- WIADOMOŚCI
USA zabiegają o sprzedaż F-35 Portugalii. Mają zastąpić flotę F-16
Autor. https://www.lanl.gov/
Stany Zjednoczone intensyfikują działania na rzecz sprzedaży myśliwców F-35A Lightning II Portugalii, która przygotowuje się do zastąpienia eksploatowanych od lat samolotów F-16. Sekretarz stanu USA Marco Rubio zapowiedział, że Waszyngton przedstawi Lizbonie „bardzo konkurencyjną” ofertę. Portugalski rząd potwierdza, że poważnie rozważa zakup amerykańskich maszyn, choć ostateczna decyzja nie zapadła, a konkurencję stanowią również europejskie konstrukcje.
O amerykańskich zabiegach poinformował portal The War Zone. Po spotkaniu z Marco Rubio szef portugalskiej dyplomacji Paulo Rangel podkreślił, że rząd będzie podejmował decyzje zgodnie z interesem narodowym. Zaznaczył jednocześnie, że propozycja dotycząca F-35 jest poważnie analizowana, podobnie jak inne dostępne rozwiązania.
Portugalia eksploatuje obecnie 25 myśliwców F-16AM/BM zmodernizowanych w ramach programu Mid-Life Update (MLU). Flota obejmuje 21 jednomiejscowych F-16AM i cztery dwumiejscowe F-16BM, które stacjonują w bazie lotniczej Monte Real. Samoloty pozyskano w latach 90., a ich stopniowe starzenie się sprawia, że wybór następcy staje się coraz pilniejszym zadaniem dla portugalskich sił powietrznych.
Portugalskie lotnictwo nie ogłosiło jeszcze oficjalnego przetargu na nowe myśliwce. Jednocześnie władze wojskowe sygnalizują, że wymiana obecnej floty powinna przynieść istotny skok technologiczny, a nie jedynie zastąpienie wycofywanych samolotów nową konstrukcją o zbliżonych możliwościach.
F-35 wraca do gry mimo wcześniejszych zastrzeżeń
Stanowisko Portugalii wobec amerykańskiego myśliwca zmieniało się w ostatnich latach. W marcu 2025 roku minister obrony narodowej Nuno Melo wykluczał zakup F-35, wskazując na nieprzewidywalność polityki Stanów Zjednoczonych oraz ówczesną sytuację geopolityczną. Wątpliwości dotyczyły więc nie tylko samych parametrów samolotu, lecz także politycznych uwarunkowań współpracy z Waszyngtonem.
Już w kwietniu 2025 roku szef portugalskich sił powietrznych podkreślał jednak, że lotnictwo nie porzuciło planów pozyskania F-35A. Według przedstawicieli tego rodzaju sił zbrojnych amerykańska konstrukcja jest jedynym dostępnym na rynku samolotem, który zapewnia oczekiwany przełom technologiczny.
F-35A to jednomiejscowy myśliwiec wielozadaniowy piątej generacji, wykorzystujący technologię obniżonej wykrywalności, zaawansowane sensory oraz systemy wymiany danych. Jego przewaga polega nie tylko na możliwościach prowadzenia walki powietrznej i wykonywania uderzeń na cele naziemne, lecz także na zdolności do gromadzenia, przetwarzania i przekazywania informacji innym platformom bojowym.
Dla Portugalii wybór F-35 oznaczałby możliwość głębszego włączenia lotnictwa w systemy współdziałania wykorzystywane przez Stany Zjednoczone i innych europejskich użytkowników tej maszyny. Z drugiej strony zakup wiązałby się z koniecznością uwzględnienia kosztów całego cyklu życia samolotów, infrastruktury, szkolenia personelu oraz utrzymania gotowości operacyjnej.
W przypadku Lizbony istotne znaczenie ma również przewidywalność długoterminowej współpracy z dostawcą. Wątpliwości polityczne zgłaszane w 2025 roku pokazują, że przy podejmowaniu decyzji portugalskie władze muszą uwzględnić nie tylko wymagania operacyjne sił powietrznych, ale również kwestie zależności od amerykańskiego przemysłu i systemu wsparcia technicznego.
Europejska konkurencja: Eurofighter Typhoon, Rafale i Gripen E
Amerykańska oferta nie jest jedyną rozpatrywaną przez Portugalię możliwością. Wśród europejskich kandydatów znajdują się Eurofighter Typhoon, francuski Rafale oraz szwedzki Gripen E. Producenci tych maszyn próbują przekonać Lizbonę, że wymiana F-16 może stać się okazją do rozwoju krajowego przemysłu lotniczego i zacieśnienia współpracy obronnej z europejskimi partnerami.
Szczególnie aktywny jest Airbus, który promuje Eurofightera Typhoona. W październiku 2025 roku koncern podpisał memorandum o porozumieniu z portugalskim klastrem przemysłu lotniczego, kosmicznego i obronnego AED Cluster Portugal. Dokument miał przygotować grunt pod opracowanie propozycji przemysłowej związanej z zastąpieniem portugalskich F-16.
Według informacji Reutersa Airbus zamierza przedstawić Portugalii własną propozycję dotyczącą Eurofightera pod koniec października lub na początku listopada 2026 roku. Oferta ma obejmować nie tylko same samoloty, ale również rozwiązania finansowe, udział portugalskich przedsiębiorstw w realizacji zamówienia oraz szerszą współpracę wojskową.
Podobną drogą chce podążać szwedzki Saab. W marcu 2026 roku firma zadeklarowała gotowość uruchomienia produkcji myśliwców Gripen w Portugalii, jeśli jej konstrukcja zostanie wybrana jako następca F-16. Propozycja zakłada szeroką współpracę przemysłową, która mogłaby zapewnić portugalskim przedsiębiorstwom udział w produkcji i obsłudze samolotów.
