Flota pancerna Ukrainy. Straty i stan posiadania [ANALIZA]

Ukraina w ramach pomocy wojskowej otrzymała pokaźną liczbę zachodnich czołgów kilku typów. Jest to około 135 wozów Leopard 1A5, 74 egz. Leopard 2A4, 21 egz. Leopard 2A6, 10 egz. Strv 122A (Leopard 2S), 33 egz. M1A1SA-UKR, 49 egz. M1A1AIM i 14 egz. FV4034 Challenger 2.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak obecnie prezentuje się ukraiński stan posiadania broni pancernej
• Jakie straty w czołgach poniosła Ukraina
• Jakie są główne przyczyny strat po stronie ukraińskiej broni pancernej

Poniżej prezentujemy poszczególne typy czołgów i obecny stan ich posiadania przez Siły Zbrojne Ukrainy. Przedstawione dane dotyczące strat bazują na analizie rosyjskich materiałów fotograficznych i filmowych z serwisu Lost Armour.

M1A1SA-UKR i M1A1AIM Abrams

Ukraina otrzymała dwie partie czołgów M1A1 Abrams. Od USA pozyskała 33 czołgi w wersji M1A1SA-UKR, natomiast z Australii dostarczono 49 wozów w wersji M1A1AIM. Łącznie więc jest to flota licząca 82 maszyny, które są intensywnie eksploatowane na froncie i biorą udział w walkach od lutego 2024 roku. 82 czołgi pozwoliłyby na wyposażenie dwóch batalionów czołgów, liczących po 31 maszyn, oraz dodatkowych dwóch kompanii liczących po 10 maszyn.

Na podstawie dostępnych materiałów możemy określić, że do dziś Rosjanom udało się skutecznie porazić 25 czołgów tego typu, a więc 30,4% całej puli. Jako zniszczone kwalifikują się tylko pojazdy całkowicie spalone, których można doliczyć się 10 sztuk, a więc 12,1% stanu początkowego. Uszkodzonych i porzuconych wozów jest 15, a więc 18,2%, z czego pięć, czyli 6%, zostało przejętych przez Rosjan i ewakuowanych na tyły jako trofea wojenne.

Tym samym w zasobach Sił Zbrojnych Ukrainy pozostaje jeszcze 57 wozów, a więc 69,5% początkowego stanu. Pozwala to na uzbrojenie jednego etatowego batalionu czołgów, liczącego 31 maszyn. Do tego dochodzi 26 czołgów, pozwalających na wyposażenie jednego niepełnego batalionu. Czołgi te wykazały się dużą odpornością na trafienia oraz najwyższym poziomem bezpieczeństwa i przeżywalności załóg.

Leopard 1A5

Państwa Europy Zachodniej przekazały Ukrainie około 135 czołgów Leopard 1A5. Z tej puli do dziś odnotowano porażenie przez Rosjan 35 maszyn tego typu, czyli 25,9% z ogólnej floty. Zniszczonych zostało 26 wozów, a więc 19,2%, natomiast uszkodzonych 9 maszyn, czyli 6,6%. Oznacza to, że w służbie pozostaje około 100 czołgów, czyli 74% z całej puli przekazanych maszyn.

Co ciekawe, żaden czołg nie został przez Rosjan zdobyty i ewakuowany na tyły. Wynika to najpewniej z faktu, że czołgi Leopard 1 są przestarzałe i traktowane jako mało wartościowe zdobycze ze względu na ich bardzo słabe opancerzenie, wykonane jedynie z jednorodnej, odlewanej i walcowanej stali pancernej.

Leopard 2A4

Państwa NATO przekazały Ukrainie około 74 takich czołgów. Z tej puli maszyn porażonych zostało 25 wozów, czyli 33,7%. Zniszczonych zostało 21 egzemplarzy, czyli 28,3%, uszkodzone i porzucone są 3, czyli 4%, natomiast Rosjanom udało się przejąć 1 wóz, co daje 1,3% z ogółu.

W zasobach SZU powinno pozostawać jeszcze 49 egzemplarzy, co daje 66,2% z ogółu. Pozwala to na wyposażenie jednego pełnego batalionu czołgów oraz dwóch niepełnych kompanii. Czołgi Leopard 2A4 cierpią głównie na niedostateczną ochronę pancerną ze względu na przestarzały zasadniczy pancerz kompozytowy. Problemu tego nie są w stanie zniwelować improwizowane osłony dodatkowe.

