Centrum Techniki Okrętowej S.A. – Unikatowy potencjał badawczy i projektowy

Udział Centrum Techniki Okrętowej S.A. (CTO) w Gdańsku w kluczowych programach modernizacyjnych Marynarki Wojennej RP, takich jak Miecznik i Kormoran II, daleko wykracza poza standardowe usługi doradcze. To właśnie w gdańskim ośrodku weryfikowane są unikatowe zdolności morskie, które decydują o przewadze operacyjnej polskich jednostek pływających.

Dzięki posiadanym akredytacjom i unikatowej infrastrukturze CTO zapewnia:

-       Autonomię badawczą: Polska nie musi zlecać krytycznych testów odporności na udary, drgania, czy drgania akustyczne zagranicznym ośrodkom, co ogranicza ryzyko wycieku informacji o sygnaturach okrętów;

-       Wsparcie dla krajowych dostawców: Polscy producenci uzbrojenia i wyposażenia mogą na miejscu certyfikować swoje wyroby zgodnie z surowymi Normami Obronnymi, co ułatwia ich implementację na nowych jednostkach MW;

-       Innowacyjność materiałową: Laboratoria CTO testują nowoczesne kompozyty i powłoki, które mają na celu redukcję masy okrętu przy zachowaniu wysokiej odporności ogniowej, korozyjnej i balistycznej.

Możliwość testowania obiektów, takich jak amunicja czy zaawansowane systemy nawigacyjne, w warunkach kontrolowanych drgań akustycznych i mechanicznych sprawia, że CTO S.A. jest nieodzownym elementem łańcucha dostaw dla Sił Zbrojnych RP.

Organizacja CTO S.A.

Centrum Techniki Okrętowej S.A. to jednostka naukowa kategorii B z 55-letnią historią, łącząca wieloletnie doświadczenie z nowoczesnym podejściem do zarządzania badaniami i rozwojem (R&D). Jest to spółka rozpoznawana na arenie międzynarodowej przede wszystkim ze względu na swoją unikatową infrastrukturę hydromechaniczną, w tym basenom holowniczym oraz osiągnięciom w dziedzinie badań okrętowych. W rzeczywistości CTO stanowi jednak znacznie bardziej kompleksowy organizm technologiczny, zdolny do realizacji złożonych projektów badawczo-rozwojowych od etapu koncepcji aż po próby w warunkach rzeczywistych.

O sile Centrum Techniki Okrętowej S.A. decyduje zintegrowane podejście do problemów inżynieryjnych. W strukturze Centrum funkcjonują także komplementarne zespoły: Zespół Analiz Numerycznych (TA) i Zespół Projektowania (ZT), Zespół Laboratoriów Badań Środowiskowych (RS) i Ośrodek Hydromechaniki Okrętu, o którym pisaliśmy w artykule „Unikalne zdolności morskie w Gdańsku. Czym jest Centrum Techniki Okrętowej?”. Synergia tych zespołów pozwala nie tylko prowadzić badania modelowe, analizy numeryczne i weryfikację gotowych produktów w ekstremalnych warunkach eksploatacyjnych, lecz także na samodzielne projektowanie, budowanie i uruchamianie wysoce zaawansowanych urządzeń i aparatury badawczej. To połączenie kompetencji hydromechanicznych, projektowych, obliczeniowych, eksperymentalnych i środowiskowych czyni CTO podmiotem wyjątkowym w skali europejskiej.

Potencjał projektowy CTO S.A.

Dzięki takiej organizacji CTO S.A. może uczestniczyć w pełnym cyklu rozwoju nowoczesnego okrętu wojennego lub systemu uzbrojenia lub innego rozwiązania o znaczeniu strategicznym, na kolejnych etapach:

-       Etapie Koncepcyjnym z Analizami Numerycznymi;

-       Etapie Budowy Aparatury i Modelu;

-       Etapie Badań Eksperymentalnych;

-       Etapie Weryfikacji Środowiskowej;

-       Etapie Testów Poligonowych i Prób Morskich.

