- WIADOMOŚCI
- WYWIADY
„Nie jesteśmy flanką NATO. Jesteśmy w centrum”. Minister obrony Estonii ostrzega przed Rosją
Autor. Kaitseliit / Wikimedia Commons / CC BY 2.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/)
Rosja prawdopodobnie nie zaatakuje państw bałtyckich, dopóki jej siły pozostają zaangażowane w wojnę przeciwko Ukrainie. Sytuacja może się jednak gwałtownie zmienić, jeżeli konflikt zostanie zakończony lub znacząco ograniczony. Minister obrony Estonii Martin Herem ostrzega, że Moskwa może wykorzystać agresję militarną do podważenia wiarygodności NATO i zmuszenia państw europejskich do zaakceptowania rosyjskich żądań. W wywiadzie dla Defence24 wyjaśnia, dlaczego Polska ma kluczowe znaczenie dla obrony państw bałtyckich, dlaczego Estonia potrzebuje możliwości szybkiego przyjęcia sojuszniczych posiłków i co NATO musi zrobić, aby skutecznie odstraszać Rosję.
Martin Herem objął stanowisko ministra obrony Estonii 16 września 2026 roku. W latach 2018–2024 był dowódcą Estońskich Sił Obronnych. W przeciwieństwie do wielu ministrów obrony wywodzi się bezpośrednio z wojska, a nie ze środowiska partyjnego. Do jego priorytetów należy przygotowanie społeczeństwa na ewentualną agresję, wzmocnienie regionalnej współpracy obronnej oraz zapewnienie NATO możliwości szybkiego rozmieszczenia i utrzymania znaczących sił wojskowych w regionie Morza Bałtyckiego.
Dr Aleksander Olech, Defence24.pl: Jakie są główne priorytety obronne Estonii na najbliższe dwa–trzy lata i jakie zdolności rząd uznaje za najpilniejsze do wzmocnienia?
Min. Martin Herem: Przede wszystkim nie objąłem tego stanowiska w wyniku wyborów. Będę pełnił tę funkcję do następnych wyborów w marcu 2027 roku. Nigdy nie interesowało mnie ubieganie się o stanowiska polityczne. Moją motywacją była sytuacja bezpieczeństwa oraz zamieszanie, jakie wywołała ona w zarządzaniu obronnością państwa.
To, co chciałbym zrobić lub zainicjować, lepiej wyjaśnia moje stanowisko przedstawione w odpowiedzi na kolejne pytanie, dotyczące zagrożeń. Musimy jednak przygotować państwo na ewentualną agresję militarną. Mam na myśli całe państwo – społeczeństwo, instytucje rządowe i przedsiębiorstwa. Oczywiście dotyczy to również sił zbrojnych, ale one już prowadzą takie działania. Przede wszystkim musimy zwiększać ogólną świadomość zagrożeń militarnych, w tym ich konkretnego charakteru, oraz wskazywać sposoby ograniczania lub łagodzenia tych zagrożeń.
Jak Estonia ocenia obecnie ryzyko bezpośredniego rosyjskiego ataku na państwa bałtyckie? Czy dostrzega Pan realistyczny scenariusz, w którym Moskwa mogłaby zdecydować się na militarne przetestowanie NATO w regionie?
Dopóki Rosja jest militarnie zaangażowana w Ukrainie, agresja przeciwko nam jest mało prawdopodobna. Jeżeli jednak wojna w Ukrainie osłabnie, a Rosja nie będzie już musiała przeznaczać na walki tak dużych zasobów, jej potencjał militarny gwałtownie wzrośnie. To, co obecnie jest zużywane każdego dnia, mogłoby zostać wykorzystane do rozbudowy sił zbrojnych. Jeżeli dodamy do tego retorykę Kremla, jego prawdopodobne dążenie do wywierania wpływu na państwa sąsiednie oraz gotowość rosyjskiego społeczeństwa do podporządkowywania się decyzjom przywódców, agresja militarna staje się realną możliwością. Jej celem byłoby wywołanie nieufności i niestabilności, a tym samym zmuszenie nas do wyboru między kosztownym konfliktem militarnym a zaakceptowaniem rosyjskich żądań. Nie ma sensu opisywać konkretnego scenariusza. Sama agresja militarna mogłaby być celem – zadanie strat i spowodowanie zniszczeń, które podważyłyby zaufanie w naszym społeczeństwie oraz wśród sojuszników, tworząc w ten sposób korzystne warunki do zaakceptowania żądań Rosji.
Zobacz też 
Jak widzi Pan rozwój współpracy obronnej z Polską, szczególnie w zakresie wschodniej flanki NATO, obrony powietrznej i przeciwrakietowej, mobilności wojskowej oraz współpracy przemysłów obronnych?
