Baterie i akumulatory w sektorze obronnym. Czy przechowujemy je bezpiecznie?

Źródła energii w branży defence. Niewielki element, duża odpowiedzialność

Niezawodność zasilania ma bezpośredni wpływ na gotowość operacyjną sprzętu. Dlatego wiele uwagi poświęca się parametrom akumulatorów, ich pojemności, wydajności, odporności na trudne warunki i żywotności.

Znacznie mniej uwagi poświęca się temu, co dzieje się z nimi pomiędzy kolejnymi zadaniami.

Baterie i akumulatory trafiają do magazynów, warsztatów, punktów serwisowych, zaplecza technicznego oraz miejsc przygotowywania wyposażenia do działań operacyjnych. Część pozostaje w urządzeniach, inne przechowywane są jako zapas lub oczekują na kontrolę, ponowne wykorzystanie czy utylizację.

Przy coraz większym nasyceniu urządzeniami wykorzystującymi technologie litowe rośnie również skala potencjalnych zagrożeń. Tymczasem na co dzień często nie zdajemy sobie sprawy z ich powagi. Akumulator, który nie jest aktualnie użytkowany, wydaje się przecież niegroźny.

To błędne założenie. Nawet nieużywane ogniwo lub pakiet akumulatorowy może stanowić zagrożenie, jeżeli jest uszkodzony albo przechowywany w niewłaściwych warunkach.

Jeden akumulator może doprowadzić do poważnych strat

Uszkodzenie mechaniczne, zwarcie, przegrzanie lub nieprawidłowe ładowanie ogniw litowo-jonowych mogą prowadzić do niekontrolowanego wzrostu temperatury, określanego jakothermal runaway, czyli ucieczka termiczna.

W skrajnych przypadkach dochodzi do gwałtownego wydzielania ciepła, palnych gazów, a nawet pożaru. Jeżeli w bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się kolejne ogniwa, istnieje ryzyko rozprzestrzenienia się zdarzenia.

Nie są to wyłącznie teoretyczne scenariusze.

Pożary akumulatorów w urządzeniach elektronicznych, incydenty na pokładach samolotów czy zdarzenia podczas ładowania sprzętu pokazują, jak poważne mogą być konsekwencje uszkodzenia źródła energii.

Przykłady takich zdarzeń oraz materiały pokazujące ich skutki zostały zebrane na stronie www.untest.pl, prowadzonej przez BTO Sp. z o.o.

Warto się z nimi zapoznać, szczególnie jeżeli w organizacji przechowuje się większe ilości baterii i akumulatorów.

Bo czy potencjalny koszt odpowiednich zabezpieczeń rzeczywiście jest wysoki w porównaniu ze stratą magazynu, wyposażenia, przestojem w działalności, a przede wszystkim zagrożeniem zdrowia i życia ludzi?

UN38.3 – bezpieczeństwo zaczyna się jeszcze przed magazynowaniem

Istotnym elementem bezpieczeństwa źródeł energii są badania transportowe UN38.3, określone w Podręczniku Badań i Kryteriów ONZ.

Co do zasady ogniwa i baterie litowe przeznaczone do standardowego transportu muszą należeć do typów, które przeszły wymagane badania UN38.3. Dotyczy to zarówno pojedynczych ogniw, jak i kompletnych pakietów akumulatorowych, z uwzględnieniem szczególnych przypadków przewidzianych przepisami.

Badania obejmują między innymi symulację wysokości, zmiany temperatury, wibracje, wstrząsy, zwarcie zewnętrzne oraz wybrane próby mechaniczne i elektryczne.

Ich celem jest weryfikacja odporności konstrukcji na określone warunki mogące wystąpić podczas transportu.

Ważne: pozytywny wynik badań pojedynczych ogniw nie oznacza automatycznie, że wykonany z nich pakiet akumulatorowy spełnia wymagania UN38.3. Gotowy pakiet również podlega odpowiednim wymaganiom badawczym.

To szczególnie istotne dla producentów i integratorów systemów zasilania wykorzystywanych w branży obronnej.

Na stronie www.untest.pl BTO przedstawia szczegółowe informacje dotyczące wymagań UN38.3, zakresu badań oraz zasad transportu ogniw i pakietów akumulatorowych. Firma dysponuje również zapleczem laboratoryjnym do prowadzenia badań źródeł energii.

Należy przy tym pamiętać, że zgodność z UN38.3 nie eliminuje wszystkich zagrożeń podczas późniejszego użytkowania i magazynowania. Jest jednym z elementów całego systemu bezpieczeństwa.

