- WIADOMOŚCI
NATO 3.0. Ambasador USA przy NATO: „Przywracamy Sojusz do ustawień fabrycznych”
NATO ma skoncentrować się na odstraszaniu i obronie Europy, rezygnując z operacji poza obszarem traktatowym. Stany Zjednoczone oczekują również, że wszyscy sojusznicy zwiększą wydatki obronne do 5% PKB i przełożą je na rzeczywiste zdolności wojskowe. „Nie możemy pozwolić na cofanie się” – podkreślił Matthew G. Whitaker, stały przedstawiciel USA przy NATO, w rozmowie z Defence24, przedstawiając założenia koncepcji NATO 3.0.
„NATO 3.0 to przywrócenie NATO do ustawień fabrycznych. To Sojusz, który odstrasza i broni na kontynencie europejskim. Nie angażuje się w operacje poza obszarem traktatowym i nie ma w nim miejsca dla sojuszników, którzy wydają na obronność mniej, niż potrzeba do zapewnienia obrony i odstraszania. Uważam, że ten projekt rozwija się bardzo dobrze” – powiedział ambasador Matthew G. Whitaker w wywiadzie dla Defence24.
Koncepcja NATO 3.0 zakłada powrót do podstawowej funkcji Sojuszu, czyli obrony zbiorowej. Administracja Donalda Trumpa oczekuje od europejskich państw większej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo, zwiększenia gotowości wojskowej i rozbudowy zdolności produkcyjnych przemysłu obronnego. Kluczowym punktem odniesienia pozostają zobowiązania przyjęte podczas szczytu NATO w Hadze w czerwcu 2025 roku. Sojusznicy uzgodnili wówczas przeznaczanie do 2035 roku 5% PKB na wydatki związane z obronnością i bezpieczeństwem, w tym co najmniej 3,5% na podstawowe potrzeby wojskowe.
„Widzieliśmy, jak nasi europejscy sojusznicy zwiększyli wydatki obronne o 139 mld dolarów w porównaniu z 2024 rokiem. Uważam, że to znakomity pierwszy krok, ale nadal niewystarczający. Potrzebujemy, aby wszyscy osiągnęli poziom 5 proc. Polska do niego dojdzie, a wszyscy nasi bałtyccy sojusznicy osiągną go w przyszłym roku. Jednak potrzebujemy większego zaangażowania wszystkich państw” – zaznaczył Whitaker.
Amerykański wysłannik wskazał tym samym, że zwiększenie wydatków obronnych w Europie nie oznacza zakończenia procesu wzmacniania NATO. Kluczowe pozostaje ich przełożenie na uzbrojenie, gotowość bojową i zdolność do obrony terytorium państw członkowskich. Szczególnie ważna jest przy tym konsekwencja w realizacji przyjętych zobowiązań.
„Nie możemy pozwolić na cofanie się. Nie możemy mieć sojuszników, którzy uważają, że mogą korzystać z bezpieczeństwa bez wydawania i inwestowania środków niezbędnych do pozyskania odpowiednich zdolności wojskowych. Właśnie w ten sposób odstraszamy i bronimy każdego centymetra terytorium Sojuszu” – podsumował ambasador USA przy NATO.
Wypowiedzi ambasadora Whitakera wpisują się w rozmowy prowadzone w ostatnich dniach między Waszyngtonem a europejskimi sojusznikami. 3 listopada w Krakowie odbyło się spotkanie Grupy Bergen, zainicjowanej przez Stany Zjednoczone, z udziałem przedstawicieli Polski, Danii, Finlandii, Holandii, Niemiec, Norwegii i Szwecji. Rozmowy dotyczyły przyszłości NATO, zwiększenia europejskich zdolności wojskowych i przejmowania większej odpowiedzialności za obronę kontynentu.
Waszyngton dość jednoznacznie wskazuje, że samo członkostwo w NATO nie zastąpi inwestycji w armię, uzbrojenie i przemysł obronny. Państwa europejskie muszą zrozumieć, że bezpieczeństwa nie zapewniają deklaracje polityczne, ale konkretne zdolności wojskowe, choćby zapewniane przez zakupy od USA.
W następnych miesiącach będą kolejne spotkania członków Sojuszu, ale zapewne wiele z nich w dużo mniejszych formatach, wprost przechodząc na tryb 3.0. Na ten moment Polska czuje się w pełni członkiem nowego formatu.
