Budowanie odporności RP. Strategiczny projekt „Kierowanie”

Uroczysta inauguracja projektu, w której udział wziął podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Stanisław Wziątek i inni zaproszeni goście, miała miejsce 30 września na terenie ASzWoj.

Współczesne środowisko bezpieczeństwa stawia przed państwem i jego instytucjami wymagania dotyczące zdolności do sprawnego działania w warunkach dynamicznych zmian, presji i narastających zagrożeń. Szczególnego znaczenia nabierają mechanizmy planowania i podejmowania decyzji, ciągłość działania struktur państwa, współdziałanie administracji publicznej i Sił Zbrojnych RP oraz efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów, informacji i nowych technologii.

Projekt „Kierowanie” stanowi odpowiedź Akademii Sztuki Wojennej na potrzebę prowadzenia kompleksowych badań nad tymi zagadnieniami. Jego istotą jest połączenie potencjału naukowego z wiedzą i doświadczeniem praktyków oraz wykorzystanie metod eksperymentalnych do weryfikacji proponowanych rozwiązań.

Badania obejmą szerokie spektrum uwarunkowań funkcjonowania państwa – od czasu pokoju, poprzez narastanie zagrożeń i konflikt zbrojny, aż do warunków wojny.

Kierowanie. To jest nie tylko hasło, nie tylko tytuł programu. To powinna być filozofia naszego sprawnego działania, bo sprawne powinno być kierowanie państwem. Zwłaszcza jeśli mówimy o kierowaniu w sytuacji niestabilnej. Teraz, kiedy mamy stan pokoju, chociaż bardzo odczuwamy różnego rodzaju napięcia związane z zagrożeniami bezpieczeństwa, wydaje nam się, że wszystko, co jest wokół nas, jest stałe, niezmienne, jest przygotowane do tego, żeby tak funkcjonować na co dzień. (...) Środowisko zagrożenia może nagle całkowicie się zmienić. Mogą się pojawić takie zagrożenia, które będą wywoływały reakcje nieskoordynowane, a mogą kończyć się paniką i brakiem decyzyjności w procesie podejmowania decyzji właśnie i konkretnego reagowania na tę sytuację. (...) Więc projekt „Kierowanie”, który rozpoczynamy, ma służyć temu, żeby przygotować do działania w kategoriach strategicznych, ale także przeniesieniu tego działania na ten najniższy szczebel – samorządowy
Stanisław Wziątek, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej

Diagnoza istniejącego systemu i poszukiwanie nowych rozwiązań

Założeniem projektu nie jest tworzenie systemu kierowania państwem od podstaw. Punktem wyjścia będzie diagnoza istniejących mechanizmów i rozwiązań, określenie ich mocnych stron oraz identyfikacja obszarów wymagających doskonalenia.

Takie podejście pozwoli na analizę rzeczywistych zależności występujących pomiędzy poszczególnymi elementami systemu oraz określenie potencjalnych luk i niespójności, które mogą wpływać na sprawność funkcjonowania państwa w sytuacji narastającego zagrożenia.

Na podstawie wyników badań opracowywane będą propozycje rozwiązań organizacyjnych, proceduralnych i technologicznych. Zakładanym efektem przedsięwzięcia jest również sformułowanie rekomendacji mogących stanowić podstawę do dalszych prac właściwych organów i instytucji państwa.