Proces ten nie ma charakteru liniowego, ale opiera się na ciągłej wymianie danych między różnymi zespołami, co pozwala na bieżąco konfrontować założenia projektowe z wynikami obliczeń, badań modelowych oraz testów środowiskowych.

Zespół Analiz Numerycznych już na Etapie Koncepcyjnym wykonuje symulacje komputerowe z wykorzystaniem narzędzi komputerowej dynamiki płynów CFD (Computational Fluid Dynamics) oraz metody elementów skończonych FEM (Finite Element Method), przewidując zachowanie projektowanego obiektu w środowisku wirtualnym i identyfikuje potencjalne obszary ryzyka.

Z kolei na Etapie Budowy Aparatury i Modelu kluczową rolę przejmuje Zespół Projektowania (ZT), który opracowuje model, projektuje i przygotowuje  dedykowane stanowisko badawcze lub modernizuje czy doposaża istniejącą infrastrukturę badawczą. Dzięki temu możliwe jest przełożenie wyników analiz  numerycznych na rzeczywiste warunki eksperymentalne i przygotowanie narzędzi niezbędnych do ich weryfikacji.

Następnie, na Etapie Badań Eksperymentalnych model poddawany jest badaniom eksperymentalnym, m.in. w basenach holowniczych, tunelu kawitacyjnym lub na specjalnie zaprojektowanym stanowisku badawczym. Pozwala to ocenić zachowanie konstrukcji pod kątem hydromechaniki, oporów, napędu, kawitacji, oddziaływań przepływu oraz innych zjawisk istotnych dla bezpieczeństwa i skuteczności przyszłego systemu.

Istotnym elementem procesu jest także Etap Weryfikacji Środowiskowej realizowany przez Zespół Laboratoriów Badań Środowiskowych. Na tym etapie komponenty systemu – takie jak np. elektronika, broń, amunicja, układy wsporcze, konstrukcje mocujące – są sprawdzane pod kątem odporności na ogień, drgania, udary, hałas, mgłę solną oraz inne czynniki występujące w wymagających warunkach eksploatacyjnych.

Całość procesu kończy Etap Testów Poligonowych i Prób Morskich: obejmujące m.in. badania w warunkach rzeczywistego użycia, pomiary wibracji i hałasu na gotowym okręcie oraz weryfikację działania gotowego systemu w środowisku operacyjnym.

Tak zorganizowana struktura pozwala ograniczyć ryzyko projektowe już na wczesnych etapach rozwoju, zanim ewentualne błędy przełożą się na kosztowne zmiany konstrukcyjne lub opóźnienia. W przypadku wielomiliardowych programów zbrojeniowych ma to niebagatelne znaczenie zarówno ekonomiczne jak i operacyjne.

Potencjał badawczy CTO S.A.

CTO, dzięki swojemu Zespołowi Laboratoriów Badań Środowiskowych, jest przygotowane do realizacji procesu certyfikacji systemów obronnych.

Zespół ten, to tak naprawdę multidyscyplinarna jednostka badawcza, której działalność jest fundamentem dla zapewnienia niezawodności i bezpieczeństwa sprzętu wojskowego oraz dual-use. W skład RS wchodzą:

-       Laboratorium Badań Ogniowych (z akredytacją AB 014);

-       Laboratorium Badań Wibroakustycznych (z akredytacją AB 1241);

-       Laboratorium Badań Dynamicznych: odporność na udary i wstrząsy;

-       Laboratorium Badań Poligonowych: pomiary in situ.

Laboratoria te, dysponując ponad trzydziestoletnim doświadczeniem w obszarze akredytowanym, stanowią gwarant obiektywizmu i precyzji pomiarowej, co jest niezbędne w procesie oceny zgodności z wymaganiami zamawiającego. Głównym obszarem aktywności Zespołu Laboratoriów jest świadczenie usług w zakresie badań ogniowych, wibroakustyki, materiałoznawstwa, dynamiki, statyki oraz pomiarów w próbach morskich.

Każda z tych dziedzin jest bezpośrednio powiązana z konkretnymi wyzwaniami, przed którymi staje współczesna technika wojskowa, od minimalizacji pól fizycznych okrętu po zapewnienie trwałości konstrukcji w przypadku pożaru lub bliskiego wybuchu.

