- WIADOMOŚCI
Pięć państw UE planuje ośrodek deportacyjny w Rwandzie. Polska monitoruje projekt
Austria, Dania, Grecja, Niemcy i Niderlandy chcą kierować do Rwandy osoby, którym odmówiono ochrony międzynarodowej i które wyczerpały możliwości legalnego pozostania w Unii. Byłby to pierwszy ośrodek powrotowy utworzony poza UE na podstawie nowych przepisów o powrotach.
Prezentację projektu zaplanowano na poniedziałek, 16 listopada, w Wiedniu. Wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Maciej Duszczyk poinformował w serwisie X, że Polska otrzymuje szczegółowe informacje o inicjatywie. Dodał, że rozmawiał o niej z ministrami spraw wewnętrznych państw przygotowujących ośrodek.
Kigali potwierdziło w sierpniu, że prowadzi wstępne rozmowy z kilkoma europejskimi rządami. We wrześniu pięć państw UE poinformowało, że pracuje nad porozumieniem w sprawie utworzenia ośrodka poza Unią. Według „Financial Times” szczegółowa umowa z Rwandą ma zostać zawarta na początku 2027 r.
Plan ośrodka w Rwandzie i brytyjskie doświadczenia
Według źródeł dyplomatycznych agencji AFP ośrodek miałby ruszyć w 2027 r. i początkowo przyjąć około 100 osób. Każde z pięciu państw mogłoby skierować do Rwandy około 20 osób.
Ośrodki powrotowe mają ułatwiać organizację dalszych powrotów do krajów pochodzenia. Jak podaje AFP, placówka w Rwandzie miałaby mieć charakter otwarty, a część skierowanych tam osób mogłaby uzyskać możliwość pozostania w kraju i podjęcia pracy. Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) potwierdziła, że rozmawia z częścią państw UE o tworzeniu takich ośrodków.
W 2022 r. umowę z Kigali zawarła także Wielka Brytania. W tamtym programie to w Rwandzie miały być rozpatrywane wnioski o azyl osób wysłanych z Wielkiej Brytanii. Brytyjski Sąd Najwyższy uznał ten mechanizm za niezgodny z prawem w 2023 r., wskazując na ryzyko odesłania tych osób do państw, w których mogłyby doświadczyć prześladowań. Rok później rząd Partii Pracy zrezygnował z programu.
Wymogi prawne UE i krytyka Human Rights Watch
Nowe unijne rozporządzenie pozwala państwom członkowskim kierować do ośrodków poza UE osoby objęte decyzją nakazującą powrót. Warunkiem jest porozumienie z państwem, które przestrzega międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka, w tym zakazu odsyłania osób do miejsc, gdzie grożą im prześladowania lub nieludzkie traktowanie. Przepisy wyłączają z tego mechanizmu dzieci podróżujące bez opieki.
Komisja Europejska pozytywnie odniosła się do inicjatywy i wskazała, że za finansowanie takich ośrodków co do zasady odpowiadają państwa członkowskie. Rządy zaangażowane w rozmowy zapewniają, że projekt będzie zgodny z prawem unijnym i międzynarodowym.
Human Rights Watch kwestionuje wybór Rwandy. Clémentine de Montjoye z tej organizacji wskazuje na represje wobec krytyków władz, arbitralne zatrzymania i złe traktowanie osób pozbawionych wolności, a także na wsparcie Kigali dla rebeliantów w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga. Z kolei Agencja Praw Podstawowych UE podkreśla, że przed każdym przekazaniem należy indywidualnie ocenić ryzyko, z jakim dana osoba może się zetknąć w kraju przyjmującym.

