Wspólny region, wspólne wyzwania. Polsko-czeskie partnerstwo strategiczne

Wydarzenie skupiało się przede wszystkim na tym, jak państwa regionu, ze szczególnym uwzględnieniem polsko-czeskiego tandemu, mogą współpracować na rzecz zwiększenia swojego potencjału i zdolności w zakresie bezpieczeństwa, polityki międzynarodowej oraz gospodarki i infrastruktury.

Pierwszy panel dotyczył bezpieczeństwa i geopolityki. Udział w nim wzięli gen. broni rez. Jarosław Gromadziński, prezes Defence Institute, były dowódca Eurocorps, Tomáš Pojar, prorektor ds. relacji międzynarodowych na Uniwersytecie CEVRO, były doradca ds. bezpieczeństwa narodowego premiera Czech oraz były ambasador w Izraelu, a także Tomasz Szatkowski, sekretarz generalny Grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów w Parlamencie Europejskim, były ambasador RP przy NATO oraz były wiceminister obrony narodowej. Autor relacji miał przyjemność moderować powyższy panel.

Prelegenci zgodzili się co do tego, że jednymi z podstawowych determinantów naszej polityki są geografia, zagrożenie ze strony Federacji Rosyjskiej oraz wspólne postrzeganie sytuacji bezpieczeństwa w regionie. Ciekawym wątkiem była także kwestia rozumienia współpracy w podziale na umowne południe i północ regionu – gdzie dobrym przykładem kooperacji są stosunki Sztokholmu i Warszawy. W praktyce oznaczało to, że Polska i Czechy – niezależnie od różnic – są w tym samym regionie i mają podobne problemy bezpieczeństwa. Panel był mocno osadzony w realiach wschodniej flanki i szukaniu odpowiedzi, czy region może stać się czymś więcej niż tylko przedmurzem. Gen. Gromadziński dość prosto i obrazowo podsumował sens całej dyskusji: „Odpowiedź na pytanie, czy współpracować, jest prosta. Spójrzcie na mapę. Geografii nie zmienimy.”

W dyskusji wzięli udział Jadwiga Emilewicz (była wicepremier i minister rozwoju, obecnie Instytut Sobieskiego), Vít Dostál (dyrektor AMO – Stowarzyszenia Spraw Międzynarodowych, były przewodniczący Rady Programowej Czech-Polish Forum), Jan Růžička (senior advisor akcjonariuszy grupy PPF) oraz Mateusz Stańczyk (wiceprezes Instytutu Sobieskiego, współautor i redaktor naczelny raportu, związany z Polsko-Czeską Radą Biznesu). Moderował Martin Ehl z „Hospodářských novin”.

Obroty handlowe Polska–Czechy wzrosły z nieco ponad 5 mld euro w 2004 r. do 39 mld euro w 2025 r. Czechy są dziś drugim kierunkiem polskich inwestycji bezpośrednich, a obie gospodarki pozostają mocno uprzemysłowione (przemysł generuje ponad 21% wartości dodanej w Polsce i ponad 25% w Czechach). W rozmowie padały konkretne obszary, w których współpraca ma sens: przemysł obronny, energetyka, infrastruktura czy rynki kapitałowe. Pojawiła się też propozycja agendy współpracy (tzw. MOST), która ma wyjść poza ogólne hasła i sprowadzać się do regularnych konsultacji międzyrządowych, priorytetyzacji inwestycji czy wspólnego stanowiska w Brukseli.

Ostatni panel dotyczył konektywności i Trójmorza. Moderował go Maciej Ruczaj – senior fellow PCTR, były dyrektor Instytutu Polskiego w Pradze oraz były ambasador RP na Słowacji. W dyskusji uczestniczyli Konrad Popławski,koordynator programu Connectivity and Regional Integration w Ośrodku Studiów Wschodnich, wiceminister przemysłu i handlu Czech Jan Sechter, Miroslav Singer, główny ekonomista Generali CEE Holding, były prezes Czeskiego Banku Narodowego oraz Leszek Skiba, prezes Instytutu Sobieskiego, doradca prezydenta RP, były prezes zarządu banku Pekao.

Tematem przewodnim dyskusji było to, czy region nadal będzie peryferiami, czy może stać się jednym z przemysłowych ośrodków Europy. Padały głosy, że bez lepszego połączenia północ–południe (zamiast historycznego wschód–zachód) trudno będzie mówić o realnej integracji. Wątek geoekonomiczny mocno wybrzmiewał też w kontekście kapitału i inwestycji – Singer zwracał uwagę na możliwości, jakie daje skala oszczędności i funduszy po obu stronach granicy, a Skiba akcentował potrzebę bardziej skoordynowanego podejścia do wspólnych projektów infrastrukturalnych i przemysłowych.