Imperia powstawały i upadały, a w ich miejsce powstawały nowe. Jeszcze przed wybuchem drugiej wojny światowej klasycznym przykładem takiego imperium była Wielka Brytania. Miała swoje bazy wojskowe prawie na całym świecie, a tam gdzie ich nie miała, mogła okazjonalnie korzystać z baz państw sojuszniczych i zaprzyjaźnionych.

Po drugiej wojnie światowej brytyjskie imperium zaczęło się rozpadać, a jego miejsce zajęły Stany Zjednoczone. Utworzyły one jeszcze większy system bazowania swoich wojsk za zagranicą. Amerykanie pozostali obecni wojskowo w Europie, Japonii, a później weszli do innych krajów. W czasach zimnej wojny hegemonii USA próbował przeciwstawić się Związek Radziecki. Jego wojska pozostały w Europie Wschodniej, a później stopniowo pojawiały się w innych państwach. Jednak trzeba przyznać, iż radziecki system baz zagranicznych do końca istnienia ZSRR nie mógł się równać z amerykańskim.

Rozpad ZSRR zniweczył plany Kremla i radzieckie, a z czasem rosyjskie wojska musiały opuścić wiele państw, takich jak Niemcy, Polskę, Czechosłowację, Węgry, Mongolię, Litwę, Łotwę, Estonię, Kubę czy Wietnam. Nowe niepodległe państwa powstałe na bazie republik radzieckich zaczęły tworzyć swoje siły zbrojne, przeważnie na bazie rosyjskich jednostek u nich stacjonujących. Proces demontażu radzieckiego systemu stacjonowania wojsk trwał przez kilka lat. Nie był to prosty proces, ponieważ siły, które podlegały dyslokacji, były ogromne. O ile przewiezienie sprzętu wojskowego i ludzi było tylko operacją logistyczną, wielką, ale możliwą do realizacji, to nie dało się tego zrobić z infrastrukturą techniczną, która nadal była potrzebna Rosji.

Inne zmiany w lokalizacji rosyjskiej armii wynikały ze zmian w sytuacji polityczno-wojskowej na obszarze dawnego ZSRR. Rosja systematycznie brała udział w kolejnych wojnach na tych terytoriach lub uznawała samozwańcze republiki, nieuznawane przez innych. Efektem tych wydarzeń były systematyczne przegrupowania rosyjskich jednostek wojskowych i kontyngentów rosyjskich prywatnych przedsiębiorstw, zatrudniających byłych wojskowych (ale to jest już zupełnie inny temat).

Jak teraz wygląda rosyjska obecność wojskowa poza granicami Rosji? Poniżej przegląd w alfabetycznej kolejności.

Abchazja

Samozwańczej Republiki Abchazja nie uznaje prawie nikt na świecie. Ponieważ Rosja ją uznaje, to utrzymuje tam spory kontyngent liczący ponad 3500 żołnierzy. Zorganizowani oni są w 7. Bazę Wojskową. Baza to nic innego jak wzmocniona brygada. Składa się z czterech batalionów zmechanizowanych, po jednym batalionie czołgów, rozpoznawczym, inżynieryjno-saperskim, dowodzenia i remontowo-naprawczym oraz z dwóch dywizjonów artylerii samobieżnej, dywizjonu artylerii rakietowej oraz dywizjonu artylerii przeciwpancernej. Obronę przeciwlotniczą zapewnia bazie grupa dywizjonów uzbrojonych w zestawy przeciwlotnicze S-300, Osa, Strzała-10, Tunguska oraz Igła.

Niedawno prawdopodobnie siły tej bazy zostały czasowo zmniejszone. Rosyjskie potrzeby na froncie na Ukrainie doprowadziły do sformowania na bazie wydzielonych pododdziałów 77. Samodzielnego Pułku Zmechanizowanego. Został on już przetransportowany na Ukrainę i wchodzi w skład rosyjskiego Południowego Zgrupowania Wojsk (Sił).

W Abchazji znajdują się również Wojskowa Prokuratura Garnizonowa, 105. Wojskowy Oddział Śledczy oraz Polowa Placówka Banku Rosji nr 43192.

Armenia

Rosyjskie siły w Armenii liczą ponad 3000 żołnierzy. Większość z nich należy do 102. Bazy Wojskowej. Pod tą nazwą kryje się wzmocniona brygada. Składa się ona m.in. z trzech batalionów zmechanizowanych, batalionu czołgów, batalionu rozpoznawczego, batalionu zabezpieczenia materiałowo-technicznego oraz dywizjonu artylerii samobieżnej. Jako wsparcie służą 988. Pułk Rakiet Przeciwlotniczych, 3624. Baza Lotnicza oraz 566. Samodzielny Batalion Łączności (Terytorialny). Baza lotnicza wyposażona jest w eskadrę samolotów MiG-29, a 988. Pułk ma dywizjon wyrzutni rakiet S-400 oraz dywizjon wyrzutni rakiet Buk.

