieczeństwo obywateli oraz kwestie społeczne.

Sześć obszarów zamiast jednego schematu

Plan pracy na 2026 rok podzielono na sześć kluczowych obszarów: Bezpieczeństwo Narodowe, Finanse i Sprawy Publiczne, Rozwój i Gospodarkę, Spójność i Infrastrukturę, Sprawy Społeczne oraz Zasoby Naturalne. Taki układ ma sprzyjać prowadzeniu kontroli, które łączą aspekty organizacyjne, finansowe i społeczne, a jednocześnie pozwalają lepiej identyfikować zagrożenia systemowe.

Istotnym elementem nowego podejścia jest również ocena działań administracji publicznej pod kątem budowania zaufania społecznego i skuteczności funkcjonowania państwa.

Obrona, cyberbezpieczeństwo i ochrona ludności

W obszarze Bezpieczeństwa Narodowego zaplanowano kontrole dotyczące zarówno zdolności obronnych, jak i bezpieczeństwa wewnętrznego. NIK przyjrzy się m.in. zabezpieczeniu potrzeb wojska w zakresie amunicji wielkokalibrowej, funkcjonowaniu Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości oraz systemowi kierowania bezpieczeństwem narodowym.

Kontrole obejmą także zarządzanie kadrami w służbach specjalnych, sposób wykorzystania środków z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, a także przygotowanie cywilnej ochrony zdrowia do działania w warunkach konfliktu zbrojnego. W planach znalazły się również zagadnienia związane ze szkoleniami strzeleckimi oraz wsparciem psychologicznym funkcjonariuszy służb mundurowych.

Finanse państwa pod lupą

W obszarze Finansów i Spraw Publicznych NIK skoncentruje się na kluczowych procesach związanych z budżetem i polityką finansową. Zaplanowano m.in. kontrolę wykonania budżetu państwa i środków europejskich za 2025 rok, ocenę realizacji polityki pieniężnej przez Narodowy Bank Polski oraz planowania finansowego na 2026 rok.

Izba zbada również wybrane elementy działalności NBP, skuteczność Krajowej Administracji Skarbowej, zarządzanie środkami przez samorządy oraz finansowanie zadań publicznych, w tym działań na rzecz Polonii i Polaków mieszkających za granicą.

Gospodarka, infrastruktura i odporność państwa

Kontrole w obszarze Rozwoju i Gospodarki będą dotyczyć efektywności wydatkowania środków publicznych oraz działań wspierających transformację gospodarczą, w tym polityki energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego. Z kolei w obszarze Spójności i Infrastruktury NIK skupi się na odporności infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwie technicznym i cyfrowym oraz spójności terytorialnej.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona cyberbezpieczeństwu – m.in. w podmiotach leczniczych, placówkach oświatowych oraz systemach wodno-kanalizacyjnych – a także nadzorowi budowlanemu, inwestycjom drogowym i polityce mieszkaniowej samorządów.

Sprawy społeczne i środowisko

W obszarze Spraw Społecznych zaplanowano kontrole jakości i dostępności usług publicznych, w tym ochrony zdrowia, pomocy społecznej oraz wybranych programów rządowych. Obejmą one m.in. zagadnienia związane z profilaktyką zdrowotną, onkologią, badaniami klinicznymi czy funkcjonowaniem instytucji wsparcia dla dzieci i młodzieży.

Z kolei kontrole dotyczące Zasobów Naturalnych skoncentrują się na ochronie środowiska, rolnictwie i gospodarce wodnej. NIK oceni m.in. realizację programu „Czyste Powietrze”, działania przeciwpowodziowe, odbudowę infrastruktury po klęskach żywiołowych oraz wsparcie dla rolników dotkniętych katastrofami naturalnymi.

Nowy plan pracy pokazuje, że Najwyższa Izba Kontroli chce w 2026 roku patrzeć na państwo w sposób całościowy – przez pryzmat bezpieczeństwa, odporności i długofalowej stabilności.