Czy jesteśmy już silni, zwarci i gotowi? Obraz polskiej armii w Święto Niepodległości 2026

Święto Niepodległości jest okazją do różnego rodzaju podsumowań. Jednym z nich może być analiza obecnego stanu naszych zdolności militarnych przed zbrojną agresją nieprzyjaciela.

Wydaje się, że Polska obecnie największą uwagę poświęca zwiększeniu potencjału czysto wojskowego. Wydawane są na to miliardy złotych. Ale nawet ogrom naszych wydatków zbrojeniowych nie powoduje równomiernego zwiększenia potencjału bojowego we wszystkich rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk. Niektóre z nich („wyspowo”) zasypywane są dużymi partiami nowego uzbrojenia, inne niestety nie. Czasami dziwić mogą również liczby kupowanego sprzętu wojskowego danego typu przy znikomych zakupach innego. Pomimo setek miliardów złotych wydawanych na obronę narodową wydaje się, że kołdra nadal jest za krótka. Ze względu na to, iż większość tych wydatków jest na kredyt, można się spodziewać, iż ich wzrost zostanie niedługo zahamowany, jeśli nie zacznie się ich stopniowe zmniejszanie. W najbliższych latach coraz więcej pieniędzy będzie pochłaniać obsługa i spłata zadłużenia powstałego w przeciągu ostatnich kilku lat.

Ale z okazji radosnego Święta Niepodległości dzisiaj skupmy się na pozytywnych trendach rozwoju naszych zdolności militarnych.

Rozpoznanie i walka elektroniczna do tej pory były zaskakująco zaniedbywane. A w tej dziedzinie stosunkowo niewielkie wydatki przynoszą niebagatelne zwiększenie zdolności. Wykrywanie zagrożeń i walka z nimi w sferze promieniowania elektromagnetycznego jest pierwszoplanowym zadaniem wojska. Z oczywistych względów MON nie przekazuje informacji na temat zmian w wyposażeniu takich jednostek. Można mieć tylko nadzieję, iż podpisane duże kontrakty z dostawcami ze Szwecji i Turcji oraz krajowe prace zdecydowanie podniosą nasze zdolności rozpoznania i walki elektronicznej.

Rozpoznanie radiotechniczne pracuje 24 godziny na dobę co jest oczywiste i konieczne. Zamawiamy i kupujemy nowe stacje radiolokacyjne i aerostaty w nie wyposażone. Ale ciągle wydaje się, że za mało. Tak samo nadal brakuje decyzji czy kupimy swoje AWACS-y. Zakup dwóch używanych samolotów Saab 340 AEW pokazał, jak wiele informacji one przynoszą. Ale jest to tylko rozwiązanie pomostowe, bo maszyny te i ich wyposażenie mają już wiele lat, a postęp techniczny w tej dziedzinie jest niesamowity. No i chyba samych naziemnych posterunków radiolokacyjnych mamy za mało.

Łączność, dowodzenie i cyberbezpieczeństwo to w ostatnich latach bardzo modne tematy. Wiele się w tej dziedzinie dzieje pozytywnego, ale i w tym przypadku dużo zasłania mgła potrzebnej tajemnicy wojskowej. Wydaje się, że nadal największe skupienie powinno być na połączeniu różnych funkcjonalnych systemów przekazywania i przetwarzania danych. Nadal pokutuje trochę historycznych zaszłości wynikających z czasów, gdy każdy rodzaj sił zbrojnych budował swój system. Najbardziej pożądany byłby rozwój krajowych systemów sprzętowych i oprogramowania. A mamy firmy zdolne pociągnąć takie prace jeszcze bardziej efektywnie niż obecnie. Niestety na tej drodze czasami stoją zagraniczne zakupy niosące za sobą zagraniczny sprzęt łączności czy dowodzenia. Niewątpliwie są to bardzo nowoczesne rozwiązania, ale nie przyczyniają się do kompatybilności całości polskiego systemu dowodzenia i kierowania.