Rosyjskie jednostki bojowe zabezpieczane są przez 216. Wojskową Inspekcję Samochodową (Terytorialną), 312. Wojskową Prokuraturę Garnizonową, 519. Wojskowy Oddział Śledczy, 5. Wojskowy Sąd Garnizonowy oraz Polowe Placówki Banku Rosji nr 67903 oraz nr 83524.

Białoruś

Białoruś to kraj mocno zależny i mocno zaprzyjaźniony z Rosją. Dlatego rosyjskie wojsko czuje się tam najlepiej. Bierze ono udział we wspólnych z Białorusią ćwiczeniach wojskowych tzw. Państwa Związkowego, szkoli białoruskich żołnierzy i specjalistów, a kiedy chce, z jego terytorium napada na Ukrainę. Jednak pobyt nawet bardzo dużej liczby jednostek, sprzętu wojskowego i żołnierzy na Białorusi jest okresowy. Na co dzień Rosja ma tam bardzo mało stałych własnych obiektów, a liczba na stałe przebywających tam żołnierzy jest stosunkowo niewielka.

Głównie stanowią oni personel 474. Samodzielnego Węzła Radiotechnicznego czyli dużego stacjonarnego radaru Wołga, należącego do 820. Głównego Centrum Ostrzegania przed Atakiem Rakietowym wchodzącego w skład rosyjskich Wojsk Kosmicznych. Obecnie jest to jedyna tego typu instalacja poza granicami Rosji, jeśli nie liczyć okupowanego Krymu. Druga jednostka, czyli 43. Węzeł Łączności w Wilejce, należy do Marynarki Wojennej i służy do łączności głównie z rosyjskimi okrętami podwodnymi.

Pod koniec 2025 roku Rosjanie z Białorusinami pokazali propagandowe nagranie telewizyjne z uroczystości rozpoczęcia dyżuru bliżej nieokreślonej jednostki uzbrojonej w wyrzutnie rakiet balistycznych Oresznik. Ale na filmie pokazano tylko pojazdy dowodzenia, a samych wyrzutni już nie. W Rosji miała powstać pierwsza brygada rakietowa uzbrojona w tego typu wyrzutnie. Brygada ta wchodzi w skład Wojsk Rakietowych Strategicznego Przeznaczenia i flaga tych wojsk była prezentowana na wspomnianym filmie. Na razie bardzo mało jest sprawdzonych informacji o samym kompleksie rakietowym Oresznik, i dlatego trudno jednoznacznie ocenić, na ile stacjonowanie tych rakiet na Białorusi jest faktem, a na ile propagandą.

Kazachstan

Na terenie tego państwa rosyjska obecność jest stosunkowo niewielka i wynika bardziej z warunków geograficznych i pozostałości poradzieckiej infrastruktury. Rosjanie nadal wynajmują kosmodrom Bajkonur i część prowadzonych tam operacji jest przy udziale wojska. Choć satelity o zastosowaniach czysto wojskowych wynoszone są na orbitę okołoziemską z terytorium Rosji, z kosmodromu Plesieck.

Swój poligon lotniczy w Kazachstanie wykorzystuje 929. Państwowe Centrum Lotniczo-Testowe im. Czkałowa z Achtubinska, należące do Wojsk Powietrzno-Kosmicznych. Również do tego rodzaju sił zbrojnych należy 49. Samodzielny Węzeł Radiotechniczny Rozpoznania Przestrzeni Kosmicznej. Podlega on pod 821. Główne Centrum Rozpoznania Przestrzeni Kosmicznej rosyjskich Wojsk Kosmicznych.

W Kazachstanie swoją jednostkę mają również rosyjskie Wojska Rakietowe Strategicznego Przeznaczenia. Na poligonie Sary-Szagan funkcjonuje 10. Państwowy Naukowo-Badawczy Poligon Testowy. Wchodzi on w skład 4. Państwowego Centralnego Poligonu Ministerstwa Obrony Rosji.

Rosyjskie zgrupowanie wojskowe w Kazachstanie zabezpieczane jest przez 29. Wojskową Prokuraturę Garnizonową i 227. Wojskową Prokuraturę Garnizonową, 496. Wojskowy Oddział Śledczy, 29. Wojskowy Sąd Garnizonowy i 40. Wojskowy Sąd Garnizonowy oraz Polowe Placówki Banku Rosji nr 03148 oraz nr 25631.