Zbrojeniowy fundament odrodzonej Polski. Dylematy obrony II Rzeczypospolitej

Cały artykuł autorstwa Jerzego Reszczyńskiego w całości można przeczytać w tym miejscu.

Pierwszy i najbardziej bezwzględny dylemat dotyczył czasu oraz pieniędzy. Choć w drugiej połowie lat 30. na cele obronne asygnowano blisko połowę całego budżetu państwa, w wartościach bezwzględnych były to sumy skromne w zderzeniu z machiną zbrojeniową Berlina czy Moskwy. W realiach gospodarki dźwigającej się ze zniszczeń i paraliżu Wielkiego Kryzysu każda złotówka wydana na nowoczesny czołg czy eskadrę samolotów oznaczała rezygnację z elektryfikacji wsi, budowy dróg czy alfabetyzacji. Odpowiedzią wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego stał się Centralny Okręg Przemysłowy – zryw modernizacyjny w „trójkącie bezpieczeństwa”. Stalowa Wola, Radom, Starachowice, Mielec, Pionki oraz Rzeszów w zawrotnym tempie stawały się bastionami polskiej myśli inżynieryjnej, dostarczając nowoczesne działa, proch, armaty przeciwpancerne Boforsa oraz silniki lotnicze.

Równolegle narastał dylemat doktrynalny: jak walczyć i w co inwestować szczupłe rezerwy? Czy postawić na masową piechotę i stałe fortyfikacje, czy na kosztowną motoryzację i lotnictwo? Polscy inżynierowie tworzyli uzbrojenie wybitne: tajny karabin przeciwpancerny wz. 35 Ur, legendarny pistolet Vis, czołg 7TP czy bombowiec PZL.37 Łoś. Jednak wybory strategiczne niosły bolesne konsekwencje. Nadmierne zaangażowanie środków w prestiżowy program bombowy odbyło się kosztem nowoczesnych myśliwców przechwytujących, co we wrześniu 1939 roku oddało niebo Luftwaffe. Z kolei potężne sumy włożone we flotę wojenną na ciasnym Bałtyku nie mogły zaważyć na losach decydujących starć lądowych. Dodatkowym brzemieniem była nagła reorientacja operacyjna: przez lata Wojsko Polskie szykowało się do odparcia agresji ze wschodu, a improwizowany Plan „Zachód” zaczął powstawać zaledwie kilka miesięcy przed wybuchem wojny.

Ostatecznym wrogiem II Rzeczypospolitej okazał się bezlitosny kalendarz. Przyjęty w 1936 roku sześcioletni plan modernizacji armii zakładał pełną gotowość dopiero na lata 1941–1942. Zabrakło zaledwie kilkunastu miesięcy, by linie produkcyjne COP osiągnęły pełną wydajność, a dywizje zyskały niezbędne nasycenie bronią przeciwpancerną i przeciwlotniczą.

„Zbrojeniowy fundament” to fascynująca opowieść o heroicznej próbie przełamania cywilizacyjnego zapóźnienia, twardych kalkulacjach ekonomicznych i wyborach, które zaważyły na losie narodu. To rzetelny obraz państwa rzucającego wyzwanie geopolitycznemu fatum i tworzącego nowoczesną tarczę w cieniu zbliżającej się katastrofy.

Całość artykułu do przeczytania tutaj.