Sprzęt dual use bliżej Wojska Polskiego. Jest decyzja MON

Minister Obrony Narodowej wydał Decyzję Nr 171/MON, która ustanawia zasady małoskalowego pozyskiwania sprzętu powszechnego użytku (SpPU) dla Sił Zbrojnych RP oraz procedurę jego testowania w jednostkach, określaną jako „eksploatacja nadzorowana”. Dokument wprowadza ustandaryzowaną ścieżkę pozyskiwania wyposażenia do eksperymentalnego użycia w Siłach Zbrojnych.

Zgodnie z nowymi przepisami, Siły Zbrojne mogą pozyskiwać ograniczoną liczbę egzemplarzy sprzętu powszechnego użytku (SpPU) w celu przeprowadzenia testów w warunkach polowych. Decyzja 171/MON nie odnosi się natomiast do sprzętu wojskowego (SpW), a więc uzbrojenia i sprzętu o cechach typowo wojskowych, uregulowanego odrębnymi przepisami. Nowe zasady nie mają również zastosowania do przedmiotów umundurowania i wyekwipowania, środków zaopatrzenia żywnościowego i produktów leczniczych, sprzętu, dla którego instytucją ekspercką jest Dowództwo Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, a także innych określonych rodzajów sprzętu.

Istotne jest to, czego dotyczy decyzja. Określenie „sprzętu powszechnego użytku” dotyczy wyposażenia, dla którego nie zostały określone wymagania wojskowe. W praktyce chodzi tutaj o sprzęt dostępny na rynku. Może to być wyposażenie dual use, takie jak np. komercyjne bezzałogowce.

Głównym celem eksploatacji nadzorowanej jest walidacja operacyjna i ocena przydatności nowo pozyskanego sprzętu. Obejmuje to praktyczną weryfikację deklarowanych przez producenta parametrów technicznych oraz skuteczności wyposażenia w rzeczywistych warunkach użytkowania – przy wsparciu i nadzorze dostawcy. Proces ten służy wypracowaniu docelowych standardów logistycznych, co wymaga zdefiniowania zapotrzebowania na szkolenia i części zamienne oraz oszacowania faktycznych kosztów obsługi. Kompleksowe testy pozwalają na wczesną identyfikację niezbędnych modyfikacji, tak aby sprzęt w pełni odpowiadał wymaganiom żołnierzy przed jego pełnoskalowym wdrożeniem.

W procesie tym kluczową funkcję pełni Instytucja Ekspercka. Zgodnie z decyzją jest to wyspecjalizowana komórka lub jednostka organizacyjna wskazana przez Gestora (odpowiedzialnego za dany rodzaj sprzętu). Jej głównym zadaniem jest opracowanie merytoryczne „Programu Eksploatacji Nadzorowanej”, ocena jego przebiegu, opiniowanie wyników testów zebranych przez jednostkę wojskową oraz opracowanie końcowego sprawozdania z rekomendacją dotyczącą dalszego wykorzystania testowanego SpPU. Sprzęt będą też mogli zgłaszać dowódcy jednostek wojskowych. Zakupy będą realizowane najprawdopodobniej przez jednostki podległe Inspektoratowi Wsparcia, które odpowiadają za zaopatrzenie danej jednostki wojskowej.

Za prawidłowy przebieg samej eksploatacji nadzorowanej w terenie odpowiadać będzie bezpośrednio dowódca jednostki wojskowej, do której trafi sprzęt. Proces testowania ma być realizowany w toku standardowego szkolenia programowego pododdziałów lub podczas wykonywania innych bieżących zadań jednostki, zgodnie z zatwierdzonym wcześniej programem. Na określonych zasadach w tym procesie będą mogli też uczestniczyć przedstawiciele wykonawcy.

Wprowadzenie decyzji o małoskalowej eksploatacji ma dać podstawę do pozyskiwania z rynku wyposażenia, które może okazać się przydatne w służbie jednostek wojskowych, jeszcze przed przeprowadzeniem pełnego cyklu badań i przygotowania dokumentacji (względnie modyfikacji) pod kątem zastosowania jako sprzęt wojskowy. To ważne przepisy także dla krajowych producentów, bo nawet małe zamówienia mogą pozwolić im utrzymywać lub zwiększać moce produkcyjne.