Leopard 2A6

Ukraina otrzymała 21 egzemplarzy nowocześniejszych czołgów Leopard 2A6. Z liczby tej porażonych zostało 10 sztuk, czyli 47,6%. Zniszczonych zostało 7 czołgów, a więc 33,3%, natomiast uszkodzone są dwie maszyny, czyli 9,5%. 1 czołg, czyli 4,7%, został przechwycony i ewakuowany przez Rosjan.

Oznacza to, że w zasobach SZU pozostaje jeszcze 11 czołgów Leopard 2A6, co stanowi 52,3% z ogółu otrzymanej floty. Okazało się, że czołgi Leopard 2A6 również mają problem z przestarzałym pancerzem kompozytowym chroniącym przód kadłuba, który przynajmniej w jednym przypadku został przebity przez stosunkowo niedużą głowicę kumulacyjną przenoszoną przez dron FPV.

Strv 122A (Leopard 2S)

Szwecja przekazała Ukrainie 10 czołgów Strv 122A (Leopard 2S). Jest to najciężej opancerzony model czołgu Leopard 2, jaki został przekazany Ukrainie. Łącznie porażonych zostało na pewno już 9 tych maszyn, a więc 90%. Zniszczone zostały dwa egzemplarze, czyli 20%, natomiast uszkodzonych zostało pięć pojazdów, czyli 50%, z czego dwa, stanowiące 20%, zdobyli i ewakuowali Rosjanie. W służbie być może pozostaje jeden wóz, a więc 10% z przekazanej kompanii.

Czołgi te charakteryzują się dużą odpornością na trafienia, natomiast ich niewielka liczba sprawia, że obecność na linii frontu jest bez większego znaczenia z operacyjnego punktu widzenia. Jeżeli uszkodzonych i porzuconych maszyn nie udało się Ukraińcom ewakuować, flota tego sprzętu w zasadzie przestała istnieć.

FV4034 Challenger 2

Wielka Brytania przekazała Ukrainie 14 czołgów FV4034 Challenger 2, a więc etatowo jedną natowską kompanię czołgów. Z tych 14 maszyn dwie zostały skutecznie porażone i zniszczone przez Rosjan. Oznacza to, że 14,2% floty zostało już wyeliminowane z walki.

Jednak ze względu na niską dostępność części zamiennych oraz amunicji eksploatacja czołgów Challenger 2 jest utrudniona, co oznacza, że najprawdopodobniej nie są one obecne na linii frontu w dużych liczbach i mogą być rzadko używane, jeśli w ogóle flota ta jest jeszcze sprawna.

PT-91 Twardy

Zgodnie z dostępnymi źródłami Polska przekazała Ukrainie około 60 czołgów PT-91 Twardy. Z tej liczby Rosjanom udało się porazić już 12 pojazdów, a więc 20%. Zniszczonych zostało 10 wozów, czyli 16,6%, natomiast uszkodzone są dwa czołgi, a więc 3,3%.

W służbie pozostaje prawdopodobnie około 48 wozów, czyli 80% z ogółu przekazanych. Czołgi PT-91 Twardy wykazały się typową dla zmodernizowanych wozów rodziny T-72 przeżywalnością na polu walki. Dla Rosjan maszyny te nie są interesujące i prawdopodobnie nie podjęli prób przejęcia choćby jednego egzemplarza.

M-55S1

Słowenia przekazała Ukrainie 28 spośród 30 posiadanych czołgów T-55, zmodernizowanych do standardu M-55S1 (alternatywne oznaczenie M-55S). Rosjanie porazili pięć maszyn, czyli 17,8% z ogółu, i wszystkie one zostały zniszczone.

Oznacza to, że w służbie pozostają jeszcze 23 wozy, czyli 82,1%. Pojazdy te, podobnie jak Leopardy 1, ze względu na przestarzałe i nieefektywne opancerzenie, używane są głównie jako wozy wsparcia ogniowego. Dla Rosjan nie stanowią istotnego celu, tak jak nowoczesne czołgi zachodnie, nie są też interesujące jako zdobycz.

Podsumowanie

Podsumowując, czołgi zachodnie charakteryzują się stosunkowo wysoką odpornością na trafienia oraz przeżywalnością załóg. Szczególnie dobrze wypadają na tym tle czołgi M1A1SA-UKR i M1A1AIM Abrams oraz Strv 122A. Pozostałe pojazdy niestety mają gorsze charakterystyki odporności i przeżywalności.

Zasadniczym problemem ukraińskiego sprzętu pancernego jest brak aktywnych systemów ochrony, które mogłyby skutecznie chronić słabiej opancerzone powierzchnie pojazdów przed atakami bezzałogowców klasy FPV przenoszących głowice kumulacyjne. Innym problemem są masowo występujące miny unieruchamiające pojazdy w polu i ułatwiające Rosjanom ataki na nie.