- WIADOMOŚCI
Spór Pfizer–Polska uderzy w bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO?
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej znalazła się w nieoczekiwanym centrum międzynarodowego sporu prawnego. Jej rola wykracza jednak daleko poza cywilne lotnictwo. PAŻP prowadzi ścisłą współpracę cywilno-wojskową, w tym w ramach koncepcji elastycznego wykorzystania przestrzeni powietrznej. W warunkach wysokiej aktywności militarnej na wschodniej flance NATO – w tym obecności sojuszniczych myśliwców w ramach misji Air Policing, operacji Eastern Sentry oraz intensywnego wsparcia logistycznego dla Ukrainy – niezawodne funkcjonowanie agencji ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa Sojuszu.
1 lipca 2026 r. agencja otrzymała od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej informację o zajęciu wierzytelności z tytułu opłat trasowych. Powód? Sprawa Pfizera przeciwko Polsce, nakazująca zapłatę ok. 5,644 mld zł za ok. 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19, których rząd nie odebrał.
Opłaty trasowe pobierane przez EUROCONTROL stanowią ponad 80% przychodów PAŻP i są podstawowym źródłem finansowania jej działalności. Agencja nie była stroną sporu sądowego i nie ma z nim żadnego związku operacyjnego. Mimo to mechanizm egzekucji belgijskiego wyroku dotknął bezpośrednio jej należności.
Minister infrastruktury Dariusz Klimczak poinformował, że po otrzymaniu informacji o zajęciu wierzytelności rozmawiał z ministrem finansów o zabezpieczeniu środków dla PAŻP. Według szacunków do zapewnienia funkcjonowania agencji do końca roku potrzebne będzie około 1 mld zł dodatkowego finansowania. Minister zaznaczył jednocześnie, że PAŻP dysponuje środkami pozwalającymi na normalne funkcjonowanie w najbliższych miesiącach, a bezpieczeństwo żeglugi powietrznej pozostaje priorytetem.
Wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak poinformował w czwartek, że blokada przez EUROCONTROL opłat trasowych, w związku z wyrokiem w sprawie Pfizera przeciwko Polsce, pozbawia PAŻP setek milionów złotych miesięcznie.
Spór dotyczy umowy zawartej przez Komisję Europejską z koncernem Pfizer w imieniu państw członkowskich UE na dostawy szczepionek przeciw COVID-19. Polska w 2022 r. odmówiła odbioru części zamówionych dawek, argumentując m.in. zmianą sytuacji epidemicznej i skutkami wojny w Ukrainie. We wrześniu 2023 r. Pfizer skierował sprawę do sądu w Brukseli.
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej zarządza ruchem lotniczym w polskiej przestrzeni powietrznej oraz odpowiada za:
- służby kontroli ruchu lotniczego;
- zarządzanie przestrzenią powietrzną;
- planowanie przepływu ruchu;
- szkolenia i zatrudnianie cywilnych kontrolerów lotu;
- utrzymanie naziemnych systemów nawigacyjnych, radarowych i komunikacyjnych.
Zobacz też
Prezes PAŻP Magdalena Jaworska-Maćkowiak wielokrotnie podkreślała, że agencja musi zapewniać odporność systemu w warunkach rosnącego zagrożenia hybrydowego, w tym incydentów z dronami.
Długotrwała blokada środków mogłaby wpłynąć na bieżące utrzymanie i modernizację systemów dozorowania i nawigacji, szkolenia nowych kontrolerów, inwestycje w technologie niezbędne do obsługi rosnącej liczby operacji wojskowych i sojuszniczych czy zdolność do szybkiego reagowania na incydenty w przestrzeni powietrznej.
Zobacz też
