Ukraina: nowe życie przeciwlotniczych Szyłek

W pierwszej połowie listopada zeszłego roku pojawiła się informacja o opłaceniu przez ukraińską fundację Powernyś Żywym remontów oraz modernizacji 16 zestawów przeciwlotniczych ZSU-23-4M Szyłka do standardu ZSU-23-4M-A1. Możliwe to było dzięki zebranym oddolnie funduszom, które przeznaczono na ożywienie i unowocześnienie radzieckiej klasyki przeciwlotniczej bardzo krótkiego zasięgu. Same prace jednak rozpoczęły się znacznie wcześniej.

Modernizacja radzieckiej klasyki

Część danych dotyczących zakupu wyposażenia dla modernizowanej broni pochodzi ze sprawozdań za rok 2024. Koszt tych działań określono wtedy na około 8 mln dolarów (337,5 mln hrywien). Pojazdy przeznaczone do modernizacji prawdopodobnie pochodziły z magazynów Sił Zbrojnych Ukrainy.

Modernizacja miała skupić się na wymianie przestarzałego radaru na nowe ukraińskie urządzenie o nazwie Rokacz-AS, a także na wdrożeniu nowego systemu kierowania ogniem. Przełożyłoby się to na znaczne zwiększenie zdolności do wykrywania celów powietrznych (w tym bezzałogowców), a także poprawienie celności i skuteczności ognia ukraińskich Szyłek. 

Zmodernizowane Szyłki wzmocnią Gwardię Narodową Ukrainy

Dostawa pierwszych przynajmniej czterech zmodernizowanych Szyłek do ukraińskiej armii miała miejsce jeszcze w grudniu zeszłego roku. Trafiły one do 16. Samodzielnej Brygady Artylerii Gwardii Narodowej. Fundacja Powernyś Żywym poinformowała, że całość prac pochłonęła 400 mln hrywien. Co ciekawe, pod koniec 2023 roku przynajmniej jeden z tak zmodernizowanych zestawów był na stanie ukraińskiego wojska.

Dzięki modernizacji czas reakcji Szyłki został skrócony z 18 do 0,2 sekundy, zaś zasięg wykrywania celów wzrósł dwukrotnie. Wcześniej mogły one śledzić tylko jeden cel, a dzięki modernizacji zwiększyło się to do nawet 20 obiektów latających jednocześnie. Jest to już drugi tego typu projekt, w który zaangażowała się fundacja; wcześniej udało się dzięki zebranym funduszom ulepszyć zestawy 9K33 Osa-AKM.

Ukraińskie próby modernizacji Szyłek

Kilka lat przed rosyjską inwazją Ukraina próbowała zmodernizować przeciwlotnicze zestawy artyleryjskie ZSU-23-4 Szyłka. Wozy te brały udział w walkach od 2014 roku. Większość pojazdów znajdowała się w składnicach sprzętowych w różnym stanie technicznym, poza kilkudziesięcioma egzemplarzami w aktywnej służbie. Z racji niewystarczających parametrów taktyczno-technicznych rozpoczęto analizy dotyczące unowocześnienia Szyłki.

Jedną z najbardziej kompleksowych ofert była propozycja państwowych Zakładów Arsenał. W zależności od wersji (A1-A3) przewidywano m.in. wymianę radaru, dodanie wyrzutni pocisków przeciwlotniczych bardzo krótkiego zasięgu czy głowicy optoelektronicznej. Mimo przejścia badań państwowych z wynikiem pozytywnym przez zmodernizowany wariant Szyłki w 2019 roku, do czasu pełnowymiarowej rosyjskiej inwazji w 2022 r. nie podpisano umowy wykonawczej.

Ukraina kiedyś chciała kupić polskie zestawy przeciwlotnicze

Propozycja modernizacji floty ukraińskich Szyłek zakończyła się na remontach części pojazdów znajdujących się w składnicach sprzętu. Co ciekawe, Ministerstwo Obrony Ukrainy było zainteresowane zakupem polskich zestawów ZSU-23-4MP Biała oraz modernizacją posiadanych maszyn do tożsamego standardu. Początkowo mówiono o kilkudziesięciu wozach, potem o kilkunastu, a wreszcie o zakupie jednego egzemplarza. Ostatecznie transakcja nie doszła do skutku, lecz w modernizowanych ukraińskich zestawach widać pewną inspirację polskimi rozwiązaniami.

ZSU-23-4M-A1 to ukraińska modernizacja przeciwlotniczego zestawu artyleryjskiego ZSU-23-4 Szyłka. Pakiet opracowany przez ukraińskie państwowe Zakłady Arsenał zaprezentowano w 2017 r. Założono m.in. wymianę przestarzałego radzieckiego radaru 1RL33M na nową wielofunkcyjną stację radiolokacyjną Rokacz-AS, która pozwala na śledzenie do 16 celów na dystansie do 35 km. Jeśli chodzi o zdolność do śledzenia obiektów o niewielkiej skutecznej powierzchni odbicia, to dla celu o powierzchni 1 m² zasięg wykrywania wynosi 20 km, natomiast dla 0,1 m² zasięg jest zredukowany do 7–10 km. Takie parametry pozwalają skutecznie wykrywać nie tylko samoloty czy śmigłowce, ale też większość małych i średnich bezzałogowców oraz pociski manewrujące.

Ponadto w ZSU-23-4M-A1 wymianie uległy analogowe systemy, które zastąpiono rozwiązaniami cyfrowymi. Pojazd otrzymał także nowoczesny układ nawigacji oraz blok przetworników cyfrowo-analogowych.