Przeciwlotnicza mgła wojny wokół Moskwy [RAPORT]

Obywatele ZSRR do obrony swojej stolicy przywiązywali wielką wagę w czasie drugiej wojny światowej i w późniejszych latach powojennych. Jednym z jej elementów była obrona przeciwlotnicza, a później dodatkowo obrona przeciwrakietowa. Po rozpadzie ZSRR i powstaniu Rosji nic się nie zmieniło. Stolica państwa jest najważniejsza.

Praktycznie przez całe dziesięciolecia system obrony powietrznej i przeciwrakietowej Moskwy ulegał ciągłym zmianom. Wprowadzano coraz to nowsze systemy uzbrojenia, co pociągało za sobą szereg zmian organizacyjnych oraz nowych inwestycji infrastrukturalnych. Ale to temat na osobną książkę albo i kilka.

Na początku 2022 roku przed rosyjską inwazją na Ukrainę i obecnie za obronę Moskwy z powietrza odpowiada 1. Armia Obrony Powietrznej i Obrony Przeciwrakietowej Specjalnego Przeznaczenia. Składała się ona w 2022 roku z trzech dywizji. Były nimi:

- 4. Dywizja Obrony Powietrznej z dowództwem w m. Dołgoprudnyj koło Moskwy;

- 5. Dywizja Obrony Powietrznej z dowództwem w m. Pietrowskoje koło Moskwy;

- 9. Dywizja Obrony Przeciwrakietowej z dowództwem w m. Sofrino-1 koło Moskwy.

Ze strategicznego punktu widzenia najważniejsza jest 9. Dywizja. Na jej uzbrojeniu znajdowało się 68 wyrzutni pocisków antyrakietowych systemu A-135 z głowicami atomowymi. System ten jest w trakcie zastępowania przez obecnie testowany system A-235. Dywizja ta przeznaczona jest do obrony Moskwy przed strategicznymi rakietami balistycznymi przeciwnika, czyli głównie USA.

Interesującą nas obronę przeciwlotniczą zapewniały wspomniane 4. Dywizja i 5. Dywizja. Każda z nich składa się z czterech pułków rakiet przeciwlotniczych i pułku radiotechnicznego:

- 4. Dywizja ma 93., 210., 584. i 612. pułk Rakiet Przeciwlotniczych oraz 25. pułk Radiotechniczny;

- 5. Dywizja ma 549., 606., 614. i 629. pułk Rakiet Przeciwlotniczych oraz 9. pułk Radiotechniczny.

W przeszłości pułki te jako pierwsze w ZSRR otrzymywały na uzbrojenie rakiety przeciwlotnicze systemu S-300 Faworit, a w Rosji jako pierwsze rakiety systemu S-400 Triumf, który jest rozwinięciem S-300.

Jeszcze przed 2022 rokiem Rosjanie rozpoczęli wzmacnianie swoich sił obrony powietrznej nowego typu jednostkami. Są nimi pułki rakiet przeciwlotniczych (mobilnej rezerwy). Ten dopisek „mobilnej rezerwy” wywodzi się z nazwy etatu tego typu pułku i nie widnieje w jego oficjalnej nazwie. Pułk taki całkowicie uzbrojony jest w samobieżne zestawy przeciwlotnicze Pancyr-S. Wcześniej zestawy Pancyr-S były włączane do pułków przezbrajanych na zestawy S-400.

Te nowe pułki tylko z Pancyrami-S rozpoczęto tworzyć na szczeblu poszczególnych armii Sił Powietrzno-Kosmicznych i nie włączano ich do dywizji tych armii. Powstało ich kilka i stanowią one armijny odwód. W interesującej nas 1. Armii Obrony Powietrznej i Obrony Przeciwrakietowej Specjalnego Przeznaczenia również sformowano tego typu jednostkę, która otrzymała nazwę 799. pułk Rakiet Przeciwlotniczych (Mobilnej Rezerwy).

