- WIADOMOŚCI
- ANALIZA
Francuscy żołnierze potajemnie w Ukrainie. Polska w centrum misji „Volia”
Francuscy żołnierze mają działać na terytorium Ukrainy co najmniej od lata 2026 roku. Według ustaleń Radio France Internationale (RFI) szkolą ukraińskich wojskowych i odpowiadają za obsługę techniczną uzbrojenia dostarczanego przez Paryż. Działania prowadzone są w ramach niejawnej misji „Volia”, a do ukrycia obecności francuskich żołnierzy wykorzystywana ma być oficjalna misja szkoleniowa realizowana w Polsce. To kolejny etap coraz większego zaangażowania Francji w pomoc Ukrainie. Jednocześnie potwierdza znaczenie Polski jako głównego zaplecza szkoleniowego i logistycznego dla Kijowa. Pokazuje również, jak bardzo zmieniła się polityka Emmanuela Macrona wobec Rosji.
Misji „Volia” dowodzi francuski generał, a jej personel stanowią niewielkie grupy żołnierzy kierowanych do Ukrainy na dość krótkie okresy. Ich zadania obejmują przede wszystkim szkolenia oraz obsługę francuskiego uzbrojenia, w tym armatohaubic Caesar, samolotów Mirage 2000 i innych zaawansowanych systemów (Francja nie ujawnia całości uzbrojenia przekazanego Ukrainie). Nie chodzi o bezpośredni udział w walkach z rosyjskimi wojskami, ale o wsparcie ukraińskiej armii na jej terytorium. Co ciekawe, Pałac Elizejski oficjalnie nie potwierdził istnienia takiej misji, a przedstawione informacje pozostają ustaleniami francuskich dziennikarzy.
Szczególnie ciekawy jest polski wątek. Według RFI do ukrywania obecności Francuzów w Ukrainie wykorzystywana ma być misja „Gerfaut”, funkcjonująca w Polsce od lutego 2023 roku w ramach unijnej misji EUMAM Ukraine. Francuscy żołnierze od lat szkolą Ukraińców na polskich poligonach, między innymi w Wędrzynie. Personel kierowany na terytorium Ukrainy miał oficjalnie informować o wyjeździe do Polski. Nie wiadomo jednak, czy polskie władze były informowane o takich działaniach ani jaki był rzeczywisty zakres powiązań obu misji.
Polska pozostaje jednym z najważniejszych państw wspierających Ukrainę, nie tylko poprzez dostawy uzbrojenia, ale również szkolenie jej sił zbrojnych. Jak informowaliśmy na Defence24.com, w ramach EUMAM przeszkolono już ponad 100 tys. ukraińskich żołnierzy, z czego blisko 25 tys. właśnie w Polsce. Francuzi również wykorzystują polską infrastrukturę do przygotowywania ukraińskich wojskowych. Do tego dochodzi Rzeszów-Jasionka, który pozostaje głównym punktem przerzutowym zachodniej pomocy wojskowej dla Kijowa.
W ostatnich latach rozwijano również alternatywne punkty przerzutowe, w tym przez Rumunię. Nie zmieniło to jednak centralnego znaczenia Polski. To właśnie przez polskie terytorium przebiega najważniejszy szlak transportu zachodniego uzbrojenia, a polskie poligony pozostają miejscem przygotowywania tysięcy ukraińskich żołnierzy. Trzeba to – ponownie – podkreślić: Polska ma odpowiednią infrastrukturę, doświadczenie i położenie geograficzne, którego nie można przenieść do żadnego innego państwa.
Francja widzi potencjał
Trzeba również wskazać, iż współpraca szkoleniowa przynosi korzyści obu stronom. Ukraińcy otrzymują dostęp do francuskiego uzbrojenia, instruktorów i specjalistycznego przygotowania. Francuzi natomiast zdobywają coś, czego nie zapewnią im nawet najbardziej rozbudowane ćwiczenia wojskowe, czyli bezpośrednią wiedzę o współczesnym polu walki.
Ukraińscy żołnierze przekazują doświadczenia dotyczące wykorzystania dronów, walki elektronicznej, artylerii, systemów łączności i taktyki stosowanej przeciwko rosyjskim wojskom. Francuskie Ministerstwo Sił Zbrojnych samo podkreślało znaczenie tych doświadczeń. Paryż nie tylko pomaga Kijowowi, ale jednocześnie przygotowuje własną armię do przyszłych konfliktów, korzystając z wiedzy żołnierzy, którzy każdego dnia walczą z Rosją.
Nie można też pominąć ogromnej zmiany stanowiska Emmanuela Macrona. W 2022 roku francuski prezydent podkreślał konieczność dialogu z Moskwą i przekonywał, że nie należy upokarzać Rosji. Jeszcze wtedy trudno było wyobrazić sobie Francję jako jednego z głównych zwolenników rozmieszczenia zachodnich żołnierzy w Ukrainie.
