- WIADOMOŚCI
Parlament Ukrainy zatwierdził projekt Panteonu Narodowego
Ukraiński parlament przyjął ustawę o utworzeniu Panteonu Narodowego – miejsca pamięci, które ma gromadzić najważniejsze postacie z historii Ukrainy i stać się symbolicznym podsumowaniem jej dziejów. Projekt nie jest nowy, bo jego idea pojawiała się już w czasie prezydentury Wiktora Juszczenki, a później była rozwijana za rządów Petra Poroszenki. W ostatnich latach koncepcja została szerzej opisana przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, a obecnie wróciła jako realna inicjatywa polityczna i uzyskała poparcie władz.
Zgodnie z założeniami Panteon ma obejmować nawet tysiąc lat historii Ukrainy: od czasów Rusi Kijowskiej aż po współczesność. W jednym miejscu mają zostać upamiętnione osoby uznawane przez państwo ukraińskie za kluczowe dla walki o niepodległość i kształtowania tożsamości narodowej. Władze podkreślają, że mają to być „najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego”, czyli zarówno postacie historyczne, jak i współcześni bohaterowie.
Prezydent Wołodymyr Zełenski, który przedstawił projekt ustawy, podkreśla, że decyzja o tym, kogo Ukraina uznaje za bohaterów, należy wyłącznie do Ukraińców. W jego narracji państwo powinno mieć pełną suwerenność w kształtowaniu własnej pamięci historycznej i nie może być ograniczane w wyborze postaci, które uznaje za istotne dla swojej historii. Podobne stanowisko prezentują przedstawiciele administracji prezydenckiej, wskazując, że pamięć o tych, którzy walczyli o niepodległość, jest elementem budowania współczesnej tożsamości państwowej, szczególnie w warunkach trwającej wojny.
Projekt ma jednak również wyraźny wymiar polityczny i międzynarodowy. Od lat jednym z najbardziej spornych elementów w relacjach polsko-ukraińskich pozostaje ocena działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów oraz Ukraińskiej Powstańczej Armii. W Polsce działania tych formacji są w dużej mierze oceniane przez pryzmat zbrodni na ludności cywilnej, zwłaszcza wydarzeń wołyńskich z lat 40. XX wieku. Z kolei w części ukraińskiej narracji historycznej OUN i UPA funkcjonują jako symbole walki o niepodległość i oporu wobec Związku Sowieckiego. Te różnice interpretacyjne od lat wpływają na napięcia w dialogu historycznym między Warszawą a Kijowem.
Nowy Panteon Narodowy ma więc nie tylko charakter upamiętniający, ale także państwowotwórczy. Ma uporządkować ukraińską pamięć historyczną w jednym systemie odniesień, obejmującym różne epoki i różne typy bohaterów od średniowiecznych władców, przez działaczy narodowych, po współczesnych obrońców państwa. W zamyśle twórców projektu ma to być przestrzeń, która scala historię Ukrainy w jedną, ciągłą narrację o dążeniu do niepodległości i suwerenności. Prezydent Zełenski zapowiedział szybkie podpisanie ustawy.
