Abramsy z dodatkowym pancerzem. Ukraina ulepsza prezent z Australii

Znajdujący się na wyposażeniu 160. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej czołg podstawowy M1A1AIM (Abrams Integrated Management) to jeden z 49 takich wozów, przekazanych Ukrainie w ramach pomocy wojskowej przez Australię. Ukraińcy aktywnie starają się wzmocnić opancerzenie i zwiększyć przeżywalność swoich pojazdów opancerzonych przed atakami bezzałogowych statków latających FPV.

Ekrany prętowe i głowice kumulacyjne

Wynika to z faktu, że o ile głowice kumulacyjne instalowane na dronach FPV nie są w stanie skutecznie przebić przedniego opancerzenia wieży i kadłuba, to tak burty, tył i strop są już słabiej chronione i podatne na ataki bezzałogowców. Niestety dla Ukrainy wdrożenie nowoczesnych, systemowych rozwiązań, nad jakimi pracuje wiele innych państw, w postaci systemów aktywnej ochrony pojazdów, jest prawdopodobnie niemożliwe ze względu na koszty.

Dlatego też Siły Zbrojne Ukrainy głównie koncentrują się na rozwiązaniach improwizowanych lub quasi-standaryzowanych w postaci różnego typu zestawów dodatkowego opancerzenia, składających się z ekranów siatkowych, prętowych oraz modułów wybuchowego pancerza reaktywnego. Efektywność ekranów prętowych i siatkowych jest jednak wątpliwa, co wynika z mechanizmu działania głowic kumulacyjnych.

Poprawnie zaprojektowane ekrany prętowe i siatkowe działają na zasadzie zmiażdżenia głowicy kumulacyjnej zastosowanej w amunicji ręcznych granatników przeciwpancernych, a więc pręty ekranu są od siebie na tyle rozsunięte, bądź oczka siatki są na tyle duże, aby głowica wpadła między nie i uległa uszkodzeniu, tak aby nawet w wypadku wybuchu, formowanie strumienia kumulacyjnego nie było poprawne, co istotnie wpływa na redukcję jego potencjału penetracji pancerza.

W wypadku rozwiązań improwizowanych, wielkość oczek siatki bądź odległości między prętami często są zbyt małe, aby głowica wpadła pomiędzy nie. Ponadto głowice kumulacyjne montowane na dronach FPV, mają zapalniki wysunięte daleko w przód, w formie metalowych prętów, które w momencie zetknięcia, zamykają obwód i powodują detonację głowicy, a to oznacza, że strumień kumulacyjny i tak się formuje i zagraża pojazdowi.

Także odległość od pancerza, na jakiej detonuje głowica nie sprawia, że strumień kumulacyjny ulega znacznej erozji, co wpłynęłoby istotnie na redukcję jego potencjału penetracji pancerza. Ponadto tego typu ekrany nie zwiększają odporności na przeciwpancerne pociski kierowane. Bardziej efektywnym rozwiązaniem, do tego mającym mniejszy negatywny wpływ na masę czołgu, jego gabaryty oraz świadomość sytuacyjną, są systemy aktywnej ochrony.

Niestety dla Ukrainy, nie są prowadzone dalsze prace mające na celu udoskonalenie oraz wdrożenie do produkcji seryjnej systemu aktywnej ochrony pojazdów Zasłon, który dzięki kompaktowym rozmiarom modułów oraz rozproszonej architekturze mógłby być zainstalowany na kadłubie i wieży, zapewniając wysoki poziom ochrony, także przeciwko nadlatującym dronom FPV. Stąd też załogi pojazdów muszą zadowalać się niezbyt efektywnymi ekranami prętowymi/siatkowymi.

Straty i obecny stan posiadania

Ukraina otrzymała 33 czołgi M1A1SA-UKR od USA i 49 M1A1AIM od Australii, łącznie więc 82 czołgi tego typu. Do dziś porażone zostały 22 czołgi M1A1SA-UKR i 3 czołgi M1A1AIM, razem 25 egzemplarzy a więc 30,4% z ogółu, z tego zniszczonych zostało 10 maszyn, a więc 12,1% z ogółu, natomiast 15 zostało uszkodzonych, a więc 18,2% z ogółu, z tego 5 uszkodzonych wozów, czyli 6% z ogółu, zostało przejętych i wywiezionych przez Rosjan. Ukraina wciąż posiada 57 czołgów M1A1SA-UKR i M1A1AIM, czyli 69,5% z ogółu, choć nie wiadomo, czy jakieś wozy porażone i unieruchomione udało się ewakuować i podjęto się ich naprawy. Czołgi te charakteryzują się dużą odpornością na trafienia i najwyższą przeżywalnością załóg.