Laboratorium Badań Ogniowych posiada akredytację PCA (AB014) oraz uznanie ze strony Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), co pozycjonuje je jako kluczowy ośrodek badawczy dla konstrukcji okrętowych. Tym bardziej, że w kontekście obronnym, odporność ogniowa grodzi, drzwi czy przejść instalacyjnych na okręcie nie jest jedynie kwestią przepisów, ale elementem decydującym o żywotności jednostki po trafieniu (np. pociskiem, rakietą czy torpedą) lub w wyniku awarii wewnętrznej.

Laboratorium realizuje badania w tzw. zakresie elastycznym, co umożliwia szybkie wdrażanie nowych metod badawczych dostosowanych do innowacyjnych materiałów kompozytowych i izolacyjnych stosowanych w nowoczesnym przemyśle zbrojeniowym. Laboratorium Badań Ogniowych odgrywa również istotną rolę w procesie certyfikacji wyrobów budowlanych wykorzystywanych w infrastrukturze krytycznej i obiektach wojskowych na lądzie, analizując stałość właściwości użytkowych zgodnie z rozporządzeniem 2024/3110 i 305/2011 (CPR).

Laboratorium Badań Wibroakustycznych pomaga w „panowaniu” nad polami fizycznymi okrętów. Współczesny okręt musi być bowiem m.in. „cichy” i to dosłownie. Zdolność do minimalizacji hałasu emitowanego do wody oraz drgań przenoszonych przez kadłub stała się więc fundamentem technologii stealth w domenie morskiej. Laboratorium Badań Wibroakustycznych CTO S.A. specjalizuje się w pomiarach, które mają bezpośredni wpływ na wykrywalność jednostek przez systemy hydroakustyczne przeciwnika.

Zakres akredytacji tego laboratorium obejmuje badania izolacyjności akustycznej, mocy akustycznej maszyn oraz hałasu w środowisku pracy i odporności na drgania akustyczne.

Posiadanie uznania ze strony towarzystw klasyfikacyjnych, takich jak DNVGL, BV, PRS oraz ABS na wykonywanie pomiarów hałasu oraz drgań na statkach świadczy o najwyższym poziomie kompetencji technicznych.

Kluczowe aspekty działalności wibroakustycznej w kontekście militarnym obejmują:

-       Pomiary izolacyjności akustycznej przegród okrętowych: Zapewnienie, że hałas z przedziałów maszynowych nie przenosi się do sekcji mieszkalnych oraz nie demaskuje pozycji jednostki;

-       Wyznaczanie mocy akustycznej urządzeń: Badanie pomp, wentylatorów i agregatów prądotwórczych, które stanowią główne źródło drgań o niskiej częstotliwości;

-       Monitoring drgań i hałasu podczas prób morskich: Walidacja założeń projektowych w realnych warunkach eksploatacyjnych, co jest standardem przy przekazywaniu do służby jednostek takich jak np. niszczyciele min typu Kormoran II;

-       Badania drgań akustycznych obiektów specjalnych: Unikatowa w skali kraju zdolność do badania wpływu fali akustycznej na bloki sterowania uzbrojeniem, systemy nawigacji czy elektronikę rakietową.

Laboratorium Badań Dynamicznych koncentruje się na weryfikacji sprzętu pod kątem jego niezawodności w obliczu gwałtownych przeciążeń, które są efektem udarów i wstrząsów. Jest to szczególnie ważne w przypadku sprzętu wojskowego, który w odróżnieniu od cywilnego, musi charakteryzować się ekstremalną odpornością na czynniki mechaniczne, niewystępujące w normalnej eksploatacji. CTO S.A. jest jednym z nielicznych ośrodków badawczych w Polsce, który posiada zdolności i akredytację do prowadzenia testów zgodnie z Normami Obronnymi (NO) oraz standardami NATO (STANAG).