Chociaż określenie „wschodnia flanka” jest powszechnie używane, w terminologii wojskowej flanka oznacza, że przeciwnik znajduje się na północy lub południu. Tymczasem my znajdujemy się w samym centrum wydarzeń. Nie jesteśmy flanką – jesteśmy centrum. Polska jest niezwykle ważnym partnerem dla trzech państw bałtyckich. Po pierwsze, kluczowe znaczenie ma utrzymanie przez cały czas otwartych szlaków komunikacyjnych przez Morze Bałtyckie. Polska niewątpliwie odgrywa w tym istotną rolę, zarówno na morzu, jak i w powietrzu. Po drugie, Rosja mogłaby przeprowadzać przeciwko nam uderzenia lotnicze z kierunku Królewca, a Polska znajduje się również w bardzo dobrym położeniu, aby pomagać w przeciwdziałaniu tym zagrożeniom. Po trzecie, Polska jest bez wątpienia kluczowym państwem tranzytowym dla sojuszniczych sił wzmacniających obronę państw bałtyckich. Rola Polski w zakresie wojsk lądowych i współpracy przemysłów obronnych również jest ważna, ale szczegóły zależą od decyzji zakupowych i planów operacyjnych.
Jaką rolę powinny odgrywać siły sojusznicze stacjonujące w Estonii w nadchodzących latach? Czy Estonia zabiega o zwiększenie lub stałą obecność wojskową sojuszników?
Większa stała obecność wojskowa wymaga dodatkowych zasobów zarówno od państw wysyłających żołnierzy, jak i od Estonii. W takim przypadku Estonia musiałaby zainwestować setki milionów euro w infrastrukturę, a także rozbudować istniejące poligony wojskowe. Prawdopodobnie ani my, ani nasi sojusznicy nie dysponujemy wystarczającymi środkami na ten cel. Uważam, że Estonia powinna rozwijać zdolność do szybkiego przyjmowania sił sojuszniczych, kiedy zajdzie taka potrzeba. Dotyczy to wojsk lądowych, sił morskich i powietrznych, a także rozpoznania, środków rażenia i obrony powietrznej.
Czy rosnące zaangażowanie Turcji na wschodniej i północnej flance NATO ma istotne znaczenie z perspektywy Estonii? W jakich obszarach tureckie zdolności wojskowe mogłyby być szczególnie przydatne?
Przemieszczanie tureckich wojsk lądowych z „południowej flanki” na „północną flankę” niekoniecznie miałoby sens, ponieważ Turcja również w praktyce znajduje się w konfrontacji z Rosją. Jednocześnie Turcja może szybko wzmocnić nasz region swoimi siłami powietrznymi. Turcja dysponuje także znaczącymi zdolnościami przemysłu obronnego.
Estonia przyjmuje wojska sojusznicze, ale czy sama mogłaby odgrywać większą rolę poza swoimi granicami? Czy przewiduje Pan skierowanie większej liczby estońskich żołnierzy do innych państw sojuszniczych położonych na pierwszej linii, na przykład do Finlandii, w miarę postępu integracji regionalnych planów obronnych?
Naszym najbardziej prawdopodobnym przeciwnikiem jest Rosja. Przemieszczanie wojsk z jednego odcinka frontu na drugi, z prawej strony na lewą lub odwrotnie, nie pozwoli przeciwdziałać temu zagrożeniu. Wzmocnienie musi nadejść z głębi strategicznej. Rosji nie odstraszy samo eksponowanie licznych flag narodowych w różnych państwach. Tylko wiarygodne siły zbrojne, zdolne do prowadzenia działań przez tygodnie lub miesiące i odparcia agresji, mogą odstraszyć Rosję. Aby to osiągnąć, musimy przemieszczać siły z zaplecza na front, a nie przesuwać je wzdłuż linii frontu. Jeżeli Estonia będzie potrzebna gdzie indziej, zawsze jesteśmy gotowi wnieść swój wkład. Jednak z wojskowego punktu widzenia nie uważam za rozsądne przenoszenia estońskich jednostek do Finlandii ani w jakiekolwiek miejsce poza północną Łotwą.
Patrząc szerzej, jak państwa bałtyckie, Polska i Finlandia powinny podzielić między siebie odpowiedzialność za obronę regionu w przypadku poważnego kryzysu?
Po pierwsze, musimy współpracować na Morzu Bałtyckim. Nie chodzi jedynie o współpracę pomiędzy poszczególnymi państwami, ale o działania w ramach CTF Baltic, które zostało utworzone właśnie w tym celu. Naszym zadaniem musi być utrzymanie szlaków morskich pod naszą kontrolą przez cały czas. Wymaga to działań na morzu, na lądzie i w powietrzu.
Po drugie, wszyscy mamy określone zadania związane z obroną naszych granic lądowych. Polska odgrywa rolę w umożliwianiu przybycia sojuszniczych sił wzmacniających obronę regionu, a potencjalnie również we wzmacnianiu państw bałtyckich własnymi wojskami. Oprócz wspomnianej misji morskiej polskie siły powietrzne i lądowe mogą także realizować zadania na naszym terytorium lub w jego pobliżu.
Martin Herem od 16 września 2026 roku pełni funkcję ministra obrony Estonii. Jest zawodowym wojskowym i byłym dowódcą Estońskich Sił Obronnych (2018–2024). Wcześniej zajmował stanowisko szefa sztabu dowództwa Estońskich Sił Obronnych (2016–2018) oraz komendanta Estońskiej Akademii Wojskowej (2013–2016). W latach 2024–2026 pracował jako doradca wojskowy przedsiębiorstw sektora obronnego. Posiada tytuł magistra nauk wojskowych i ukończył Higher Command Studies Course w Baltic Defence College. W roku akademickim 2026/2027 pełni również funkcję profesora wizytującego na Uniwersytecie w Tartu.