Sześć obszarów – jeden system

Kompleksowy charakter projektu znajduje odzwierciedlenie w jego strukturze. Badania zostaną skoncentrowane w sześciu powiązanych obszarach:

• STRATEGOS – planowanie strategiczne, obejmujące mechanizmy przygotowania i podejmowania decyzji na poziomie strategicznym, kierownikiem tego modułu jest dr Krzysztof Janik;
• DIRECTUS – organizacja kierowania państwem, w tym analiza struktur, procesów i mechanizmów współdziałania oraz zapewnienia ciągłości kierowania;
• LOCALIS – funkcjonowanie administracji regionalnej i lokalnej oraz jej rola w realizacji zadań państwa w zmieniających się warunkach bezpieczeństwa, kierownikiem tego modułu jest prof. dr hab. inż. dr h.c. multi Zbigniew Ciekanowski;
• RESISTENTIA – odporność państwa, rozumiana jako zdolność struktur i systemów do zachowania ciągłości działania, adaptacji oraz odtwarzania kluczowych funkcji, kierownikiem tego modułu jest prof. dr hab. Mirosław Banasik;
• RESPONSIO – reagowanie obronne, obejmujące mechanizmy przygotowania, uruchamiania, koordynowania i realizacji działania w odpowiedzi na zagrożenia, kierownikiem tego modułu jest Lucjan Bełza;
• COGNITIO – przekrojowe wykorzystanie danych, wiedzy oraz sztucznej inteligencji na potrzeby procesów analitycznych i decyzyjnych, kierownikiem tego modułu jest dr inż. Jarosław Wojciechowski.

To się wszystko układa w jeden zorganizowany system. To znaczy te wszystkie elementy, o których dzisiaj mówimy, nie są przypadkowe w tym projekcie badawczym, dlatego że każdy z tych elementów ma kluczowe znaczenie dla całego systemu. I słabość wykazana w jednym z tych elementów będzie rzutowała na całość. (…) Na co liczymy? Liczymy na właściwą diagnozę, że ten projekt „Kierowanie” powstał i żeby była praktyczna możliwość wdrożenia tego w naszym państwie. Więc to nie jest czysto teoretyczna praca naukowa, to jest bardzo mocno w realiach osadzony projekt,(…) i liczymy na to, że efekty tego będą naprawdę bardzo pozytywne dla naszego kraju i dla wzmocnienia naszej obronności, dlatego że sprawa ta jest naprawdę niezwykle pilna. A powiem tak: najpilniejszym produktem pierwszym, na który ja liczę z tego całego projektu, to jest powstanie zarysu poważnej ustawy o kierowaniu obronnością.
gen. bryg. dr inż. Robert Łukowski, dyrektor Departamentu Strategii i Planowania Obronnego MON

Prowadzenie badań w ramach jednego, spójnego przedsięwzięcia pozwoli analizować nie tylko poszczególne elementy, lecz również zależności zachodzące pomiędzy nimi. Rezultatem prac mają być wzajemnie powiązane modele, metodyki i procedury, rekomendacje organizacyjne i legislacyjne oraz rozwiązania technologiczne.

Kierownikiem całego projektu jest gen. bryg. dr hab. inż. Mariusz Fryc, profesor Akademii Sztuki Wojennej i prorektor ds. współpracy międzynarodowej i rozwoju. Przewodniczącym Komitetu Sterującego Projektu pk. „Kierowanie” jest dr Mieczysław Gocuł (gen. w st. spocz.), rektor ASzWoj, a wiceprzewodniczącym – gen. broni (rez.) dr inż. Dariusz Łukowski.

Praktyczna weryfikacja wypracowanych rozwiązań

Istotnym elementem projektu KIEROWANIE będzie eksperymentalna weryfikacja przyjętych założeń oraz opracowywanych rozwiązań.

W pierwszym etapie przedsięwzięcia planowane jest przeprowadzenie horyzontalnego ćwiczenia diagnostyczno-badawczego. Jego zadaniem będzie stworzenie warunków do analizy funkcjonowania różnych elementów państwa w ramach wspólnego scenariusza oraz identyfikacji problemów o charakterze systemowym.

Uzyskane wyniki będą stanowiły podstawę kolejnych etapów badań. Opracowywane modele i rozwiązania zostaną poddane dalszej weryfikacji, integracji i doskonaleniu.

Końcowa walidacja rezultatów projektu została zaplanowana na 2028 r. Jednym z jej elementów będzie horyzontalna gra strategiczna, umożliwiająca sprawdzenie spójności opracowanych rozwiązań oraz ocenę możliwości ich praktycznego wykorzystania.