Podstawowym wyposażeniem tego laboratorium są zaawansowane stanowiska do badań odporności na drgania, udary wielokrotne oraz wstrząsy sejsmiczne. Parametry tych stanowisk są imponujące. Istnieje np. możliwość weryfikacji odporności na udar obiektów o masie do 1000 kg przy maksymalnym przyspieszeniu 250g, czyli prawie 2500 m/s². Badania te są realizowane na zgodność z kluczowymi normami obronnymi. Placówka prowadzi również badania odporności obiektów na udary i wstrząsy sejsmiczne, wykorzystując do tego celu specjalistyczne stanowisko ze wzbudnikiem hydraulicznym zdolnym do testowania elementów o masie do 3000 kg.

Zastosowanie tych badań jest niezwykle szerokie. Obejmuje ono np. certyfikację amunicji, zapalników pocisków, systemów kierowania ogniem oraz elementów wyposażenia mostków kapitańskich okrętów wojennych.

Przykładowo, każdy element, który ma zostać zamontowany na fregatach typu Miecznik, musi przejść przez cykl testów na stole wstrząsowym, aby zagwarantować, że bliski wybuch miny lub trafienie rakietą nie wyłączy systemów obronnych okrętu.

Laboratorium Badań Poligonowych to wyspecjalizowana jednostka, która realizuje zaawansowane prace pomiarowe, diagnostyczne i analityczne dla przemysłu obronnego, okrętowego, offshore, energetycznego, kolejowego oraz budowlanego. Głównym filarem działalności laboratorium jest diagnostyka dynamiki konstrukcji, obejmująca identyfikację przyczyn nadmiernych drgań oraz opracowywanie precyzyjnych rekomendacji technicznych w celu ich eliminacji.

W zakresie prób morskich i przemysłowych laboratorium wykonuje szerokie spektrum pomiarów, w tym badania prędkości, manewrowości i uciągu statków z wykorzystaniem dynamometrów do 200 ton, pomiary mocy i drgań układów napędowych, a także kontrole hałasu, naprężeń, oświetlenia oraz zniekształceń harmonicznych.

Istotną część oferty stanowią badania materiałowe i korozyjne, w ramach których laboratorium ocenia właściwości wytrzymałościowe i fizyczne stali i tworzyw niemetalowych oraz prowadzi zaawansowane ekspertyzy zniszczeń wymienników ciepła, diagnozując nawet tak trudne przypadki jak korozja mikrobiologiczna, międzykrystaliczna (np. po procesach spawania) czy erozja kawitacyjna. W badaniach tych stosuje się metody grawimetryczne oraz elektrochemiczne badania polaryzacyjne, wykorzystywane również w przemysłowych systemach monitorowania korozji.

Nowoczesny profil działalności laboratorium dopełnia wykorzystanie zaawansowanych metod numerycznych, sztucznych sieci neuronowych oraz algorytmów genetycznych i ewolucyjnych, które umożliwiają precyzyjne modelowanie skomplikowanych zjawisk fizycznych i analizę danych tam, gdzie tradycyjne metody analityczne okazują się niewystarczające.

Potencjał projektowy CTO S.A.

Drugim filarem działalności CTO S.A., równie istotnym z punktu widzenia suwerenności technologicznej, jest działalność Zespołu Projektowania (ZT) . Podczas gdy laboratoria badawcze zajmują się weryfikacją produktów, pion projektowy tworzy narzędzia, które tę weryfikację umożliwiają.

Specjalizacja ZT obejmuje projektowanie, wytwarzanie oraz montaż:

-       dedykowanych urządzeń badawczych i aparatury pomiarowej dla mechaniki płynów, aerodynamiki i hydromechaniki;

-       unikatowych stanowisk badawczych dostosowanych do specyficznych potrzeb przemysłu i nauki.

Każdy projekt realizowany przez Zespół Projektowania przechodzi pełną ścieżkę rozwoju — od opracowania koncepcji, przez analizy CFD i FEM oraz przygotowanie projektu wykonawczego, aż po montaż u klienta, uruchomienie urządzenia i szkolenie personelu użytkownika końcowego. Transfer wiedzy i procedur badawczych jest integralną częścią oferty, co pozwala odbiorcom na natychmiastowe rozpoczęcie prac eksperymentalnych.