Dramatycznie niekorzystny dla Rosji przebieg agresji z 2022 roku spowodował, iż jej własne terytorium stało się celem ataków armii ukraińskiej. Jej bezzałogowe statki powietrzne zaczęły pojawiać się w okolicach Moskwy, co wywołało konsternację na Kremlu.

W związku z tym Siły Zbrojne Rosji przystąpiły do kolejnej reformy swojej struktury, zwiększania stanu liczebnego oraz w miarę możliwości do zakupów większych ilości sprzętu wojskowego. Jednym z oczywistych priorytetów stały się systemy obrony powietrznej. Zintensyfikowano prace nad kolejnymi typami zestawów rakietowych. Ciągnące się latami prace projektowo-wdrożeniowe takich systemów jak S-350 Witiaź i S-500 Promietiej zaowocowały wprowadzeniem pierwszych zestawów na uzbrojenie armii.

W tym momencie trzeba jasno zasygnalizować, iż obronę powietrzną Moskwy spowiła gęsta mgła wojny. Informacje na jej temat są bardzo mocno cenzurowane. W czasie wojny jest to oczywiste, ale w tym przypadku są one szczególnie mocno chronione. Wynika to z niepowtarzalnego znaczenia miasta w rosyjskim systemie władzy i propagandy. Nie wiadomo, czy 1. Armia wydzieliła swoje jednostki lub pododdziały do wojny z Ukrainą. Prawdopodobnie nie, a jeśli tak, to w małym stopniu. Główny ciężar obrony powietrznej na wojnie spoczął na jednostkach Wojsk Lądowych i jednostkach wydzielonych z pozostałych armii Sił Powietrzno-Kosmicznych. Obronę Moskwy zaczęto natomiast wzmacniać.

Już w 2023 roku przeformowano 799. pułk Rakiet Przeciwlotniczych (Mobilnej Rezerwy) na 99. Brygadę Obrony Powietrznej (Mobilnej Rezerwy) oraz sformowano 64. Brygadę Rakiet Obrony Przeciwrakietowej Specjalnego Przeznaczenia. Dowództwo 99. Brygady, tak jak wcześniej 799. pułku, stacjonuje w m. Czascy pod Moskwą, a dowództwo 64. Brygady w Kałudze.

Na razie nie wiadomo, w co jest uzbrojona 64. Brygada, ale 99. Brygada jest uzbrojona w zestawy Pancyr-S. Na licznych filmach i zdjęciach widać, iż są one rozstawiane na wielu pozycjach wokół i w samej Moskwie. Część z nich nawet na dachach wysokich budynków, aby polepszyć zdolność do wykrywania i zwalczania celów, dla których nie opłaca się używać drogich rakiet S-400.

W 2025 roku sformowano natomiast dowództwo nowej Dywizji Obrony Powietrznej i Obrony Przeciwrakietowej w m. Pawszyno koło Krasnogorska. W tej samej miejscowości sformowano nowy Pułk Rakiet Przeciwlotniczych, wchodzący w jej skład. Dywizja ta i jej pierwszy pułk, o nieznanych jeszcze numerach porządkowych, są uzbrajane w nowe kompleksy przeciwlotnicze S-500 Promietiej.

Mgła wojny nie pozwala na razie ocenić, jak realnie silne jest wzmocnienie obrony Moskwy. Do tego trzeba by znać przynajmniej liczby nowych zestawów przeciwlotniczych i nowych stacji radiolokacyjnych wstępnego wykrywania. Ale już powstanie nowych struktur organizacyjnych, czyli nowej dywizji i dwóch nowych brygad w pobliżu Moskwy wskazuje, iż rosyjskie priorytety w tej dziedzinie nie uległy zmianom. A w przyszłości należy się spodziewać, iż mimo wielkich trudności w zaopatrzeniu i podwykonawcach, rosyjski przemysł zbrojeniowy będzie produkował środki obrony powietrznej nadal na trzy zmiany.