Siatki na motyle wzorem dla systemów antydronowych

Wykorzystanie wystrzeliwanych sieci do zwalczania dronów jest proponowane już od kilkunastu lat, w tym również przez polskie firmy. Próby potwierdziły bowiem, że taka sieć, jeżeli po wyrzuceniu została odpowiednio rozwinięta, pozwala „okryć” bezzałogowy statek powietrzny, blokując jego śmigła. Jak się okazało, na Ukrainie obecnie uproszczono całe rozwiązanie, co pozwoliło je umieścić nawet na małych dronach FPV. Skuteczność tego rozwiązania potwierdzają nagrania ze strącania rosyjskich dronów tym sposobem, co oznacza, że rozwiązanie to zaczyna się przyjmować w działaniach bojowych.

Jest to zrozumiałe, ponieważ standardowe bezzałogowce przechwytujące są najczęściej jednorazowego użytku. Dzięki wyrzutnikom siatki, interceptory mogą być wykorzystywane wielokrotnie, co zmniejsza koszty działania. Dodatkowo, przy zabraniu większej liczby sieci, można w czasie jednego lotu unieszkodliwić kilka rosyjskich dronów.

Żołnierze z brygady „Pomsta” już w sierpniu 2025 roku informowali, że system wystrzeliwujący sieci pomaga im bronić się przed nieustannymi atakami rosyjskich bezzałogowców i jest najskuteczniejszym sposobem na strącenie obcego drona. Jeden z żołnierzy tej brygady ujawnił dla Radia Swoboda, że tylko w ciągu pięciu tygodni jego załoga strąciła w ten sposób 100 rosyjskich bezzałogowych statków powietrznych.

Wyrzutniki siatek antydronowych nie są zresztą proponowane tylko dla interceptorów. Ukraińcy przygotowali także wersję naziemną, przeznaczoną dla pojedynczych żołnierzy do samoobrony. Taka wyrzucana sieć w formie łatwo wymienianego ładunku jest wtedy montowana na wyrzutniach przypominających karabiny lub pistolety.

Najważniejszą zaletą takich rozwiązań jest jednak ich niewielka cena. Jeden kartusz z siatką kosztuje bowiem mniej niż 2000 hrywien (około 172 zł). Jest to więc jeden z najtańszych sposobów zwalczania dronów, przy jednocześnie gwarantowanym dużym poziomie skuteczności.

Wyrzutniki sieci dla dronów

Najbardziej innowacyjnym rozwiązaniem wydają się być proste wyrzutniki siatek podwieszane pod dronami. Na ukraińskiej platformie Brave1Market Ukraińcy mają do wyboru już kilka takich rozwiązań. Co ważne, większość z nich nie wyrzuca sieci poziomo tak, jak wcześniej podobne rozwiązania zachodnie, ale po prostu zrzuca je w dół. Oznacza to, że dron z wyrzutnikiem musi się ulokować nad obcym dronem, atakując go najczęściej z góry. Wymaga to pewnych umiejętności od operatora, ale co najważniejsze – jest to rozwiązanie stosunkowo tanie.

Ukraińcy mają z czego wybierać. Na Brave1Market jest proponowanych pięć takich rozwiązań. Są to najczęściej bardzo proste i bardzo lekkie systemy. Najtańszy jest Karakurt, którego jeden kartusz z wyrzucaną siecią o rozmiarach po rozwinięciu 3x3 m kosztuje jedynie 1000 hrywien (86 zł). Ładunek z siatką o bokach 6x6 jest już dwa razy droższy. Z kolei sama wyrzutnia wielorazowego użytku z jednym kartuszem to koszt około 6000 hrywien (520 zł).

Równie prostym i tanim rozwiązaniem jest system Ptaszka. Jest on proponowany z różną liczba kartuszy, według zasady – im więcej, tym taniej. Przy zakupie zestawu z 20 kartuszami, cena całości to tylko 29 000 hrywien (2500), a cena jednego kartusza spada poniżej 1450 hrywien (125 zł). I tyle też kosztuje zniszczenie jednego rosyjskiego drona.

Pozostałe wyrzutniki sieci to:

• E.D.I. SNOX;
• Arancha dla dronów DJI Matrice 4 z kartuszem kosztującym tylko 1200 hrywien (wersja Arancha M4t, ważąca zaledwie 103 g, podczas gdy ładunek z siatką (o rozmiarach 3,7x3,7 m) waży 106 g);
• „Tenet-ZVT-30" dla dronów FPV, który z jednym kartuszem kosztuje 8202 hrywien (około 700 zł).

Ręczne wyrzutniki sieci

Ukraińcy rozwijają jednak wyrzutniki sieci nie tylko dla dronów, ale również jako system obrony dla pojedynczego żołnierza. Kartusze są identyczne, jednak instaluje się je w ręcznych wyrzutniach. Przykładem takiego wyrzutnika sieci jest system Ptaszka, przeznaczony do zwalczania dronów FPV do odległości 25 mm. Ma on kształt pistoletu o wymiarach 250 × 135 × 60 mm i waży 780 g (z załadowanym kartuszem). Jest to urządzenie mechaniczne, niewymagające zewnętrznego źródła zasilania, anten, konfiguracji oprogramowania czy kalibracji. Neutralizacja obcych dronów odbywa się bez użycia materiałów wybuchowych oraz systemów zakłócania radioelektronicznego.