Istotnym elementem kompetencji Zespołu Projektowania jest również automatyka przemysłowa, obejmująca projektowanie układów sterowania, programowanie PLC i HMI, konfigurację napędów, przetwornic i serwomechanizmów, a także integrację aparatury pomiarowej oraz systemów akwizycji danych. Dzięki temu tworzone przez CTO S.A. stanowiska badawcze i urządzenia nie są wyłącznie konstrukcjami mechanicznymi, lecz kompletnymi, zautomatyzowanymi systemami umożliwiającymi precyzyjne sterowanie pracą pomp, wentylatorów, napędów i układów pomiarowych, rejestrację danych oraz intuicyjną obsługę przez użytkownika końcowego.

Uzupełnieniem tej działalności są remonty i modernizacje istniejących urządzeń oraz stanowisk badawczych. CTO S.A. realizuje je w pełnym zakresie — od opracowania koncepcji i projektu, przez wymianę lub rozbudowę układów sterowania, napędów, instalacji elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych, aż po wdrożenie, uruchomienie i serwis. Tak rozumiana modernizacja nie ogranicza się do odtworzenia sprawności technicznej, ale pozwala zwiększyć funkcjonalność, ergonomię, niezawodność i efektywność infrastruktury badawczej.

W praktyce oznacza to, że Zespół Projektowania CTO S.A. może dostarczyć zarówno nowe stanowisko badawcze „pod klucz”, jak i zmodernizować istniejącą infrastrukturę klienta, wyposażając ją w nowoczesne systemy sterowania, pomiaru, wizualizacji, akwizycji danych oraz obsługi operatorskiej.

Zespół Projektowania CTO S.A. zdobył szczególne uznanie na rynkach międzynarodowych w obszarze urządzeń badawczych i aparatury pomiarowej dla mechaniki płynów, aerodynamiki i hydromechaniki, realizując zaawansowane rozwiązania projektowane pod konkretne potrzeby klientów.

Ciekawym przykładem elastyczności projektowej CTO S.A. jest otwarty tunel aerodynamiczny zabudowany w standardowym kontenerze 40’HC – rozwiązanie przeznaczone dla klientów, którzy nie dysponują dedykowanym pomieszczeniem laboratoryjnym lub odpowiednią przestrzenią w budynku. Kontenerowy tunel, wyposażony w system klimatyzacji i osuszania, przestrzeń pomiarową do obserwacji przepływu oraz stół obrotowy z wagą sześcioskładową, umożliwia prowadzenie badań przy prędkości strumienia powietrza do 40 m/s i intensywności turbulencji poniżej 1%.

Skalę kompetencji Zespołu Projektowania najlepiej pokazują wybrane realizacje:

-       kompleksowa realizacja zaawansowanego tunelu kawitacyjnego dla Uniwersytetu Technicznego w Stambule (ITU), określanego jako tzw. „siódmy tunel świata” ze względu na skalę obiektu oraz jeden z najwyższych strumieni przepływu w przestrzeni pomiarowej wśród tego typu instalacji na świecie. O wyjątkowych parametrach tunelu świadczą m.in. przestrzeń pomiarowa o wymiarach 5,5 × 1,5 × 1,2 m, maksymalny wydatek przepływu 27 m³/s oraz prędkość przepływu 15 m/s w pustej przestrzeni pomiarowej, utrzymywana z dokładnością ±1%. Tak wysokie osiągi zapewnia układ napędowy z pompą główną o mocy 1 MW;

-       pionowy tunel aerodynamiczny dostarczony dla Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie, generujący strumień powietrza o prędkości powyżej 50 m/s. To zaawansowane stanowisko badawcze pozwala testować modele statków powietrznych i innych obiektów w kontrolowanych warunkach przepływu, wspierając analizę sił aerodynamicznych, ocenę oporu oraz optymalizację konstrukcji lotniczych;

