Szwecja ,,umie w NATO". Dynamiczny rozwój zdolności obronnych i rekordowe kontrakty

Szwecja, która dołączyła do Sojuszu Północnoatlantyckiego w 2024 roku, szybko udowadnia, że nie jest jedynie nowym członkiem, ale aktywnym dostawcą zaawansowanych technologii i bezpieczeństwa dla całej organizacji. W krótkim czasie szwedzki przemysł obronny podpisał kontrakty o rekordowej wartości na ponad 9 miliardów euro. Szwedzki minister obrony Pål Jonson określił to jako „historyczny sukces”, a premier Ulf Kristersson podkreślił, że transakcje dowodzą poważnego podejścia kraju do obronności.

NATO to też narzędzie do rozwijania przemysłu

Szwecja może stać się wielkim wygranym ze względu na miliardowe inwestycje krajów członkowskich NATO w zbrojenia. Niski dług publiczny kraju i silny przemysł obronny sprawiają, że eksport broni może wzrosnąć pięciokrotnie w nadchodzących latach – pisała niedawno gazeta „Svenska Dagbladet”.

Szwedzki przemysł, na czele z Saabem, korzysta na tym boomie. Firma inwestuje w projekty nowej generacji. Szwecja zwiększa wydatki obronne, modernizuje flotę okrętów podwodnych i rozwija zdolności powietrzne, stając się jednym z kluczowych graczy w regionie Morza Bałtyckiego. Sztokholmski dziennik przypomina, że na zakończonym w środę szczycie NATO w Ankarze sojusznicy podjęli decyzję o zakupie do 10 samolotów zwiadowczych GlobalEye. Ponadto Kanada prowadzi negocjacje w sprawie zakupu sześciu tego rodzaju maszyn, a Francja złożyła już zamówienia na dwa. Zamiar pozyskania GlobalEye ogłosiła również Finlandia.

Członkostwo w NATO przyspieszyło integrację szwedzkich sił zbrojnych z sojuszniczymi standardami. Szwecja aktywnie rozwija interoperacyjność, bierze udział w dużych ćwiczeniach (np. Aurora 26) i wzmacnia swoje możliwości w zakresie stacjonowania sojuszniczych jednostek w kraju. Władze stale też pracują nad doskonaleniem koncepcji obrony totalnej, która obejmuje nie tylko armię, ale także społeczeństwo i infrastrukturę cywilną.

„Svenska Dagbladet” powołuje się na raport firmy konsultingowej McKinsey, w którym potencjał Szwecji określono jako „unikatowy”. W kraju działa ponad 400 małych i dużych firm zbrojeniowych, z których kilka to światowi liderzy w swoich branżach. Szwedzkie spółki słyną z innowacji technologicznych oraz rozwiązań telekomunikacyjnych. „Ponadto członkostwo w NATO spowodowało, że wzrosła atrakcyjność szwedzkiej broni, gdyż wiele państw woli kupować systemy produkowane w ramach Sojuszu, które można łatwiej zintegrować z planowaniem i standardami Sojuszu” – czytamy.

Szwedzki system wzorem dla innych?

W artykule podkreśla się, że na atrakcyjność Szwecji wpływa też jej położenie geograficzne i mocna pozycja w ramach nordycko-bałtyckiej współpracy obronnej. Inna przewaga to niski dług publiczny, wynoszący 33 proc. PKB, co daje firmom możliwość dalszego inwestowania w badania i rozwój technologii obronnych.

Gazeta zauważa, że przed krajem stoją również wyzwania. Dla wielu firm zbrojeniowych problemem może być szybkie zwiększenie produkcji i produktywności. Cytowany prezes koncernu Saab Micael Johansson mówi o „potrzebie zaangażowania całego łańcucha dostaw”. O ile duża spółka może sobie pozwolić na inwestowanie, o tyle mali podwykonawcy mają mniejsze możliwości, np. wzięcia kredytu.

Johansson, który jest również szefem ASD – stowarzyszenia europejskiego przemysłu lotniczego, kosmicznego i obronnego – zwraca uwagę, że rządy państw NATO nie składają wystarczająco dużo zamówień długoterminowych. „Budujemy fabryki na dekady, ale obecne wysokie wolumeny zamówień oznaczają, że szczyt zamówień nastąpi prawdopodobnie za 3-5 lat. Pojawiają się wątpliwości, ile mocy produkcyjnych powinniśmy tworzyć” – podkreśla.

Obrona totalna - są braki, są priorytety

Bezpieczeństwo to nie tylko odpowiednio rozwinięty przemysł i sprawnie funkcjonujące siły zbrojne. Szwecja, podobnie jak Finlandia, może być również wzorem w zakresie obrony cywilnej. O ile w przypadku państwa fińskiego można mówić niekiedy o niedoścignionym wzorze budowanym latami, o tyle Szwecja jest przykładem państwa, które zarzuciło, a następnie skutecznie zaczęło wracać do odbudowy odporności cywilnej.

Raport „Höjd beredskap” (podwyższonej gotowości) potwierdza, że budowa szwedzkiej obrony totalnej postępuje, choć z niskiego poziomu wyjściowego, a w niektórych obszarach sytuacja okazała się gorsza niż wcześniej zakładano. Wojna na Ukrainie i wsparcie dla Kijowa dodatkowo wpływają na tempo odtwarzania adekwatnych zdolności. Idea „totalförsvaret” powróciła po 2015 roku, a prace przyspieszyły po 2020 roku.

W raporcie dalej możemy przeczytać, że w pierwszej kolejności w celu zapewnienia odporności społeczeństwu oraz zabezpieczenia infrastruktury krytycznej potrzebne są konkretne cele oraz bieżące badanie efektywności prowadzonych działań. Niemniej ważnymi elementami są również odpowiednie zarządzanie personelem i zminimalizowanie konfliktów z wojskiem w tej materii, zabezpieczenie łańcuchów dostaw (również na rynku wewnętrznym), monitorowanie jakości schronów i dostosowanie procedur ewakuacji oraz odporność psychologiczna społeczeństwa.

Dzięki szwedzkim zdolnościom Sojusz zyskuje nie tylko nowoczesny sprzęt, ale także doświadczenie w operacjach na trudnym terenie Bałtyku i Arktyki. Szwecja wnosi wartość technologiczną i innowacyjność, wzmacniając wschodnią flankę NATO. Jak podkreśla szwedzka minister spraw zagranicznych Maria Malmer Stenergard, te umowy otwierają drogę do dalszych sukcesów eksportowych.