Rzutem na taśmę dopięto kontrakt na Apache. Spór o miliard dolarów

Izraelskie Ministerstwo Obrony poinformowało 14 października o zawarciu porozumienia na zakup najnowszego wariantu Apache, oznaczanego jako „Echo”. Dwanaście śmigłowców trafi do izraelskich sił powietrznych. Minister obrony Israel Katz ocenił zakup jako istotny krok w rozbudowie Sił Obronnych Izraela, który zwiększy ich możliwości przeciwdziałania różnym zagrożeniom.

Kontrakt uratowany w ostatniej chwili

Według „Calcalist” porozumienie podpisano sześć dni po upływie terminu złożenia zamówienia. Amerykańska administracja wcześniej trzykrotnie przedłużała termin, dając Izraelowi czas na uporządkowanie finansowania.

Przeszkodą był spór między ministerstwami finansów i obrony. Przy szacowanej wartości transakcji wynoszącej około miliarda dolarów resorty nie potrafiły uzgodnić źródła pokrycia brakujących 288 mln dolarów. Jeszcze w ubiegłym tygodniu izraelskie media informowały, że zakup został zablokowany.

Przełom nastąpił po zatwierdzeniu przez rząd przesunięcia około miliarda szekli do budżetu obronnego. Dyrektor generalny Ministerstwa Obrony, gen. rez. Amir Baram, polecił następnie izraelskiej delegacji w Stanach Zjednoczonych podpisać porozumienie. Uzgodnienia dostosowano do ograniczeń budżetowych Izraela.

Pieniądze przesunięte na śmigłowce

Decyzja o finansowaniu ma również wymiar polityczny. Większość środków przeznaczonych na dodatkowe finansowanie zakupu ma pochodzić z ograniczenia pięcioletniego programu rozwoju społeczności arabskiej w Izraelu. Cięcia obejmą środki zaplanowane na lata 2027–2029.

Przesunięcie około miliarda szekli nie oznacza, że tyle wynosi całkowity koszt śmigłowców. To część finansowania transakcji, której ogólną wartość „Calcalist” szacuje na około miliarda dolarów.

Wnioski z ataku Hamasu

Przedstawiciele izraelskiego lotnictwa wskazywali wcześniej, że zakup kolejnych Apache wynika z doświadczeń ataku Hamasu z 7 października 2023 roku oraz późniejszych działań w Strefie Gazy. Nowe maszyny mają zwiększyć potencjał izraelskich sił powietrznych. Ich dostawy rozpoczną się jednak dopiero na początku następnej dekady.

Amerykańska zgoda obejmowała więcej maszyn

Podpisane porozumienie obejmuje 12 śmigłowców, choć wcześniejsza amerykańska zgoda eksportowa miała znacznie szerszy zakres. Departament Stanu 30 stycznia 2026 roku zatwierdził możliwość sprzedaży Izraelowi do 30 AH-64E wraz z wyposażeniem i wsparciem za szacunkowo 3,8 mld dolarów.

Notyfikowany pakiet zawierał m.in. radary kierowania ogniem AN/APG-78 Longbow, systemy obserwacji i wskazywania celów M-TADS/PNVS, silniki zapasowe oraz wyposażenie służące ostrzeganiu i samoobronie. Kwota 3,8 mld dolarów dotyczyła całego potencjalnego pakietu, a nie podpisanego obecnie porozumienia na 12 maszyn. Sama zgoda nie oznacza również zamówienia wszystkich 30 śmigłowców.