Lotnictwo bojowe i rakiety przeciwlotnicze to wojska pierwszych pięciu minut wojny. Muszą one być cały czas w dyżurach bojowych z nowoczesnym sprzętem i pełną obsadą etatową. Dodatkowo zastosowane rozwiązania organizacyjno-sprzętowe muszą charakteryzować się dużą odpornością i zamiennością rejonów działań, aby przeciwnik nie mógł dokonać wyłomu w naszej obronie powietrznej. Niestety pomimo wielkich planów i wielkich pieniędzy, nadal w tej dziedzinie jesteśmy słabi. Dysponujemy 47 samolotami F-16C/D i pierwszymi z F-35A. Z 32 zamówionych F-35 w Polsce jest już 10, a w USA 8 na których szkolą się polscy piloci. Kolejne znajdują się na liniach produkcyjnych. Niestety nadal nie zamówiliśmy kolejnych samolotów bojowych, a kolejki u producentów są długie, co powoduje, iż terminy nowych dostaw byłyby odległe. Zakup tylko 32 F-35A i aż 96 śmigłowców szturmowych AH-64E jest najlepszym przykładem zaskakujących zakupów. Obie maszyny są drogie (jednostkowy F-35A oczywiście jest droższy) i jeszcze droższe w eksploatacji. Natomiast wydaje się, że większa flota samolotów niż śmigłowców byłaby bardziej korzystna. Można mieć tylko nadzieję, iż szybko staniemy w kolejce po następne 32-64 samoloty bojowe.

W dziedzinie rakietowej obrony powietrznej Polski dokonano największych zaniedbań modernizacyjnych w całym WP, porównywalnych praktycznie tylko z brakiem modernizacji technicznej naszej floty wojennej. Jeszcze niedawno, poza ręcznymi rakietami przeciwlotniczymi, dysponowaliśmy tylko zestawami rakietowymi pochodzącymi z ZSRR. Obronę powietrzną tworzyły zestawy Newa, Wega (obecnie już wycofane i przekazane Ukrainie), Kub i Osa. Rozważania zakupów nowego sprzętu kończyły się na rozważaniach. Nawet nie przyjęliśmy rozwiązania pomostowego w postaci przejęcia używanych Patriotów. Mamy szczęście, iż nie doświadczyliśmy jeszcze wojny, bo do niedawna nie mielibyśmy czym skutecznie zwalczać środków napadu powietrznego przeciwnika.

Jednak pełną parą ruszyły zakupy w ramach programów Wisła (Patriot), Narew (CAMM-ER), Mała Narew i Pilica+ (CAMM). Ale z całą świadomością musimy pamiętać o tym, iż w kraju mamy dopiero 16 wyrzutni Patriotów (mogących działać w 4 zespołach), 6 wyrzutni CAMM w dwóch bateriach Małej Narwi oraz pierwsze wyrzutnie CAMM dostarczane obecnie do baterii Pilica+. To wszystko jest kroplą w morzu potrzeb. Tylko do działania w najbliższym zasięgu mamy Gromy i Pioruny, które nadal są zamawiane i to w znacznie większych liczbach niż wcześniej Gromy.

Dzisiejsza polska obrona powietrzna jest zdecydowanie niewystarczająca i dopiero na początkowym etapie odbudowy technicznej. Dlatego nadal musimy korzystać ze wsparcia sojuszników z NATO, którzy na całe szczęście przysyłają rotacyjnie do Polski swoje zestawy przeciwlotnicze.

Wojska pancerne i zmechanizowane przeżywają obecnie swoje złote czasy. W dziedzinie czołgów wyraźnie chcemy być europejskim mocarstwem, co nam coraz bardziej wychodzi. W dziedzinie bojowych wozów piechoty i transporterów opancerzonych też chcemy być mocarstwem, ale idzie to znacznie wolniej. Mamy już 116 używanych czołgów M1A1 FEP Abrams oraz 217 z 250 zamówionych nowych czołgów M1A2. Wchodzą one na uzbrojenie jednostek 18.Dywizji Zmechanizowanej. Mamy również już 238 z 296 zamówionych czołgów K2. Oprócz tego zamówionych jest kolejnych 64 czołgów K2PL, z których 3 mają być zrobione w Korei, a pozostałe 61 zmontowane w Łabędach. W planach są dalsze zamówienia K2, ale ze względów finansowych chyba nie za szybko zostaną zawarte. Pomimo to nasza flota już niedługo będzie wyglądać imponująco:

• 116 czołgów M1A1 FEP;
• 250 czołgów M1A2;
• 296 czołgów K2;
• 64 czołgi K2PL;
• 105 czołgów Leopard 2A5;
• 128 czołgów Leopard 2APL;
• około 200 czołgów PT-91.

