Triest i nowe szlaki globalnego handlu

Napięcia, jakie pojawiają się w Zatoce i w Cieśninie Ormuz, pokazują wyraźnie, jak bardzo wrażliwe są niektóre z głównych szlaków międzynarodowego handlu. Trwający kryzys już teraz wywiera silny nacisk inflacyjny na ceny gazu, ropy i innych dóbr strategicznych, jak nawozy, co odbija się na globalnych cenach żywności. Kiedy te węzły komunikacyjne są bardziej narażone na geopolityczne napięcia, oczywista staje się natychmiastowa konieczność wzmocnienia bezpieczeństwa i dywersyfikacji szlaków handlowych.

W ostatnich latach Europa musiała już stawić czoła podobnemu wyzwaniu. Agresja Rosji na Ukrainę wymusiła szybką dywersyfikację źródeł dostaw energii. W ciągu niewielu miesięcy dokonaliśmy weryfikacji w zakresie infrastruktury, dostaw i współpracy z partnerami, aby zapewnić bezpieczeństwo i ciągłość naszym systemom gospodarczym.

Dzisiaj kryzys na Bliskim Wschodzie zmusza nas do podobnej refleksji w odniesieniu do szlaków handlowych. Właśnie tak należy rozumieć wagę projektu korytarza gospodarczego Indie–Bliski Wschód–Europa (IMEC). Nie chodzi tu po prostu o linię nakreśloną na mapie, lecz o potencjalną reorganizację łańcuchów logistycznych i przemysłowych pomiędzy Indiami, Zatoką i Europą, umożliwiającą nowe kształtowanie przepływów handlowych oraz wzmocnienie roli basenu Morza Śródziemnego jako przestrzeni strategicznej łączącej Azję i Europę, z uwzględnieniem potencjalnych, szacowanych na 26 miliardów euro, korzyści dla Włoch.

Kiedy szlaki globalnego handlu ulegają zmianie, zmienia się także geografia gospodarcza. Nowe korytarze handlowe tworzą nowe zaplecza logistyczne i produkcyjne: to obszary, które przyciągają inwestycje, gdzie zlokalizowane są ośrodki dystrybucji i które rozwijają przedsięwzięcia przemysłowe związane z międzynarodowymi łańcuchami wartości. Skoro jednym z głównych miejsc europejskiego dostępu do tych szlaków będzie basen Morza Śródziemnego, a w szczególności północny Adriatyk, to jego naturalny zasięg oddziaływania nie będzie mógł ograniczać się tylko do rynków Europy Zachodniej. Nieuchronnie będzie sięgał Europy Środkowej aż po Bałkany Zachodnie, które stanowią most geograficzny i infrastrukturalny pomiędzy basenem Morza Śródziemnego a sercem kontynentu.

Z racji położenia geograficznego, bliskości rynku europejskiego i stopniowego dopasowywania się do standardów Unii Europejskiej, Bałkany Zachodnie mogą się stać integralną częścią tej nowej architektury logistycznej: nie tylko jako strefa tranzytowa, lecz jako autentyczne gospodarcze zaplecze szlaków Azji i Europy, z potencjałem do przyciągania inwestycji i wzmacniania regionalnych łańcuchów wartości. Infrastruktura Bałkanów będzie mogła również korzystać z tej przemiany, przyczyniając się do zarządzania i rozdzielania części przepływów handlowych, które dotrą do Europy tym korytarzem.

Ten scenariusz zakłada, że basen Morza Śródziemnego ponownie przyjmie centralnie strategiczną rolę. Włochy, ze względu na położenie geograficzne, to oczywista platforma logistyczna pomiędzy Europą, Azją i Afryką. System naszych portów stanowi jedną z wielkich strategicznych infrastruktur na kontynencie europejskim: to rozległa sieć, która łączy basen Morza Śródziemnego z głównymi korytarzami gospodarczymi i produkcyjnymi Europy.

W ramach tego systemu północny Adriatyk zajmuje uprzywilejowaną pozycję, łącząc basen Morza Śródziemnego z Europą Środkową. Triest, z racji historycznych, położenia geograficznego i połączeń infrastrukturalnych stanowi jeden z najbardziej oczywistych węzłów komunikacyjnych tej sieci. Zatem to nie przypadek, że właśnie Triest będzie gościł 17 marca dwa ważne wydarzenia poświęcone współpracy regionalnej i nowym szlakom gospodarczym: obchody trzydziestej rocznicy Inicjatywy Środkowoeuropejskiej (InCE) oraz konferencję na temat Korytarza IMEC.

Będzie to okazja do omówienia przyszłości połączeń między basenem Morza Śródziemnego, Bałkanami i Europą Środkową, w obecności wielu ministrów z państw bałkańskich, wysokiej rangi przedstawicieli państw zainteresowanych Korytarzem IMEC oraz przedstawicieli świata biznesu, co świadczy o strategicznej roli tego regionu dla rozwoju nowych połączeń logistycznych pomiędzy Azją a Europą.

Wzmocnienie połączeń pomiędzy basenem Morza Śródziemnego, Europą i Indo-Pacyfikiem oznacza wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego naszego kontynentu. W nowym układzie geograficznym globalnych szlaków Włochy mogą i muszą odgrywać kluczową rolę.