Tymczasem w lutym 2024 roku Macron nie wykluczył takiego rozwiązania, a w kolejnych latach Paryż coraz aktywniej angażował się w przygotowania do ewentualnej obecności wielonarodowych sił po zakończeniu działań wojennych. Jeżeli doniesienia RFI zostaną potwierdzone, okaże się, że francuscy wojskowi już teraz wykonują zadania na terytorium Ukrainy, choć nie biorą bezpośredniego udziału w walkach.
Sprawa ma również wymiar wewnętrzny. Można by rzec, że na gruncie krajowym robi się „skandal”. Francuski parlament nie został poinformowany o misji „Volia”. Senator Cédric Perrin, przewodniczący senackiej Komisji Spraw Zagranicznych, Obrony i Sił Zbrojnych, zwrócił uwagę na obowiązki konstytucyjne związane z wysyłaniem francuskich żołnierzy za granicę.
Samo istnienie niejawnej misji nie oznacza jeszcze automatycznie naruszenia konstytucji, ale pojawia się zasadnicze pytanie: na jakiej podstawie prawnej francuscy wojskowi mieliby przebywać na terytorium państwa prowadzącego pełnoskalową wojnę i dlaczego parlamentarzyści nie zostali o tym poinformowani?
Co więcej, 9 listopada Rada Unii Europejskiej przedłużyła mandat EUMAM do listopada 2028 roku, przeznaczając na kolejne dwa lata blisko 300 mln euro. Zdecydowano również o ustanowieniu obecności misji w Ukrainie, której zadaniem będzie koordynacja działań z ukraińskimi władzami wojskowymi i partnerami międzynarodowymi. Nie jest to potwierdzenie istnienia „Volia” ani zgoda na udział europejskich żołnierzy w walkach. Pokazuje jednak, że zaangażowanie wojskowe państw europejskich w pomoc Ukrainie przybiera kolejne formy.
Kolejne wojska na Ukrainie?
Równolegle trwają przygotowania do możliwego rozmieszczenia sił wielonarodowych w Ukrainie po zakończeniu walk. W dniach 9–22 listopada w Polsce odbywa się ćwiczenie „KOALICJA 26.2”, w którym uczestniczy około 2800 żołnierzy. Przedsięwzięcie, prowadzone przy istotnym udziale Francji i Wielkiej Brytanii, ma sprawdzić zdolności Multinational Force – Ukraine do rozmieszczenia, zabezpieczenia i utrzymania sił w przypadku zawieszenia broni.
Oceniam, że kluczowy będzie okres po zimie 2026–2027. Wiosną odbędą się francuskie wybory prezydenckie, a w maju zakończy się druga kadencja Macrona. Jego następca przejmie zobowiązania wobec Ukrainy, ale również odpowiedzialność za decyzje dotyczące ewentualnego rozmieszczenia francuskich wojsk.
Nie ma gwarancji, że nowy prezydent będzie kontynuował dotychczasową politykę Paryża. Tym bardziej że dalsze zaangażowanie Francji może oznaczać nie tylko wsparcie szkoleniowe i techniczne, ale także udział w wielonarodowych siłach stacjonujących w Ukrainie po zawieszeniu działań wojennych.
Francja od ewolucji do rewolucji
Francja przeszła długą drogę od apeli Macrona o dialog z Moskwą do przygotowań do obecności wojskowej w Ukrainie, a według francuskich dziennikarzy również do prowadzenia niejawnych działań szkoleniowych i wojskowych. Takiej Francji potrzebowała cała Europa.
Najważniejsze pytanie dotyczy jednak przyszłości. Czy po wyborach prezydenckich w 2027 roku Francja utrzyma tak daleko idące zaangażowanie w Ukrainie? Czy nowy prezydent zdecyduje się wysłać francuskich żołnierzy w ramach wielonarodowych sił, jeżeli dojdzie do zawieszenia broni? I czy państwa europejskie, które dzisiaj szkolą Ukraińców i dostarczają uzbrojenie, będą gotowe wziąć odpowiedzialność za bezpieczeństwo Ukrainy również po zakończeniu działań wojennych?
Macron doprowadził francuską politykę wobec Ukrainy do punktu, którego jeszcze kilka lat temu niewielu się spodziewało. Teraz okaże się, czy była to trwała zmiana polityki Francji, czy przede wszystkim polityka samego Macrona. Jeśli chcemy utrzymać kanały łączności, rozwinąć politykę szkoleniową i wypracować schematy na lata, to należy w ciągu najbliższych miesięcy maksymalnie zacieśniać relacje wojskowe.
Na dziś Francja odważyła się na śmiały krok, angażując się militarnie na Ukrainie praktycznie bez niczyjej wiedzy. Godne pochwały, ale kluczowe okaże się, czy tak samo uważają Francuzi i część środowiska politycznego, aby w kolejnych miesiącach utrzymać wsparcie dla Ukrainy.




