Zbrojeniówka 4.0: zmiany muszą być szybsze

W debacie moderowanej przez dr Jacka Raubo (Defence24) wzięli udział:

• płk Tomasz Zaremba (Departament Innowacji MON),
• Mateusz Ciepliński (prezes zarządu MACRO-SYSTEM Sp. z o.o.),
• Tomasz Drozd (członek zarządu ds. produkcji, PCO S.A.),
• Izabela Fiszer (dyrektor Departamentu Inicjatyw Strategicznych, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości),
• Radosław Przysiecki (Business Development Manager, Nextomation),
• Paweł Skwarek (Head of Defence Strategy & Digital Transformation, Transition Technologies PSC),
• Artur Józefiak (Wiceprezes Accenture w Polsce i Dyrektor Centrum Usług Cyberbezpieczeństwa dla Europy, Accenture),
• Paweł Szczepaniak (doradca zarządu UMO ds. bezzałogowych systemów uzbrojenia).

Przemysł prywatny: Potrzeba znieść blokady administracyjne

Jeden z głównych wątków poruszanych podczas debaty „Zbrojeniówka 4.0: Automatyzacja, robotyzacja i zarządzanie inwestycjami w przemyśle obronnym” dotyczył kwestii współpracy instytucji państwowych ze spółkami prywatnymi. W tym kontekście mówiono o zmianach w polskim prawie administracyjnym, które miałyby ułatwić proces pozyskiwania sprzętu dla Wojska Polskiego.

W rozmowie poruszono wątek potrzeby znoszenia barier administracyjnych przez MON. Płk Tomasz Zaremba podawał przykład Decyzji 123/MON, umożliwiającej np. testowanie oraz zakupy bezzałogowców (BSP) i systemów antydronowych (C-BSP) z pominięciem Prawa Zamówień Publicznych. Wspomniano również o nowej Decyzji 171/MON, która ma otwierać szybką ścieżkę dla małoskalowych zakupów wyposażenia powszechnego użytku.

Zdaniem Pawła Szczepaniaka (UMO) Decyzja 123/MON doprowadziła do tego, że trwające nawet kilka lat badania kwalifikacyjne udało się skrócić do szybkich testów poligonowych, a to pozwoliło żołnierzom zapoznawać się z nowo powstającymi technologiami. Z kolei Mateusz Ciepliński, prezes MACRO-SYSTEM, pozytywnie ocenił znoszenie barier wejścia do sektora obronnego dla firm prywatnych m.in. poprzez dopuszczenie do udziału w ćwiczeniach CWIX czy akcelerator NATO DIANA.

W moderowanej przez dr Jacka Raubo debacie mówiono też stricte o finansowaniu. Izabela Fiszer z PARP mówiła m.in. o inicjatywie STEP. Ma ona finansować technologie takie jak AI czy Deep Tech, ale także ma być odpowiedzialna za rozwiązania krytyczne (z uwagi na uzależnienie materiałowe od państw trzecich takich jak Chiny czy Indie). Fiszer dodała też, że PARP w ramach STEP finansuje m.in. budowę zakładów first-of-a-kind czy automatyzację linii produkcyjnych.

Z czym mierzy się przemysł i sektor prywatny?

Podczas debaty mówiono też o potencjalnych problemach, z którymi musi mierzyć się przemysł i sektor prywatny. Paweł Szczepaniak, doradca zarządu UMO, mówił o dużych kosztach związanych z próbą pełnej automatyzacji produkcji. Jak stwierdził, przy wolumenie 20 płatowców tygodniowo obróbka ręczna będzie bardziej rentowna, natomiast automatyzacja będzie miała sens dopiero w momencie produkcji np. tysiąca sztuk.

Z kolei Paweł Skwarek, reprezentujący Transition Technologies PSC, wskazywał na to, że skalowania nie można postrzegać wyłącznie przez pryzmat tworzenia kolejnych linii produkcyjnych. Kluczem – według Skwarka – jest eliminacja niezależnych systemów wyspowych i pełna integracja ERP, PLM, MES, APS i IoT. Ponadto potrzebne jest projektowanie wariantowe wyrobów od etapu R&D.

W rozmowie dotknięto też tematu Automotive i przenoszenia zdolności tego sektora do zbrojeniówki. Według Radosława Przysieckiego z Nextomation nie można tego wykonać w 100 procentach – powodem są restrykcyjne certyfikacje wojskowe, a także brak stabilnego portfela zamówień do 10 lat naprzód.

W debacie zwrócono też uwagę na problem firm ze znalezieniem odpowiednich pracowników. Tomasz Drozd, członek zarządu PCO S.A. informował o problemach rekrutacyjnych wynikających z niechęci części osób do pracy zmianowej. Rozwiązaniem na to może być automatyzacja i paletyzacja obróbki, pozwalające na pracę zarówno w nocy, jak i w weekendy.

Prezes Mateusz Ciepliński zauważył z kolei, że sektor prywatny ma łatwy dostęp do kapitału (poprzez BGK czy fundusze), ale od inwestycji wstrzymuje go ryzyko spłaty kredytów z powodu braku długofalowych umów ramowych z Agencją Uzbrojenia.

Jak poprawić rzeczywistość?

Pod koniec debaty pojawiły się propozycje mające na celu poprawę omawianej rzeczywistości. Zdaniem Artura Józefiaka, wiceprezesa Accenture w Polsce, dobrym rozwiązaniem byłoby równomierne podzielenie wydatków obronnych polegające na tym, że 1/3 wydatków trafia do państwowego sektora zbrojeniowego, 1/3 dla polskiego przemysłu prywatnego, a 1/3 na zakupy i kooperację zagraniczną. W tym ostatnim przypadku celem ma być wbudowanie Polski w globalne łańcuchy dostaw na wzór Tajwanu.

Według prezesa Mateusza Cieplińskiego, z uwagi na kwestie bezpieczeństwa, warto też pomyśleć nad większym rozproszeniem budowanych państwowych fabryk zbrojeniowych. Jednym z kolejnych rozwiązań do wdrożenia jest jego zdaniem zmapowanie prywatnych mocy produkcyjnych w całej Polsce.