Jak widać, są to ogromne siły pancerne przeznaczone do dużej wojny manewrowej na europejskich nizinach. Aby działały w niej sprawnie, muszą im towarzyszyć jeszcze liczniejsze bojowe wozy piechoty i transportery opancerzone. Nie wspominając o mostach towarzyszących, wozach zabezpieczenia technicznego i ewakuacji, wozach dowodzenia itd.

Niestety nadal podstawą wyposażenia wojsk zmechanizowanych są nieśmiertelne BWP-1. Są one już całkowicie przestarzałe, ale nadal mamy ich około 750 w wielu batalionach zmechanizowanych. Kilka naszych batalionów piechoty zmotoryzowanej ma za to około 300 transporterów Rosomak z wieżami Hitfist-30. Są to wozy już z zupełnie innej epoki, ale należy pamiętać, iż są już w wieku średnim. Co prawda są dużo nowsze od BWP-1, których dostawy do WP zakończyły się w 1988 roku, ale jednak mają już sporo służby za sobą. W celu zastąpienia BWP-1 przystąpiono w kraju do realizacji dwóch programów, czyli produkcji bojowych wozów Borsuk i kołowych transporterów opancerzonych Rosomak, tym razem z nowymi wieżami ZSSW-30. W służbie mamy już:

• 15 ze 257 zamówionych Borsuków;
• 68 ze 208 zamówionych Rosomaków i przedłużonych Rosomaków-L z ZSSW-30.

Porównując te liczby z liczbami dostarczonych już czołgów, niestety nie wyglądają one imponująco. Możliwe są kolejne zamówienia, ale ze względu na finanse i moce produkcyjne polskiego przemysłu i jego poddostawców, będziemy na nie musieli trochę poczekać.

Artyleria rakietowa i lufowa również przeżywa swój renesans. Jako bogini wojen nie była zbytnio zaniedbywana, ale jeszcze niedawno większość jej sprzętu pochodziła z czasów zimnej wojny. Już jakiś czas temu przemysł krajowy skutecznie uruchomił produkcję haubic samobieżnych kalibru 155 mm Krab oraz moździerzy samobieżnych kalibru 120 mm Rak. Do tego doszły w ostatnich latach zakupy haubic samobieżnych kalibru 155 mm K9, wyrzutni rakiet Homar-A (amerykańskie HIMARS) oraz Homar-K (koreańskie Chynmoo). Dzisiejszy stan nowego sprzętu Wojsk Rakietowych i Artylerii wygląda następująco:

• 20 wyrzutni rakiet Homar-A, których dostawy się już zakończyły;
• sto kilkadziesiąt z 290 zamówionych wyrzutni rakiet Homar-K;
• 218 haubic samobieżnych K9A1, których dostawy niedawno się zakończyły;
• kilkanaście z 146 zamówionych haubic samobieżnych K9PL;
• około 70-80 z 268 zamówionych haubic samobieżnych Krab, nie licząc dodatkowych 40 Krabów znajdujących się w opcji zamówienia z mechanizmu finansowania SAFE;
• 107 ze 163 zamówionych moździerzy samobieżnych Rak, nie licząc dodatkowych 10 Raków znajdujących się w opcji zamówienia z mechanizmu finansowania SAFE.

Powyższe szacunki uwzględniają kupione przez WP, a następnie przekazane bezpłatnie Ukrainie 54 Kraby i 16 Raków (według źródeł ukraińskich, ponieważ Polska pomimo zapowiedzi nie przedstawiła takich danych).