Tak przyjęta metodyka pozwoli przejść od diagnozy stanu obecnego, poprzez opracowanie koncepcji i modeli, do ich eksperymentalnego sprawdzenia i sformułowania rekomendacji.

Nauka na rzecz bezpieczeństwa państwa

KIEROWANIE będzie przedsięwzięciem o wymiarze zarówno aplikacyjnym, jak i naukowym. Realizacja projektu ma przyczynić się do rozwoju wiedzy dotyczącej kierowania państwem w warunkach narastania zagrożeń, konfliktu zbrojnego i wojny oraz umożliwić pozyskanie nowych danych empirycznych.

Rezultaty prowadzonych prac będą mogły służyć rozwojowi teorii i modeli dotyczących bezpieczeństwa, obronności i odporności państwa, a także porządkowaniu aparatu pojęciowego wykorzystywanego w tych obszarach.

Wiedza i doświadczenia zgromadzone podczas realizacji projektu będą mogły zostać wykorzystane również w działalności dydaktycznej Akademii Sztuki Wojennej – w procesie kształcenia studentów, doktorantów i słuchaczy oraz doskonalenia przedstawicieli administracji publicznej, Sił Zbrojnych RP i innych instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i obronność.

Projekt ma także służyć wzmacnianiu potencjału naukowego i eksperckiego Akademii oraz tworzeniu podstaw do kolejnych przedsięwzięć badawczych, rozwojowych i wdrożeniowych.

Współpraca na rzecz sprawnie funkcjonującego i odpornego państwa

Złożoność problematyki kierowania państwem wymaga współdziałania wielu środowisk oraz wykorzystania wiedzy pochodzącej z różnych obszarów funkcjonowania systemu bezpieczeństwa.

Dlatego KIEROWANIE zostało zaprojektowane jako przedsięwzięcie otwarte na współpracę z administracją publiczną, Siłami Zbrojnymi RP, instytucjami systemu bezpieczeństwa, środowiskiem naukowym, ekspertami i praktykami, a także partnerami krajowymi i zagranicznymi.

Akademia Sztuki Wojennej będzie gospodarzem tego procesu, tworząc przestrzeń do integracji wiedzy, doświadczeń i kompetencji oraz prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad jednym z kluczowych zagadnień bezpieczeństwa państwa.

Powiem w ten sposób: jeżeli Akademia pretenduje, a pretenduje, żeby być liderem w zakresie budowy odporności państwa, to projekt "Kierowanie", który jest dedykowany de facto do strategicznego zarządzania bezpieczeństwem narodowym, jest elementem strategicznej odporności państwa. Państwo nie może być odporne, jeżeli jego system kierowania w sytuacjach kryzysu – nie tylko kryzysu polityczno-militarnego, ale w kryzysie katastrof naturalnych, klęski ekologicznej, wreszcie kryzysu polityczno-militarnego i wojny – nie jest kompatybilny z tym, czym czy kim Polska dzisiaj jest. A jest elementem Sojuszu NATO, jest elementem Sojuszu Unii Europejskiej.
dr hab. Mieczysław Gocuł, Rektor-Komendant ASzWoj

Projekt KIEROWANIE ma stworzyć warunki do systemowego spojrzenia na zdolność państwa do działania w sytuacji narastających zagrożeń – od planowania strategicznego i podejmowania decyzji, poprzez zapewnienie ciągłości kierowania i funkcjonowania administracji, po budowanie odporności oraz reagowanie obronne.

Połączenie nauki, doświadczenia praktyków i nowoczesnych technologii ma służyć wypracowaniu rozwiązań wspierających sprawne funkcjonowanie państwa i wzmacnianie jego odporności w najbardziej wymagających warunkach bezpieczeństwa.

Na podstawie informacji prasowej ASzWoj.