-       tunel aerodynamiczny do badań lotu ptaków dla Uniwersytetu Swansea, zaprojektowany jako otwarty tunel typu dmuchawa, umożliwiający prowadzenie obserwacji w kontrolowanych warunkach przepływu powietrza. O wyjątkowym charakterze stanowiska świadczy możliwość osiowej zmiany kąta położenia przestrzeni pomiarowej w zakresie od -1° do +8°, pozwalająca symulować warunki lotu wznoszącego i szybowania. Tunel generuje przepływ powietrza do 28 m/s, przy bardzo niskiej intensywności turbulencji, co czyni go specjalistycznym stanowiskiem do zaawansowanych badań biomechaniki lotu. Wyniki takich badań mogą wspierać rozwój rozwiązań inspirowanych naturą, w tym koncepcji lekkich, zwrotnych bezzałogowych statków powietrznych oraz systemów latających wykorzystywanych w zastosowaniach obserwacyjnych, rozpoznawczych i specjalistycznych.

W ofercie pionu ZT znajdują się:

-       Poddźwiękowe tunele aerodynamiczne do badań lotniczych, środowiskowych i przemysłowych — projektowane w układzie pionowym lub poziomym oraz w konfiguracji z obiegiem otwartym albo zamkniętym, zgodnie z wymaganiami użytkownika końcowego. Tunele aerodynamiczne umożliwiają prowadzenie badań eksperymentalnych modeli i prototypów obiektów latających, lądowych oraz morskich, obejmujących m.in. pomiary sił i momentów aerodynamicznych, analizę profili, wizualizację przepływu oraz kalibrację aparatury pomiarowej. Ich potencjał obejmuje również zastosowania dual-use, w tym prace nad bezzałogowymi platformami latającymi, konstrukcjami specjalnymi, elementami systemów uzbrojenia, rakietami, pociskami oraz wyposażeniem narażonym na oddziaływanie strumienia powietrza. Dotychczasowe realizacje Zespołu Projektowania CTO S.A. obejmowały obiekty osiągające prędkości przepływu przekraczające 100 m/s, przy bardzo niskiej intensywności turbulencji, wynoszącej nawet 0,1%. Rozwiązania tego typu zostały z powodzeniem zrealizowane m.in. dla Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie, Politechniki Warszawskiej, Politechniki Lubelskiej, Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Swansea oraz Uniwersytetu w Stavanger;

-       Tunele kawitacyjne stanowiące zaawansowane stanowiska badawcze do analiz hydromechaniki okrętu, obejmujących m.in. badania śrub, pędników, sterów, zjawisk kawitacyjnych oraz efektów hydroakustycznych. Ich funkcjonalność wspiera rozwój rozwiązań dla przemysłu stoczniowego, sektora morskiego i zastosowań dual-use, w których kluczowe znaczenie mają sprawność napędu, ograniczanie erozji kawitacyjnej oraz redukcja sygnatury hydroakustycznej jednostek pływających. Rozwiązania tego typu CTO zrealizowało m.in. dla odbiorców w Turcji i Wietnamie oraz na potrzeby własnego zaplecza badawczo-rozwojowego;

-       Kanały wodne i wodne kanały obiegowe umożliwiające prowadzenie zaawansowanych badań przepływu wody, spadków ciśnienia oraz skuteczności specjalistycznych powłok hydromechanicznych w kontrolowanych, powtarzalnych warunkach. Tego typu infrastruktura ma znaczenie zarówno dla sektora cywilnego, jak i zastosowań dual-use — szczególnie tam, gdzie istotne są redukcja oporów, trwałość powierzchni oraz optymalizacja parametrów hydrodynamicznych. Rozwiązania te CTO S.A. zrealizowało m.in. Politechniki Gdańskiej czy dla odbiorców w Norwegii i Wielkiej Brytanii.;

-       Pomosty holownicze stanowią kluczowy element infrastruktury zarówno basenów edukacyjnych wykorzystywanych na uczelniach, jak i dużych basenów modelowych, umożliwiając prowadzenie zaawansowanych badań hydrodynamicznych modeli statków, ich napędu, manewrowości oraz zachowania na fali. Wraz z pomostami CTO dostarcza również elementy wyposażenia basenów, takie jak torowiska, wywoływacze i pochłaniacze fal, dynamometry, systemy sterowania oraz zintegrowane systemy akwizycji danych. Rozwiązania tego typu, zostały zrealizowane m.in. dla Politechniki Gdańskiej oraz Uniwersytetu Morskiego w Wietnamie.

