Duda i Kitarović: Trójmorze zwiększyło znaczenie naszego regionu

„Czy zmieniło się strategiczne znaczenie inicjatywy Trójmorza? Nie, zostało jedynie podkreślone” – powiedziała Grabar-Kitarović. Jak mówiła, na początku aspekty polityczne nie były w centrum zainteresowania, chodziło o rozbudowę infrastruktury środkowej Europy i brakujących połączeń północ-południe, istotnych dla bezpieczeństwa i obronności regionu.

Duda wspominał pierwsze rozmowy w 2015 r., gdy chorwacka prezydent zaproponowała połączenie terminali LNG na wyspie Krk i w Świnoujściu, by zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne obu krajów. „Strategiczne aspekty inicjatywy się nie zmieniły od czasu, gdy pani prezydent przedstawiła mi ten pomysł w 2015 r. w Krakowie. Po pełnoskalowej agresji na Ukrainę aspekt strategiczny wysunął się na pierwsze miejsce” – powiedział.

Grabar-Kitarović zapewniła, że inicjatywa nie miała dzielić UE, lecz raczej uzupełniać jej działania, zwiększając spójność i podnosząc standard życia, zwłaszcza młodych ludzi. Zaznaczyła, że infrastruktura, na której skupiła się inicjatywa, ma podwójne zastosowanie. Infrastruktura służy obronności, zapewniając mobilność wojsk. Jeżeli wojska nie mogą się szybko przemieszczać, pojawia się próżnia, którą wypełniają siły przeciwnika. Połączenia północ–południe to obecnie także obszar zainteresowania UE i NATO.

Duda dodał, że na początku autorzy inicjatywy nie skupiali się na bezpieczeństwie militarnym, ale – zgodził się z chorwacką koleżanką – infrastruktura transportowa, mająca dwojakie zastosowanie, jest absolutnie kluczowa, także dla obrony, podczas gdy zależność od jednego źródła energii i brak interkonektorów czynią państwa podatnymi na ingerencje polityczne.

Założycielka i prezeska Three Seas Business Council, była szefowa BGK Beata Daszyńska-Muzyczka zwróciła uwagę na biznesowy aspekt inicjatywy. Jak zauważyła, uczestniczy w niej 13 krajów liczących łącznie 110 mln mieszkańców – jedną czwartą ludności UE, zarazem na te państwa przypada 16,7 proc. PKB Unii Europejskiej. „To pokazuje rozbieżności, które wiążą się z brakami infrastruktury, dlatego region potrzebuje rozwoju infrastruktury” – oceniła.

Grabar-Kitarović wyraziła satysfakcję z zaangażowania rządu Chorwacji w finansowanie Trójmorza. „Dla mnie największym osiągnięciem jest to, że nadaliśmy znaczenie Europie środkowej. To my, nie inni, definiujemy naszą przyszłość, to od nas zależy nasza przyszłość, to, jakie projekty podejmiemy” – podsumowała.

Powołanie Trójmorza Duda i Grabar-Kitarović zainicjowali w 2015 r. na spotkaniu przywódców państw regionu zorganizowanym na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Rok później odbył się formalny inauguracyjny szczyt inicjatywy w Dubrowniku. Przystąpiło do niej 12 państw UE: Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry. W 2023 r. dołączyła Grecja. Partnerami strategicznymi zostały USA, Japonia, Niemcy i Komisja Europejska.