Dziesiątki miliardów dla Polski z SAFE. Jest projekt ustawy

W poniedziałek na stronach rządowych opublikowano projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa. Z informacji podanych przez KPRM wynika, że do zawarcia umowy pożyczkowej z Komisją Europejską może dojść w marcu. Wcześniej w życie wejdzie ustawa, która będzie regulować kwestię wykorzystania przez Polskę środków z SAFE.

Jak wskazuje PAP, celem projektu jest stworzenie „spójnych i jednoznacznych ram prawnych” dla zaciągnięcia przez Polskę pożyczki za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego, zarządzania środkami z pożyczki, finansowania projektów w ramach SAFE, a także terminowej spłaty pożyczek i ustanowienia odpowiednich mechanizmów kontrolnych.

Podstawowym rozwiązaniem, jakie proponuje projekt, jest stworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB), zarządzanego przez BGK. Wybór BGK jako instytucji obsługującej FIZB wynika z jego statusu państwowego banku rozwoju, doświadczenia w obsłudze funduszy, instrumentów zwrotnych oraz współpracy z instytucjami Unii Europejskiej” - podkreślają autorzy projektu.

W tej sytuacji pożyczkobiorcą pieniędzy z SAFE będzie BGK, a gwarantem pożyczki - minister finansów. Pożyczone środki trafią do FIZB, a korzystać będą z nich mogli szefowie tych resortów, które złożyły zaakceptowane przez KE projekty wydania środków.

„Projektowana regulacja w sposób jednoznaczny rozdziela środki pochodzące z pożyczki SAFE od innych źródeł finansowania, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania zgodności z zasadami kwalifikowalności wydatków określonymi w rozporządzeniu SAFE” - wskazują autorzy projektu.

Jak podkreślono, środki z SAFE mogą być przeznaczone wyłącznie na finansowanie „zadań w zakresie zakwalifikowanym do instrumentu SAFE, w tym tej części, która została zrealizowana przed wejściem w życie projektowanej ustawy, tj. od dnia 29 maja 2025 r., czyli od wejścia w życie rozporządzenia SAFE”. „W tym zakresie ustawa przewiduje zwrot poniesionych kosztów do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych” - wskazano. Takie rozwiązanie oznacza, że środki z SAFE będą mogły posłużyć do sfinansowania części już zawartych kontraktów np. na nowy sprzęt dla wojska.

„Ustawa precyzyjnie określa przeznaczenie środków FIZB, w tym finansowanie i współfinansowanie zadań, obsługę i spłatę pożyczki SAFE, realizację zobowiązań wynikających z gwarancji Skarbu Państwa oraz zwrot wydatków poniesionych przed wejściem w życie projektowanej ustawy przez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych na zadania, które zostały zakwalifikowane do instrumentu SAFE” - wskazują autorzy projektu, cytowani przez Polską Agencję Prasową.

Polska poza pierwszą grupą w SAFE

W ubiegłym tygodniu informowaliśmy o przystąpieniu przez Komisję Europejską do kolejnego etapu procedowania wniosków o pożyczki z instrumentu SAFE. W pierwszej grupie nie znalazła się Polska. Według Magdaleny Sobkowiak-Czarneckiej, będącej pełnomocnikiem rządu ds. Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy, taka wiadomość nie stanowi zaskoczenia.

„To techniczny krok. Komisja założyła, że zaczyna od planów najkrótszych, na najmniejszą alokację środków. Jest spora różnica między planem na niespełna 50 mln euro a planem na 43 miliardy” – powiedziała. „Nasz plan to prawie 140 projektów opisanych na 300 stronach. Od początku wiedzieliśmy, że KE będzie potrzebowała więcej czasu na analizy, ale mamy optymistyczne sygnały – zakończyliśmy fazę wyjaśnień i czekamy na decyzje Komisji” – powiedziała portalowi Defence24 minister.

Więcej na ten temat można przeczytać w tym tekście.

SAFE i Polska

Program SAFE (Security Action for Europe) to przyjęty w maju 2025 roku instrument o wartości 150 miliardów euro służący do zakupu broni i rozbudowy bazy przemysłowo-obronnej Starego Kontynentu. Pierwsze wypłaty programu, będącego częścią szerszego planu  ReArm Europe.

Jak pisaliśmy m.in. w tym tekście, Polska ma być największym beneficjentem programu SAFE, w ramach którego część państw UE otrzyma pożyczki dofinansowujące zakup sprzętu wojskowego. Polska będzie mogła skorzystać z 43,7 mld euro z całkowitej kwoty programu wynoszącej 150 mld euro. Przygotowany przez Polskę plan wydania tych środków ma zostać zatwierdzony przez Komisję Europejską do końca stycznia.