W obszarze specjalistycznych stanowisk badawczych i aparatury pomiarowej Zespół Projektowania realizuje rozwiązania przeznaczone dla laboratoriów, przemysłu, uczelni technicznych oraz podmiotów działających na rzecz sektora obronnego. Obejmują one zarówno stanowiska do badań hydrodynamicznych i aerodynamicznych, jak i zaawansowaną aparaturę do testów bezpieczeństwa, trwałości oraz parametrów eksploatacyjnych nowoczesnych systemów technicznych. ZT wykonuje m.in.:

-       Stanowiska do badania odporności ogniowej magazynów energii REESS. Stanowisko umożliwia badanie odporności ogniowej układów magazynowania energii wielokrotnego ładowania zgodnie z Regulaminem EKG ONZ nr 100, poprzez poddanie próbki bezpośredniemu i pośredniemu oddziaływaniu ognia. Tego typu infrastruktura ma rosnące znaczenie w kontekście elektryfikacji pojazdów, platform mobilnych oraz jednostek nawodnych i podwodnych, w tym rozwiązań wykorzystywanych w sektorze cywilnym i obronnym.

-       Stanowiska do badań integralności mechanicznej magazynów energii REESS (zgodnie z Regulaminem EKG ONZ nr 100) służące do oceny bezpieczeństwa magazynów energii pod obciążeniami mechanicznymi, jakie mogą wystąpić m.in. podczas kolizji lub awaryjnych warunków eksploatacji. Umożliwiają one prowadzenie testów zgniatania w różnych trybach, z rejestracją siły, przemieszczenia, deformacji i parametrów temperaturowych, co ma znaczenie dla rozwoju bezpiecznych systemów zasilania pojazdów, platform autonomicznych i rozwiązań dual-use.

-       Symulatory oddziaływania wiatru, czyli systemy, montowane na pomostach basenów modelowych lub w rejonie ich pracy, pozwalające badać wpływ silnych podmuchów i ekstremalnych warunków atmosferycznych na konstrukcje offshore, jednostki pływające oraz obiekty infrastruktury morskiej. Umożliwiają ocenę stateczności, bezpieczeństwa i odporności konstrukcji w warunkach zbliżonych do sztormowych, co ma znaczenie zarówno dla przemysłu cywilnego, jak i projektów realizowanych na potrzeby bezpieczeństwa morskiego.

-       Zanurzalne platformy testowe. Stanowią wyposażenie basenu modelowego i umożliwiają badanie modeli obiektów morskich w różnych warunkach zanurzenia — od poziomu powyżej lustra wody do 10 m poniżej jego powierzchni. Dzięki regulacji położenia pionowego i kątowego platforma pozwala testować m.in. modele konstrukcji offshore, jednostek pływających i obiektów specjalnego przeznaczenia, co nadaje jej istotny potencjał w zastosowaniach dual-use.

-       Stanowisko do badania zjawiska adhezji pęcherzyków powietrza. Stanowisko umożliwia badanie oddziaływania pęcherzyków powietrza w wodzie słonej na zanurzone powłoki lakiernicze i specjalistyczne powierzchnie techniczne. Dzięki kontroli wielkości pęcherzyków, kąta natarcia, ciśnienia i temperatury może wspierać prace nad powłokami kadłubowymi, redukcją oporów, trwałością powierzchni oraz ograniczaniem niepożądanych zjawisk hydrodynamicznych istotnych dla sektora morskiego i obronnego.

-       Stanowiska do badania zakamieniania wymienników ciepła umożliwiające analizę procesu odkładania się kamienia kotłowego w wymiennikach ciepła przy kontrolowanej twardości wody i ciągłej archiwizacji danych pomiarowych. Ich zastosowanie obejmuje ocenę trwałości i efektywności systemów chłodzenia oraz instalacji energetycznych, w tym infrastruktury wykorzystywanej w przemyśle, transporcie i obiektach o znaczeniu strategicznym.