Sieć wystrzeliwana w kierunku obcego bezzałogowca, po rozłożeniu (na odległości około 15 m) ma wymiary 3,5 × 3,5 metra. To właśnie jej zadaniem jest oplątanie wirników obcego drona. Obecnie proponowana jest zmodernizowana wersja „Ptaszka”, do której wprowadzono mechanizm szybkiego przeładowania, bezpiecznik chroniący przed przypadkowym wystrzałem oraz wycior pełniący jednocześnie funkcję klucza, zintegrowany z rękojeścią (ułatwiający również konserwację w warunkach polowych). Całość kosztuje 23400 hrywien (2026 zł).

Dzięki tym zmianom istnieje możliwość przeładowania wyrzutnika v ciągu 2–3 sekund, co jak podkreślają Ukraińcy, czyni go „niezwykle praktycznym narzędziem w dynamicznie zmieniających się warunkach walki z użyciem dronów”. Ładunek prochowy, który wyrzuca sieć w powietrze ma kaliber 9 mm. Całość jest proponowana w komplecie, w skład którego wchodzi jeden pistolet-wyrzutnik, siedem naboi z siecią oraz siedem ładunków prochowych.

Podobnym rozwiązaniem jest wyrzutnik karabinowy „Tenet-ZVT-30” ważący 924 g. Jego cena to 6000 hrywien (522 zł). „Tenet-ZVT-30” ma zasięg do 30 m, jednak sieć o wymiarach 4x4 m rozwija się już w odległości 5 m. Wystrzał inicjowany jest za pomocą elektrycznego zapalnika pirotechnicznego, uruchamianego impulsem prądu stałego o napięciu 5 V lub wyższym. Pozwala to na integrację wyrzutni „Tenet-ZVT-30” z automatycznymi systemami ogniowymi.

Ponowne przygotowanie wyrzutni do użycia polega na wymianie wkładu zawierającego sieć, ładunku miotającego (ślepy nabój) oraz elektrycznego zapalnika pirotechnicznego. Oba te elementy stanowią integralną część kartusza z siecią.

Na Ukrainie proponowana jest również ręczna wyrzutnia sieci „Tenet Hort”, która w wersji „Tenet-25” może być montowana na karabinku AK-74 w sposób, który nie utrudnia jego standardowego użytkowania. W tym przypadku można wykorzystywać dwa rodzaje sieci: o rozmiarach 4×4 m (o zasięgu 63 m) i o rozmiarach 4.8×4.8 m (o zasięgu 50 m).

Prawdziwym przebojem może się jednak okazać osobisty wyrzutnik siatki MITLA firmy TENETA, który przypomina ręczną flarę sygnalizacyjną. System ten może być bowiem częścią ekwipunku każdego żołnierza, tworząc jego ostatnią linię obrony w przypadku ataku obcych dronów FPV.

Wyrzutnik MITLA 1 waży 365 gramów, ma długość 200 mm oraz średnicę 40 mm, nie stanowi więc zbyt dużego obciążenia dla żołnierza. Żeby go użyć, operator musi jedynie zwolnić blokadę bezpieczeństwa oraz wycelować i oddać „strzał” za pomocą specjalnego przycisku. W ciągu 0,2 sekundy od wystrzelenia automatycznie rozwija się sieć o wymiarach 3,5×3,5 metra, która zatrzymuje wirniki drona. Co ważne, zestaw ten kosztuje tylko 4400 hrywien (383 zł).

Drony lądowe z aktywnym systemem antydronowym

Coraz więcej nagrań z działań bojowych na Ukrainie pokazuje, że wyrzutniki sieci są również instalowane na różnego rodzaju naziemnych bezzałogowych pojazdach. Spełniają one na nich wtedy rolę systemu ochrony aktywnej, z tą różnicą, że w większości z nich wykrywaniem zagrożenia zajmuje się nie system, ale operator. To on też decyduje, jak ustawić pojazd, by wystrzelona sieć trafiła w zbliżającego się drona przeciwnika. Ale już myśli się o zautomatyzowanych modułach zintegrowanych z sensorami (np. z radarami).

O takiej różnorodności zastosowań decyduje przede wszystkim cena jednego kartusza z siatką. Jest ona tak niska, że na robotach lądowych można zamontować nie jedną, ale kilka wyrzutni. Co więcej, są już nagrania potwierdzające skuteczność takiego rozwiązania.

W Polsce sieci antydronowe były opracowywane m.in. przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia. Są one proponowane jako nasadki dla karabinków MSBS Grot, Beryl i Mini Beryl. Jest to rozwiązanie „zasilane” standardową amunicją 5,56x45 mm bez potrzeby wymiany magazynka i stosowania specjalnej amunicji miotającej. Sama siatka jest jednak stosunkowo mała, ponieważ ma średnicę 1,5 m.

Całość przypomina zasadą działania polskie, siatkowe zestawy obezwładniające SZO-84 wykorzystywane przez policję do obezwładniania agresywnych osób. Było to jednak duże rozwiązanie, ponieważ nasadka z siatką waży 2,8 kg, a cały zestaw – 6,5 kg. W 2024 rozpisano zresztą przetarg na zakup 50 sztuk takich zestawów za 130000 zł. Ostatecznie postępowanie zostało unieważnione z powodu niewpłynięcia żadnej oferty.