Nasza armia ma jeszcze w swoim arsenale starsze egzemplarze sprzętu. Są nimi 111 haubic samobieżnych kalibru 152 mm Dana, sto kilkadziesiąt haubic samobieżnych kalibru 122 mm Goździk oraz wyrzutnie rakiet kalibru 122 mm, czyli 75 WR-40 Langust, prawie 30 RM-70 i dwadzieścia kilka BM-21 Grad. O ile kaliber luf 122 mm i 152 mm odchodzi do lamusa i w najbliższych latach takie haubice zostaną wycofane z eksploatacji, to kaliber rakiet 122 mm pozostanie w wojsku. Trwają krajowe prace nad nowymi rakietami tego kalibru oraz nad przystosowaniem wyrzutni Homar-K do użycia bloków wyrzutni rakiet 122 mm.

Flota okrętowa też przeżywa swoją chwilę. Jednak o odbudowie Polskiej Marynarki Wojennej napiszemy niedługo osobno z okazji przypadającego na 28 listopada jej święta.

Logistyka wojskowa na razie rozwija się systematycznie, ale czeka ją ogromne wyzwanie w przyszłości. Cały ten wspomniany i pozostały sprzęt wojskowy wymaga systematycznych obsług, remontów i napraw, a na koniec cyklu życia utylizacji. Czym tego sprzętu będzie więcej i czym bardziej będzie eksploatowany, tym zadania logistyki będą coraz większe. Za tymi zadaniami będą musiały iść duże pieniądze. Na razie MON koncentruje się na wydawaniu ich na zakupy, ale niedługo fokus będzie trzeba przenieść na utrzymanie sprzętu i zakupy środków bojowych w coraz większej ilości. Również będzie wymagana rozbudowa infrastruktury logistycznej stacjonarnej i ruchomej na czas wojny. Szczególnie ta druga będzie wymagała sporych nakładów. Wojna na Ukrainie pokazuje, że oprócz stacjonarnych warsztatów wojskowych i przemysłowych wymagane jest posiadanie dużej liczby warsztatów polowych. Będą one działały w strefie przyfrontowej i wykonywały mniejsze naprawy. Na tyły lub do producentów odsyłany będzie tylko sprzęt mocno uszkodzony.

Infrastruktura wojskowa musi nadążać za ilościową rozbudową armii. Zwiększająca się liczba sprzętu wojskowego wymaga zapewnienia wystarczającej bazy garażowej i magazynowej. To samo dotyczy zwiększającej się masy zapasów amunicji, bomb, rakiet, zapasów materiałowych, sanitarnych i żywnościowych.

Wiadomo, iż wojsko opuści swoje koszary jeszcze przed wybuchem działań wojennych i nie będą one pierwszorzędnymi celami ataków nieprzyjaciela. W związku z tym w wielu krajach powstały duże bazy wojskowe. Te mniejsze to przeważnie bardziej historyczne obiekty niż współcześnie budowane. Dlatego trudno jest zrozumieć naszą obecną tendencję do budowy małych koszar, a za to w licznych miejscach – zamiast budowy dużych nowoczesnych kompleksów koszarowych. Takie kompleksy są bardziej ekonomiczne w budowie, a przede wszystkim w eksploatacji. Trudno oprzeć się wrażeniu, iż kolejne ekipy rządzące budując nowe obiekty bardziej zwracają uwagę na efekt polityczno-propagandowy niż wojskowo-ekonomiczny.

Podsumowanie

W tym świątecznym przeglądzie zasygnalizowaliśmy tylko wybrane obszary modernizacji technicznej i infrastrukturalnej Wojska Polskiego. Podobnych pozytywnych tendencji, ale również stojących przed decydentami wyzwań jest wiele. Dotyczą one np. modernizacji floty śmigłowców i samolotów transportowych i specjalnych, środków inżynieryjnych i przeciwchemicznych i wielu, wielu innych.

Wyzwaniem na najbliższe lata jest przywrócenie zrównoważonego rozwoju we wszystkich dziedzinach polskiej obronności. Bo można mieć dużo sprzętu, ale nie mieć dobrego systemu szkolenia kadr, dowodzenia czy też współpracy wojskowo-cywilnej i wtedy wydane miliardy nie przyniosą spodziewanego efektu. A efektem ma być zdecydowany wzrost możliwości bojowych naszej armii i całego państwa, a nie słupki na wykresach pokazujące, ile na to wydaliśmy monet.