-       Stanowiska do badań zjawisk przepływowych w rurociągach pozwalają analizować charakterystyki hydrauliczne instalacji, opory przepływu, spadki ciśnienia, pracę pomp oraz skuteczność zaworów i armatury. Mogą być wykorzystywane w projektowaniu i weryfikacji systemów wodnych, paliwowych, chłodzenia i transportu cieczy, również w instalacjach przemysłowych oraz rozwiązaniach podwójnego przeznaczenia.

-       Stanowiska do testów parametrów przepływowych mobilnych wentylatorów. Stanowiska projektowane zgodnie z wymaganiami ANSI/AMCA 240-22 i ANSI/AMCA 210-16 umożliwiają ocenę parametrów przepływowych mobilnych wentylatorów PPV, wraz z rejestracją kluczowych wielkości fizycznych i parametrów pracy urządzenia. Tego typu badania mają znaczenie dla systemów wentylacji, ratownictwa, ochrony infrastruktury oraz zabezpieczenia obiektów specjalnych, w tym użytkowanych przez służby i sektor obronny.

-       Wagi aerodynamiczne i hydrodynamiczne to precyzyjne układy pomiarowe służące do wyznaczania sił i momentów działających na modele statków, samolotów, rakiet oraz innych obiektów badanych w tunelach aerodynamicznych, kawitacyjnych i basenach modelowych. Ich zastosowanie wspiera rozwój konstrukcji o wysokiej sprawności, stabilności i przewidywalnych parametrach pracy, w tym rozwiązań dla lotnictwa, przemysłu morskiego i technologii dual-use.

Podsumowanie i perspektywy rozwoju

Centrum Techniki Okrętowej S.A. pozostaje jednym z nielicznych w Polsce ośrodków, które łączą kompetencje badawcze, projektowe, obliczeniowe, eksperymentalne, środowiskowe i wdrożeniowe w ramach jednej organizacji.

Szczególne znaczenie ma Zespół Laboratoriów Badań Środowiskowych, który dzięki akredytacjom w zakresie Norm Obronnych oraz statusowi CTO jako jednostki notyfikowanej, stanowi fundament bezpieczeństwa, niezawodności i certyfikacji rozwiązań stosowanych w polskiej technice zbrojeniowej.

Równie ważną rolę pełni Zespół Projektowania, który udowadnia, że Polska może być nie tylko użytkownikiem, ale również eksporterem zaawansowanej myśli technicznej w dziedzinie mechaniki płynów, aerodynamiki oraz specjalistycznej aparatury badawczej.

Projektowane i dostarczane przez CTO S.A. tunele aerodynamiczne i kawitacyjne, kanały wodne, pomosty holownicze, zanurzalne platformy testowe, stanowiska do badań magazynów energii, wagi aerodynamiczne i hydrodynamiczne czy systemy symulacji oddziaływania wiatru tworzą zaplecze dla rozwoju technologii cywilnych, wojskowych oraz dual-use.

W obliczu rosnących wyzwań w domenie morskiej i powietrznej, znaczenie ośrodków takich jak CTO będzie cały czas rosło wraz z rozwojem systemów bezzałogowych, potrzebą  dalszej redukcji pól fizycznych okrętów, wzrostem wymagań w zakresie ochrony pożarowej,  bezpieczeństwa środowiskowego oraz koniecznością skracania cyklu rozwoju nowych technologii. W tych obszarach przewagę zyskują podmioty, które nie tylko dysponują infrastrukturą badawczą, ale potrafią ją projektować i rozwijać zgodnie z potrzebami użytkownika końcowego.

CTO S.A. wzmacnia potencjał polskiego przemysłu okrętowego i obronnego, łącząc doświadczenie z kompetencjami w zakresie projektowania zaawansowanej aparatury, badań eksperymentalnych, certyfikacji, automatyki i modernizacji infrastruktury, Centrum Techniki Okrętowej S.A. buduje w sercu Gdańska zaplecze technologiczne odpowiadające na potrzeby nowoczesnych programów morskich, lotniczych i obronnych.

Artykuł sponsorowany, opracowany w oparciu o materiały uzyskane z Centrum Techniki Okrętowej S.A.