Magazynowanie akumulatorów to element bezpieczeństwa operacyjnego

W sektorze obronnym źródła energii wykorzystywane są w wielu obszarach:

• bezzałogowych statkach powietrznych i systemach robotycznych,
• radiostacjach i mobilnych systemach łączności,
• urządzeniach optoelektronicznych, noktowizyjnych i termowizyjnych,
• systemach obserwacji i rozpoznania,
• wyposażeniu indywidualnym żołnierzy,
• sprzęcie diagnostycznym, pomiarowym i serwisowym,
• awaryjnych i rezerwowych systemach zasilania.

W każdym z tych przypadków trzeba zadbać nie tylko o sprawność źródeł energii, ale również o warunki ich przechowywania.

Szczególnej uwagi wymagają akumulatory uszkodzone, po upadku, przegrzane lub wykazujące inne nieprawidłowości. Powinny zostać wycofane z eksploatacji, oznaczone i odseparowane zgodnie z procedurami bezpieczeństwa.

Warto również pamiętać o pojedynczych ogniwach, które często są magazynowane w znacznych ilościach, zanim zostaną wykorzystane do budowy pakietów.

Bezpieczeństwo magazynowania nie powinno zależeć od wielkości akumulatora, ale od rzeczywistego zagrożenia, jakie może powodować.

Jak ograniczyć ryzyko związane z przechowywaniem ogniw i pakietów?

Podstawą jest określenie zasad magazynowania dostosowanych do rodzaju źródeł energii, ich liczby, stanu technicznego i ilości zgromadzonej energii.

Istotne znaczenie mają zabezpieczenie przed zwarciem, ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi, właściwe warunki środowiskowe oraz oddzielne przechowywanie ogniw sprawnych, uszkodzonych i przeznaczonych do diagnostyki.

Coraz większego znaczenia nabierają również specjalistyczne rozwiązania do przechowywania oraz ograniczania skutków zdarzeń pożarowych.

BTO Sp. z o.o. oferuje produkty wspierające bezpieczeństwo przechowywania i obsługi ogniw oraz pakietów akumulatorowych

W ofercie znajdują się między innymi:

• Specjalistyczne pojemniki do przechowywania akumulatorów litowo-jonowych, służące do odseparowania źródeł energii od otoczenia.
• Środki i materiały gaśnicze, w tym LITHFOR oraz PyroBubbles, wykorzystywane w rozwiązaniach ochrony przeciwpożarowej.
• Urządzenia gaśnicze przeznaczone do zagrożeń związanych z ogniwami litowymi, stanowiące element wyposażenia miejsc, w których obsługuje się, przechowuje lub ładuje akumulatory.

Wybór odpowiednich zabezpieczeń powinien wynikać z oceny ryzyka oraz parametrów technicznych konkretnych ogniw i pakietów. Należy również uwzględnić deklarowane przez producenta zastosowanie i ograniczenia poszczególnych rozwiązań.

Szczegółowe informacje o dostępnych produktach znajdują się na stronie BTO – Ochrona przeciwpożarowa.

Czy warto czekać na pierwszy incydent?

W branży defence niezawodność sprzętu jest jednym z podstawowych wymagań. Dotyczy to także źródeł energii, bez których wiele nowoczesnych systemów nie może funkcjonować.

Warto jednak spojrzeć na bezpieczeństwo szerzej. Nie tylko przez pryzmat działania akumulatora podczas misji, ale również jego produkcji, transportu, składowania, ładowania i serwisowania.

Zdarzenia związane z uszkodzeniami baterii i akumulatorów pokazują, że konsekwencje zaniedbań mogą znacząco wykraczać poza utratę pojedynczego urządzenia.

Dlatego warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań: Czy wiemy, w jakich warunkach przechowujemy nasze zapasy ogniw i pakietów? Czy posiadamy odpowiednie zabezpieczenia? Czy personel wie, jak postępować z uszkodzonym akumulatorem? Czy potrafimy ograniczyć skutki ewentualnego zdarzenia?

Bezpieczne źródła energii to nie tylko sprawny sprzęt. To również ochrona infrastruktury, majątku, zdrowia i życia ludzi oraz zachowanie ciągłości działania.

BTO Sp. z o.o. łączy doświadczenie w technologiach zasilania, projektowaniu i produkcji pakietów akumulatorowych oraz badaniach laboratoryjnych z ofertą rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo ich przechowywania.

BTO Sp. z o.o. – niezawodność zaczyna się od źródeł energii.

Więcej informacji:

• Ochrona przeciwpożarowa,
• Badania UN38.3 i przykłady zdarzeń.

Artykuł sponsorowany przygotowany we współpracy z firmą BTO Sp. z o.o.