- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
Trump, Putin i Xi bez przełomu ws. Ukrainy. Rosyjski przywódca broni ustaleń jałtańskich
Autor. @mfa_russia/X.com
Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping ogłosili wspólną deklarację pokojową po około 90 minutach rozmów w chińskim Shenzhen. Spotkanie nie przyniosło jednak ogłoszenia porozumienia w sprawie zakończenia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie. Putin oskarżył Kijów i Europę o brak gotowości do kompromisu, zagroził odpowiedzią na ataki na Most Krymski i bronił ustaleń konferencji jałtańskiej. W tym samym czasie rosyjskie drony uderzały w Kijów.
Szczyt przywódców Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin zakończył się przyjęciem dokumentu określanego jako wspólna deklaracja pokojowa. Znalazło się w nim stwierdzenie, że „wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej prowadzić”. Przywódcy zapisali również zobowiązanie do zwiększenia produkcji produktów rafinacji ropy naftowej.
Rozmowy trójstronne poprzedziły osobne spotkania Trumpa z Putinem oraz Xi. Amerykański prezydent mówił o swojej dobrej relacji z rosyjskim przywódcą i nazwał go przyjacielem. Po spotkaniu z przewodniczącym ChRL zapewniał natomiast, że zarówno Stany Zjednoczone, jak i Chiny chcą zakończenia wojny w Ukrainie. Na późniejszej konferencji prasowej Putin przedstawiał szczyt jako „ważny rozdział w historii dyplomacji”. Twierdził, że trzy państwa osiągnęły wzajemne zrozumienie w kilku kluczowych kwestiach.
Podczas konferencji zapytano Putina, czy rozmowy w Shenzhen oznaczają powstanie nowego formatu dyskusji o światowym bezpieczeństwie, zapowiedź nowego porządku międzynarodowego, czy jedynie okazję do wspólnych zdjęć. Rosyjski przywódca odpowiedział żartobliwym pytaniem, czy do zadania takiego pytania namówił dziennikarza Trump. Następnie przekonywał, że spotkanie miało poważny charakter i służyło rozmowie o istotnych problemach międzynarodowych.
W kwestii zakończenia wojny Putin ponownie przerzucił odpowiedzialność na stronę ukraińską. Twierdził, że to Kijów powinien zdecydować o zakończeniu konfliktu i zgodzić się na kompromisy. O brak gotowości do ustępstw oskarżył również Europę. Kwestionując przedstawianie Rosji jako agresora, powoływał się na ukraińskie uderzenia w rosyjską infrastrukturę energetyczną oraz Most Krymski. Putin określił przeprawę przez Cieśninę Kerczeńską jako obiekt „wyłącznie cywilny”. Most jest jednak również istotnym szlakiem transportowym wykorzystywanym do zaopatrywania rosyjskich wojsk. Po ostatnich ukraińskich uderzeniach rosyjski przywódca zagroził odpowiedzią, która ma być „znacznie bardziej bolesna”.
„Co było złego w Jałcie?"
Jednym z najważniejszych fragmentów konferencji była odpowiedź Putina na porównania szczytu w Shenzhen do konferencji jałtańskiej z 1945 roku. Wówczas przywódcy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Związku Sowieckiego podejmowali decyzje dotyczące powojennego ładu. Rosyjski przywódca nie odrzucił samego porównania.
„Co było złego w Jałcie? Co było w niej takiego złego?” – pytał.
Putin przekonywał, że w Jałcie przypieczętowano zwycięstwo nad nazizmem. Następnie odwołał się do stosowanej przez Kreml narracji o walce z „neonazizmem”, stwierdzając, że również takie zwycięstwo należałoby formalnie zatwierdzić.
„Nie miałbym nic przeciwko – w rzeczywistości uważałbym za słuszne – przypieczętowaniu również zwycięstwa nad neonazizmem” – mówił.
Argumentował także, że konferencja jałtańska stworzyła warunki do powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych. Według niego zawarte wówczas porozumienia pozwoliły uniknąć kolejnego globalnego konfliktu przez osiem dekad, mimo licznych wojen regionalnych. Putin odniósł się również do sugestii, że przywódcy trzech państw spotkali się w Chinach, aby dokonać podziału świata. Zaprzeczył przy tym, by taki podział nastąpił w samej Jałcie.
„Nikt nie dzielił świata w Jałcie. Po prostu zatwierdzono realia, które wyłoniły się po II wojnie światowej” – stwierdził.
Osobnym tematem konferencji był udział państw europejskich w negocjacjach dotyczących zakończenia wojny. Putin potwierdził, że administracja Trumpa nalega na włączenie Europy do rozmów. Przyznał również, że negocjacje nieuchronnie dotkną szerszych zagadnień bezpieczeństwa europejskiego, których omawianie bez udziału Europejczyków byłoby bezcelowe. Według Putina Kreml chce najpierw ustalić, co Europa mogłaby wnieść do rozmów.
Krytyka szczytu i pytania o sankcje
Spotkanie Trumpa z Putinem i Xi wywołało krytykę części zachodnich polityków. Były brytyjski minister spraw zagranicznych Jeremy Hunt nazwał je „szczytem, który nigdy nie powinien się odbyć” oraz prezentem dla rosyjskiego przywódcy. Hunt stwierdził również, że postawa Trumpa potwierdza odejście Stanów Zjednoczonych od roli przywódcy wolnego świata. Zarzucił amerykańskiemu prezydentowi podporządkowanie innych zobowiązań dążeniu do medialnego sukcesu.
Były szef brytyjskiej dyplomacji wiązał zainteresowanie Trumpa porozumieniem także z cenami paliw w Stanach Zjednoczonych. Oceniał, że prezydentowi zależy na ich obniżeniu po dotkliwych stratach jego partii w wyborach do Kongresu. Według Hunta możliwym elementem rozmów mogłoby być złagodzenie sankcji wobec Rosji, choć zaznaczał, że nie jest jasne, jakie ustępstwa Trump byłby gotów zaoferować.
Zastrzeżenia do rozmów zgłaszali także amerykańscy parlamentarzyści. Republikański senator Rick Scott, zasiadający w senackiej komisji sił zbrojnych, mówił przed szczytem, że nie ufa ani Xi, ani Putinowi. „Czy ufam Xi lub Putinowi? Nie, to banda kłamców” – stwierdził. Scott dodawał, że cieszy go podejmowanie przez Trumpa prób dyplomatycznych, ale nie wierzy, że spotkanie przyniesie pozytywne rezultaty.
Przywódca demokratów w Senacie Chuck Schumer oskarżył z kolei Xi i Putina o manipulowanie amerykańskim prezydentem. Dziewięcioro demokratycznych członków senackiej komisji spraw zagranicznych podpisało list, w którym ostrzegali, że bezpieczeństwo Stanów Zjednoczonych nie może być przedmiotem wymiany za okazje do zdjęć lub osobiste korzyści wizerunkowe.

